To zadanie dotyczy kalkulacji stawki przewozowej na podstawie kosztu i oczekiwanego "zarobku" (zysku). W praktyce w transporcie drogowym spotyka się co najmniej dwa sposoby interpretacji takich poleceń, dlatego kluczowe jest rozpoznanie, co oznacza "20% zarobek" oraz jaka jest jednostka "kosztu 1 km".
1) Narzut na koszt (najczęstsze rozumienie w zadaniach szkolnych)
Jeżeli "20% zarobek" oznacza, że zysk ma stanowić 20% poniesionych kosztów, to cena (przychód) powinna wynosić koszt × 1,20. Wtedy zysk = 0,20 × koszt całkowity. Następnie dzieli się zysk przez liczbę km (jeśli mowa o koszcie przejazdu na 1 km) albo przez liczbę tkm (jeśli pytanie dotyczy stawki jednostkowej pracy przewozowej).
2) Marża w cenie
Jeżeli "20% zarobek" oznacza marżę 20% w cenie sprzedaży, to zysk = 20% ceny, a koszt = 80% ceny. Wtedy cena = koszt / 0,80, a zysk jest większy niż przy narzucie 20% na koszt. To typowa pułapka: te dwa podejścia dają różne wyniki.
3) Jednostka: km czy tkm
W treści występuje masa ładunku (40 ton), co sugeruje możliwość liczenia w tonokilometrach: tkm = tony × km. Jeśli jednak pytanie mówi wyłącznie o "koszcie 1 km" bez wskazania "na 1 tonę" lub "na 1 tkm", część zdających policzy koszt przejazdu pojazdu na 1 km (koszt całkowity / 500 km), a część policzy koszt jednostkowy pracy przewozowej (koszt całkowity / (40 × 500)).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą kusić?
- "0,40 zł" – często wynika z automatycznego policzenia 20% od kosztu jednostkowego tkm, gdy ktoś przyjmie, że "koszt 1 km" miał oznaczać koszt 1 tkm (albo koszt 1 km na 1 tonę).
- "0,60 zł" i "0,80 zł" – to typowe wartości z błędnej podstawy procentów (np. 30% lub 40% zamiast 20%) albo z podwójnego doliczenia narzutu (najpierw do kosztu całkowitego, a potem ponownie do jednostkowego).
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź sens jednostek: czy liczysz koszt przejazdu pojazdu na km, czy koszt pracy przewozowej na tkm. I koniecznie rozróżnij narzut (od kosztu) od marży (w cenie), bo to zmienia wynik.
