W rachunku kosztów w przedsiębiorstwie (także w agrobiznesie) podstawowy podział opiera się na tym, jak koszty zachowują się przy zmianie wielkości produkcji.
Koszty stałe to takie, które w danym zakresie czasu i przy danej zdolności produkcyjnej nie zależą od rozmiarów produkcji. Oznacza to, że gdy produkujemy więcej lub mniej (np. w krótkim okresie), łączna wartość tych kosztów pozostaje zasadniczo podobna. W praktyce mogą to być m.in. stałe opłaty administracyjne, czynsze, ubezpieczenia, część kosztów utrzymania budynków czy amortyzacja naliczana w czasie.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "stałe".
Pozostałe pojęcia są inne:
- "zmienne" – to koszty, które rosną lub maleją wraz z poziomem produkcji (np. zużycie paszy, paliwa, materiału siewnego). Ich poziom jest powiązany z wolumenem wytwarzania.
- "całkowite" – to suma kosztów stałych i zmiennych w danym okresie. Same w sobie nie opisują "niezmienności" względem skali produkcji, tylko łączną kwotę kosztów.
- "krańcowe" – to koszt przyrostowy, czyli o ile wzrośnie koszt całkowity po zwiększeniu produkcji o dodatkową jednostkę. Pojęcie dotyczy zmiany kosztu przy zmianie produkcji, a nie "kosztów, które się nie zmieniają".
Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach definicyjnych zwracaj uwagę na sformułowanie "nie zmieniają się wraz ze zmianą rozmiarów produkcji" – to klasyczna cecha kosztów stałych. Warto też pamiętać, że w długim okresie część kosztów stałych może stać się zmienna (np. po rozbudowie gospodarstwa), ale w typowych zadaniach szkolnych przyjmuje się krótkookresowe rozumienie definicji.
