KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 37.
Krople nasercowe - Guttae Cardiacae (FP VI) mają następujący skład:
Convallariae tinctura titrata 50,0 cz.
Crataegi tinctura 25,0 cz.
Valerianae tictura 25,0 cz.
Do sporządzenia 25,0 cz. tych kropli należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skład podano na 100 części.
Aby przygotować 25,0 cz., stosuje się współczynnik 25/100 = 0,25. Dla Convallariae tinctura titrata: 50,0 × 0,25 = 12,5 cz. To jest ilość nalewki z ziela konwalii potrzebna do sporządzenia 25,0 cz. kropli nasercowych.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu skład kropli nasercowych podano jako recepturę "na 100 części" (50 + 25 + 25 = 100). Aby sporządzić inną ilość, należy przeskalować każdy składnik tym samym współczynnikiem.

Dla 25,0 cz. preparatu współczynnik skalowania wynosi:

25/100 = 0,25

Następnie liczymy ilość każdej nalewki:

  • Convallariae tinctura titrata: 50,0 × 0,25 = 12,5 cz.
  • Crataegi tinctura: 25,0 × 0,25 = 6,25 cz.
  • Valerianae tinctura: 25,0 × 0,25 = 6,25 cz.

Kontrola poprawności (suma po przeliczeniu): 12,5 + 6,25 + 6,25 = 25,0 cz., więc wynik jest spójny z ilością końcową.

Odpowiedź "12,5 cz. nalewki z ziela konwalii." jest poprawna, bo dotyczy właśnie składnika Convallariae i wynika z proporcji podanej w treści.

Pozostałe propozycje są błędne typowo z dwóch powodów: albo wynik nie odpowiada proporcji 50% (np. 19,5 cz. byłoby nielogiczne przy skali 0,25), albo wskazują zły surowiec (kozłek/Valerianae) zamiast konwalii/Convallariae, albo podają całość 25,0 cz. jako ilość jednego składnika, co łamie zasadę, że suma trzech składników ma dać 25,0 cz.

Na egzaminie warto zapamiętać schemat: nowa ilość = ilość z receptury × (ilość docelowa / ilość bazowa) oraz zawsze wykonać sumę kontrolną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal współczynnik skalowania: ilość docelowa / 100. Następnie pomnóż każdą liczbę z receptury przez ten współczynnik. Na końcu zrób sumę kontrolną, czy przeliczone składniki dają ilość końcową (np. 25,0 cz.).
Bo 25 części to jedna czwarta z 100 części. Współczynnik 25/100 zamienia recepturę bazową na mniejszą serię. Ten sam współczynnik musi być użyty dla wszystkich składników, aby zachować proporcje mieszaniny.
"Cz." to części, czyli zapis proporcji składników, a nie konkretna jednostka masy lub objętości. Najpierw zachowuje się proporcje, a potem przelicza na ilość docelową (np. 25,0 cz.). To ułatwia skalowanie receptur.
Najczęściej: pomylenie składników (Convallariae vs Valerianae), użycie złego działania (dzielenie zamiast mnożenia przez 0,25), oraz brak sumy kontrolnej. Uczeń bywa też skłonny wybrać liczbę "ładną" zamiast wynikającą z proporcji.
Dodaj wszystkie przeliczone ilości składników. Jeśli receptura jest poprawnie przeskalowana, suma musi równać się ilości docelowej (tu: 25,0 cz.). To szybki sposób wykrycia pomyłki w jednym z przeliczeń.
Nalewka mianowana to nalewka o standaryzowanej zawartości określonego składnika czynnego. W praktyce oznacza to bardziej powtarzalne działanie preparatu. W zadaniu nie trzeba znać stężenia, ale warto rozumieć, że "titrata" wskazuje na ujednolicenie jakości.
Pomaga skojarzenie nazw łacińskich surowców: Convallaria = konwalia, Crataegus = głóg, Valeriana = kozłek. Na egzaminie takie pary są częstym źródłem pomyłek przez podobieństwo brzmienia.
Nie jest to konieczne, jeśli skład jest podany w treści zadania. Wtedy sprawdzana jest umiejętność obliczeń proporcji i poprawnego przeliczenia receptury na mniejszą ilość. Wiedza farmakopealna pomaga w praktyce, ale tu kluczowe są rachunki.
Stosujesz ten sam współczynnik 0,25. Dla składników po 25,0 cz. na 100 cz. wyjdzie: 25,0 × 0,25 = 6,25 cz.. Dzięki temu zachowujesz proporcję 50% : 25% : 25% w gotowym preparacie.
Zapisz: (1) ilość bazowa, (2) ilość docelowa, (3) współczynnik. Potem licz każdy składnik w jednym schemacie i wykonaj sumę kontrolną. Ta rutyna ogranicza błędy nieuwagi i pomaga szybko wychwycić niepasujące wyniki.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Skład podano na 100 części.Aby przygotować 25,0 cz., stosuje się współczynnik 25/100 = 0,25."

Źródła:

  • Farmakopea Polska VI (FP VI), hasło/preparat: Guttae Cardiacae (krople nasercowe) – skład w częściach (źródło wskazane w treści pytania).

Materiały:

  • Farmakopea Polska (tom/rozdział z preparatami recepturowymi – hasło Guttae Cardiacae, jeśli dostępne w pracowni)
  • Podręczniki z receptury aptecznej: dział obliczeń recepturowych i proporcji
  • Zestawy zadań rachunkowych dla technika farmaceutycznego (proporcje, przeliczenia na mniejszą serię)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego