KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 29.
Kruszywo w trakcie składowania w hałdach narażone jest na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozfrakcjonowanie to segregacja ziaren według wielkości, typowa przy zsypywaniu i składowaniu kruszywa w hałdach: grubsze ziarna łatwiej toczą się po skarpie, a drobne zostają bliżej środka. Składowanie samo w sobie nie powoduje rozdrobnienia ani "zwiększenia porowatości" kruszywa.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas składowania kruszywa w hałdach najczęściej występuje rozfrakcjonowanie, czyli segregacja ziarnowa (rozsiewanie się frakcji). Mechanizm jest prosty: przy zrzucaniu i zsypywaniu materiału z pryzmy lub z taśmociągu ziarna o większej średnicy mają tendencję do toczenia się i przemieszczania po skarpie hałdy dalej, natomiast ziarna drobne łatwiej "klinują się" i pozostają bliżej miejsca zrzutu. W efekcie różne części hałdy mogą mieć inne uziarnienie niż materiał wyjściowy.

Odpowiedź "rozdrobnienie" nie jest typowym skutkiem samego składowania w hałdzie. Rozdrabnianie zachodzi przede wszystkim w procesach technologicznych (kruszenie, mielenie) lub wskutek intensywnego oddziaływania mechanicznego, a nie w statycznym składowaniu.

Odpowiedź "wzrost nasiąkliwości" może kojarzyć się z zawilgoceniem hałdy, ale nasiąkliwość jest właściwością materiału (związaną m.in. z budową ziaren) i nie musi rosnąć tylko dlatego, że kruszywo leży w hałdzie; zmieniać może się co najwyżej wilgotność kruszywa, co jest innym parametrem.

Odpowiedź "zwiększenie porowatości" również nie opisuje typowego efektu składowania. Porowatość jest cechą struktury materiału i nie zwiększa się od samego usypania pryzmy. Na placu budowy kluczowym ryzykiem jakościowym jest właśnie niejednorodność uziarnienia spowodowana segregacją, bo wpływa ona na powtarzalność mieszanek i parametrów warstw konstrukcyjnych drogi.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się hałda/pryzma i kruszywo, pierwszym skojarzeniem powinno być "segregacja/rozfrakcjonowanie", a nie zmiana cech strukturalnych ziaren.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozfrakcjonowanie to segregacja ziaren według ich wielkości podczas zsypywania i składowania. Grubsze ziarna zwykle przemieszczają się dalej po skarpie hałdy, a drobniejsze zostają bliżej miejsca zrzutu. Skutkiem jest niejednorodne uziarnienie w różnych miejscach pryzmy.
Dzieje się tak z powodu grawitacji i różnej ruchliwości ziaren. Większe ziarna łatwiej toczą się po skarpie i "uciekają" na obrzeża, a drobne zatrzymują się szybciej. Również sposób zrzutu (wysokość, punkt zrzutu, prędkość) nasila lub ogranicza to zjawisko.
Niejednorodne uziarnienie powoduje, że ta sama "nazwa" kruszywa może dawać różne parametry wbudowanej warstwy (np. podbudowy). Może to utrudniać zagęszczanie, wpływać na nośność i równomierność warstw. Dlatego ważne jest właściwe składowanie i pobieranie kruszywa z hałdy.
Pomaga m.in. zrzut z mniejszej wysokości, zmiana punktu zrzutu (nie sypać zawsze w jedno miejsce), formowanie hałdy warstwami oraz właściwe wybieranie kruszywa (np. z całego przekroju czoła hałdy). W praktyce liczy się też porządek na placu i rozdzielenie frakcji.
Zwykle nie jest to podstawowy skutek składowania. Rozdrabnianie zachodzi głównie w kruszarkach lub przy silnym oddziaływaniu mechanicznym (intensywny przeładunek, miażdżenie). W hałdzie typowym problemem jest segregacja uziarnienia, a nie "samoistne" kruszenie ziaren.
Nie. Wilgoć na hałdzie wpływa przede wszystkim na wilgotność materiału (ile wody jest aktualnie na/między ziarnami), a nie musi zmieniać nasiąkliwości, która jest cechą ziaren i zależy od ich budowy. Na budowie ważne jest rozróżnianie tych pojęć.
Typowy objaw to różny "wygląd" materiału w różnych miejscach: na obrzeżach i u podnóża skarpy częściej widać ziarna grubsze, a bliżej środka lub miejsca zrzutu – drobniejsze. W kontroli jakości potwierdza się to badaniem uziarnienia próbek pobranych z kilku miejsc hałdy.
Najczęściej na skarpach i bliżej podnóża hałdy, bo większe ziarna mają większą tendencję do toczenia się i przemieszczania w dół. Drobniejsza frakcja częściej zostaje bliżej miejsca zrzutu. To ogólna reguła, którą może zmieniać sposób sypania i geometria pryzmy.
Najczęściej wybiera się odpowiedź kojarzącą się z "kruszeniem" (rozdrobnieniem), mimo że pytanie dotyczy składowania w hałdach. Pomaga zapamiętać, że hałda to problem podziału na frakcje (segregacji), a nie technologicznego kruszenia materiału.
Warto opanować: frakcja, uziarnienie, segregacja (rozfrakcjonowanie), wilgotność, nasiąkliwość, zagęszczenie oraz zasady składowania i pobierania materiału z pryzm. Te terminy często pojawiają się w zadaniach dotyczących jakości warstw konstrukcyjnych drogi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Rozfrakcjonowanie to segregacja ziaren według wielkości, typowa przy zsypywaniu i składowaniu kruszywa w hałdach: grubsze ziarna łatwiej toczą się po skarpie, a drobne zostają bliżej środka."

Źródła:

  • PN-EN 13242, "Kruszywa do niezwiązanych i hydraulicznie związanych materiałów stosowanych w obiektach budowlanych i budownictwie drogowym" (norma – właściwości i terminologia kruszyw).
  • PN-EN 12620, "Kruszywa do betonu" (norma – właściwości i wymagania dotyczące kruszyw; pojęcia związane z uziarnieniem).
  • PN-EN 13043, "Kruszywa do mieszanek bitumicznych i powierzchniowych utrwaleń stosowanych na drogach, lotniskach i innych powierzchniach poddanych ruchowi" (norma – właściwości kruszyw i uziarnienie).

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z technologii robót drogowych (kruszywa, podbudowy, zasady składowania)
  • Materiały producentów kruszyw dotyczące składowania i utrzymania jednorodności uziarnienia
  • Normy dotyczące kruszyw do mieszanek i robót drogowych (w zakresie terminologii i właściwości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego