KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 3.
Które kryterium wartościowania dokumentacji technicznej nie należy do kryteriów pomocniczych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pytanie sprawdza rozróżnianie kryteriów pomocniczych i tych, które do tej grupy nie należą.
Wartość informacyjna (ważność i głębia informacyjna) jest zwykle traktowana jako kryterium nadrzędne, a nie pomocnicze, dlatego wskazana odpowiedź pasuje do sformułowania "nie należy".

Pełne wyjaśnienie:

Wartościowanie dokumentacji polega na ocenie jej znaczenia w celu podjęcia decyzji o dalszym przechowywaniu (w tym o ewentualnym brakowaniu) oraz o wyodrębnieniu materiałów o trwałej wartości.

W pytaniu kluczowe jest sformułowanie "nie należy do kryteriów pomocniczych". Kryteria pomocnicze mają zwykle charakter wspierający ocenę, np. dotyczą praktycznych cech użytkowania dokumentacji lub kontekstu jej wytworzenia. Natomiast wartość informacyjna (rozumiana jako ważność i głębia informacyjna treści) stanowi podstawę oceny, czy dokument niesie istotną, trwałą informację i często jest traktowana jako kryterium bardziej zasadnicze niż pomocnicze.

Odpowiedź "Ważności i głębi informacyjnej." jest więc zgodna z tym, że nie jest to kryterium pomocnicze, lecz rdzeniowe dla oceny wartości treści dokumentów.

Pozostałe odpowiedzi mogą być postrzegane jako pomocnicze, bo:

  • "Dogodnej formy dokumentacji." dotyczy wygody i sposobu korzystania z dokumentu, czyli raczej cechy wspierającej ocenę niż samej wartości treści.
  • "Bieżącej użyteczności dokumentacji technicznej." odnosi się do aktualnej przydatności w pracy (użytek praktyczny), co zwykle jest argumentem pomocniczym przy rozstrzyganiu wątpliwości.
  • "Ważności twórcy dokumentacji technicznej…" nawiązuje do znaczenia wytwórcy; to także kryterium kontekstowe, często pomocnicze, pomagające ocenić rangę dokumentacji w szerszym ujęciu.

Na egzaminie warto zwracać uwagę na negacje ("nie należy") oraz odróżniać kryteria odnoszące się do treści i informacji od kryteriów dotyczących formy, użyteczności i kontekstu wytworzenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wartościowanie dokumentacji to ocena jej znaczenia i przydatności, która prowadzi do decyzji, co należy zachować długotrwale, a co można wybrakować. Bierze się pod uwagę m.in. wartość informacyjną, kontekst wytworzenia i potrzeby użytkowników w czasie.
Kryteria pomocnicze to przesłanki wspierające decyzję o ocenie dokumentów, gdy sama treść nie daje jednoznacznej odpowiedzi. Zwykle dotyczą formy, praktycznej użyteczności, kompletności czy kontekstu wytworzenia, a nie samego "rdzenia" wartości informacji.
Bo odpowiada na pytanie, czy dokument wnosi istotną, trwałą informację, którą warto zachować niezależnie od bieżących potrzeb. "Ważność i głębia informacyjna" opisują jakość i znaczenie treści, więc często stanowią fundament oceny, a nie jedynie kryterium pomocnicze.
Bieżąca użyteczność opisuje, na ile dokument jest aktualnie potrzebny do pracy (np. obsługi urządzeń, remontów, nadzoru). To kryterium może zmieniać się w czasie: dokument dziś użyteczny jutro może stracić znaczenie, dlatego zwykle traktuje się je jako pomocnicze.
Znaczenie twórcy (wytwórcy) dokumentacji może podnosić rangę materiałów, bo pokazuje ich kontekst historyczny, organizacyjny lub społeczny. To kryterium pomaga rozstrzygać, czy dokumentacja ma wartość wykraczającą poza techniczne zastosowanie, ale zwykle jest wsparciem dla oceny.
Forma może wpływać pomocniczo, bo decyduje o możliwości korzystania z informacji (np. czy dokument jest kompletny i czytelny). Sama wygodna forma nie tworzy wartości archiwalnej, ale w praktyce może wspierać decyzję, gdy rozważa się kilka podobnych zestawów dokumentów.
Najczęstszy błąd to przeoczenie negacji i wybranie odpowiedzi pasującej do "należy". Pomaga strategia: przed analizą opcji podkreśl w myślach słowo "nie" i przekształć pytanie na: "wskaż element spoza grupy", a potem dopiero porównuj treść odpowiedzi.
Kryterium treści dotyczy tego, co dokument mówi i jaką ma wartość informacyjną. Kryterium kontekstowe dotyczy tego, kto i w jakich okolicznościach dokument wytworzył (np. rola twórcy, znaczenie wydarzeń). Na egzaminie porównuj "treść vs otoczenie powstania".
Stosuje się je zwłaszcza wtedy, gdy dokumentacja ma podobną treść lub podobną rangę i trzeba rozstrzygnąć decyzję selekcyjną. Kryteria pomocnicze pomagają w ocenie kompletności, użyteczności, formy i kontekstu, aby decyzja była spójna i uzasadniona.
Ucz się definicji i przykładów kryteriów oceny dokumentacji oraz ćwicz rozpoznawanie, czy odpowiedź dotyczy treści, formy, użyteczności czy kontekstu wytworzenia. Pomagają krótkie fiszki: "treść = wartość informacyjna", "forma/użytek/kontekst = często pomocnicze".
info

Około 26% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki dotyczące selekcji i wartościowania akt
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.3 (temat: kwalifikacja i wartościowanie dokumentacji)
  • Wewnętrzne instrukcje kancelaryjne/archiwalne organizacji (jeśli są omawiane na zajęciach) – jako kontekst praktyczny

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego