KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 13.
Którą cyfrą oznaczono nóż tokarski wytaczak hakowy?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek narzędzi tokarskich, które są używane w obróbce skrawaniem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nóż tokarski wytaczak hakowy to narzędzie do obróbki wewnętrznej (wytaczania), rozpoznawane po charakterystycznym kształcie części roboczej dostosowanej do pracy w otworze. Na dołączonej ilustracji taki wytaczak oznaczono cyfrą 3, a pozostałe cyfry odnoszą się do innych narzędzi.

Pełne wyjaśnienie:

Wytaczak hakowy jest odmianą noża tokarskiego przeznaczoną do wytaczania, czyli skrawania powierzchni wewnętrznych (najczęściej otworów). W praktyce oznacza to, że narzędzie musi mieć geometrię umożliwiającą pracę w ograniczonej przestrzeni otworu oraz odpowiednio ukształtowaną część skrawającą.

W pytaniu kluczowe jest połączenie dwóch informacji: rodzaj narzędzia ("nóż tokarski") oraz jego szczegółowe przeznaczenie i odmiana ("wytaczak hakowy"). Dlatego poprawna jest odpowiedź "3", ponieważ na załączonej ilustracji właśnie tym numerem wskazano wytaczak hakowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Ponieważ cyfry "1", "2" i "4" odnoszą się na tej samej ilustracji do innych elementów lub innych typów narzędzi tokarskich. Typowym błędem jest utożsamianie każdego noża tokarskiego z wytaczakiem lub wybór numeru na podstawie ogólnego kształtu narzędzia, bez zwrócenia uwagi na to, że wytaczak pracuje wewnątrz otworu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "którą cyfrą oznaczono" najpierw zidentyfikuj funkcję narzędzia (toczenie zewnętrzne vs wytaczanie), potem dopasuj ją do konkretnego elementu na rysunku. Dopiero na końcu odczytaj przypisany numer.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wytaczak hakowy to nóż tokarski do obróbki wewnętrznej, używany głównie przy wytaczaniu (powiększaniu i wygładzaniu) otworów. Jego geometria jest tak dobrana, aby część skrawająca mogła pracować w otworze bez kolizji i zapewniać właściwe odprowadzanie wióra.
Wytaczak zwykle ma kształt i ustawienie wskazujące na pracę wewnątrz otworu: smuklejszy trzonek, część skrawająca na końcu oraz orientację umożliwiającą wejście w detal. Nóż do toczenia zewnętrznego jest dobierany do pracy na zewnętrznych powierzchniach wałka i ma inne ustawienie ostrza.
Podczas wytaczania narzędzie pracuje w ograniczonej przestrzeni otworu, co wymusza inną geometrię, wysięg i sztywność. Ważne jest też minimalizowanie drgań oraz zapewnienie miejsca na wióry. Narzędzia do toczenia zewnętrznego nie zawsze zmieszczą się w otworze lub nie dadzą poprawnego kąta natarcia i przyłożenia.
Najważniejsze są: kształt części skrawającej, ustawienie krawędzi w stosunku do osi otworu, sztywność (ograniczenie ugięcia przy wysięgu) oraz warunki odprowadzania wióra. W praktyce dobiera się też parametry skrawania tak, aby nie wzbudzać drgań, które przy wytaczaniu pojawiają się częściej.
Zasadniczo nie. Wytaczak (w tym hakowy) jest przeznaczony do obróbki wewnętrznej, czyli do pracy w otworach. Do toczenia zewnętrznego stosuje się inne noże tokarskie, których geometria i ustawienie są dopasowane do skrawania powierzchni zewnętrznych wałków, stożków czy czoła.
Najpierw ustal, czego dotyczy nazwa (np. wytaczak = obróbka wewnętrzna), potem na ilustracji znajdź element spełniający tę funkcję. Dopiero na końcu odczytaj przypisaną cyfrę. Unikaj zgadywania po samej "podobnej" sylwetce narzędzia bez analizy przeznaczenia.
Najczęściej myli się narzędzia o zbliżonej sylwetce (np. różne odmiany noży do toczenia i wytaczaki), ignoruje się słowo określające zastosowanie (wewnętrzne vs zewnętrzne) albo nie zwraca uwagi na ustawienie ostrza. Błędem bywa też nieuwzględnienie, że wytaczak musi "wchodzić" w otwór.
Do otworów stosuje się m.in. wiertła (wykonywanie otworu), rozwiertaki (wykańczanie) oraz wytaczaki/noże do wytaczania (powiększanie i kształtowanie średnicy, poprawa współosiowości). Dobór zależy od wymagań dokładności, chropowatości i średnicy otworu.
Wytaczanie jest korzystne, gdy trzeba skorygować współosiowość, uzyskać nietypową średnicę, wykonać stopnie lub precyzyjnie dopasować wymiar otworu przy kontroli narzędziem tokarskim. Rozwiercanie częściej służy do wykańczania otworów standardowych, gdy otwór jest już prawidłowo wykonany i prowadzony.
Ćwicz na zestawach zdjęć i rysunków narzędzi: rozpoznawaj przeznaczenie (toczenie/wytaczanie/gwintowanie/rowkowanie) i cechy charakterystyczne części skrawającej. Ucz się też nazw odmian. Na egzaminie pomagają proste pytania kontrolne: "czy to narzędzie pracuje w otworze?", "jak odprowadza wiór?", "jak ma być ustawione?".
info

Statystycznie 71% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Nóż tokarski wytaczak hakowy to narzędzie do obróbki wewnętrznej (wytaczania), rozpoznawane po charakterystycznym kształcie części roboczej dostosowanej do pracy w otworze."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii obróbki skrawaniem (toczenie i wytaczanie) używane w kształceniu zawodowym
  • Katalogi i instrukcje producentów narzędzi skrawających (dział: narzędzia do toczenia i wytaczania)
  • Zestawy ilustracji/atlas narzędzi tokarskich do nauki rozpoznawania geometrii i zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego