KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 10.
Którą cyfrą oznaczono pomocniczą powierzchnię przyłożenia noża tokarskiego?
Ilustracja przedstawia narzędzie tokarskie, najprawdopodobniej nóż tokarski, używane w obróbce skrawaniem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomocnicza powierzchnia przyłożenia to ta powierzchnia narzędzia, która przylega do obrabianej powierzchni w obszarze pracy pomocniczej krawędzi skrawającej i zapewnia niezbędny luz, ograniczając tarcie. Na schemacie noża tokarskiego odpowiada jej oznaczenie "2", dlatego ta odpowiedź jest właściwa.

Pełne wyjaśnienie:

W geometrii noża tokarskiego rozróżnia się m.in. powierzchnię natarcia (po której spływa wiór) oraz powierzchnie przyłożenia (zapewniające luz między narzędziem a obrabianą powierzchnią). Powierzchnia przyłożenia nie może "trzeć" o detal na całej długości, bo powodowałoby to nadmierne nagrzewanie, szybkie zużycie ostrza i pogorszenie jakości powierzchni.

W praktyce wyróżnia się główną powierzchnię przyłożenia (związaną z główną krawędzią skrawającą) oraz pomocniczą powierzchnię przyłożenia (związaną z pomocniczą krawędzią skrawającą). Ta druga ma kluczowe znaczenie m.in. przy wykańczaniu, toczeniu w pobliżu stopni oraz przy kontroli śladu na powierzchni po przejściu narzędzia.

Odpowiedź "2" jest poprawna, ponieważ na załączonym schemacie numer ten wskazuje właśnie pomocniczą powierzchnię przyłożenia – czyli powierzchnię zapewniającą luz w rejonie pomocniczej krawędzi skrawającej.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo odnoszą się do innych elementów geometrii ostrza (np. do powierzchni natarcia albo do głównej powierzchni przyłożenia) lub do fragmentów narzędzia, które nie pełnią funkcji "pomocniczego" przyłożenia. Typowa pułapka polega na pominięciu słowa pomocnicza i wskazaniu powierzchni przyłożenia, która jest najczęściej omawiana jako podstawowa (główna).

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal na rysunku, gdzie jest główna i pomocnicza krawędź skrawająca, a dopiero potem przypisz do nich odpowiednie powierzchnie przyłożenia. To ogranicza ryzyko pomyłki przy podobnie wyglądających polach schematu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To powierzchnia noża związana z pomocniczą krawędzią skrawającą, która zapewnia luz między narzędziem a obrabianą powierzchnią. Jej zadaniem jest ograniczenie tarcia i nagrzewania oraz stabilizacja procesu skrawania, szczególnie w obszarze wykańczania.
Różnią się tym, z którą krawędzią współpracują: główna powierzchnia przyłożenia dotyczy głównej krawędzi skrawającej, a pomocnicza – pomocniczej. Obie dają luz, ale wpływają na inne fragmenty śladu skrawania i inne kierunki obciążeń.
Bo bez odpowiedniego luzu narzędzie zaczęłoby intensywnie trzeć o detal. Skutkiem byłyby: szybkie zużycie ostrza, wzrost temperatury, pogorszenie chropowatości oraz ryzyko drgań. Właściwe przyłożenie stabilizuje skrawanie i poprawia jakość powierzchni.
Najpierw znajdź pomocniczą krawędź skrawającą (zwykle krótszą, pracującą przy wykańczaniu i przy przejściu). Następnie wskaż powierzchnię przylegającą do materiału za tą krawędzią, która tworzy luz – to właśnie pomocnicza powierzchnia przyłożenia.
Tak, to częsty błąd. Powierzchnia natarcia to ta, po której spływa wiór (jest "nad" krawędzią). Powierzchnia przyłożenia jest "za" krawędzią od strony obrabianej powierzchni i zapewnia luz. Patrz na kierunek wióra i położenie względem krawędzi.
Zbyt mały kąt przyłożenia oznacza za mały luz, więc rośnie tarcie między narzędziem a detalem. Pojawia się nadmierne nagrzewanie, szybkie stępienie, możliwe przypalenia i pogorszenie chropowatości. Często też rośnie skłonność do drgań i niestabilności procesu.
Szczególnie przy obróbce wykańczającej, przy toczeniu w pobliżu stopni, rowków i przy planowaniu, gdzie fragment ostrza pracuje "bokiem". Wtedy kontakt w rejonie pomocniczej krawędzi skrawającej jest istotny dla jakości powierzchni i dokładności wymiarowej.
Najczęściej pokazuje się: powierzchnię natarcia, główną i pomocniczą powierzchnię przyłożenia, główną i pomocniczą krawędź skrawającą oraz wierzchołek ostrza. Na egzaminie ważne jest rozróżnienie, co jest powierzchnią (pole), a co krawędzią (linia przecięcia).
Tak. W pytaniach z numeracją elementów poprawny wybór wynika z tego, jak oznaczono element na danym schemacie. Dlatego zawsze trzeba odnieść nazwę elementu (np. "pomocnicza powierzchnia przyłożenia") do konkretnego rysunku, a nie do "typowej" numeracji z innej planszy.
Najlepiej pracować na kilku schematach i ćwiczyć identyfikację w stałej kolejności: najpierw wierzchołek, potem główna i pomocnicza krawędź, następnie powierzchnia natarcia, a na końcu obie powierzchnie przyłożenia. Pomaga też podpisywanie rysunków "na czysto" bez podpowiedzi.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że na schemacie noża tokarskiego odpowiada jej oznaczenie "2", dlatego ta odpowiedź jest właściwa.

Materiały:

  • Podręczniki do obróbki skrawaniem (działy: geometria narzędzi skrawających)
  • Karty katalogowe płytek skrawających i oprawek (rysunki geometrii i nazewnictwo)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych/technikum: schemat noża tokarskiego z opisem powierzchni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego