KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 17.
Którą część zamienną maszyny elektrycznej przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia wentylator, który jest częścią zamienną maszyny elektrycznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wentylator to element odpowiedzialny za wymuszanie przepływu powietrza i chłodzenie maszyny. Na rysunkach rozpoznaje się go po charakterystycznych łopatkach/wiatraku oraz konstrukcji typowej dla osłony wentylacji. Tarcze (łożyskowa i kołnierzowa) mają zwykle formę masywnych pokryw, a dławik jest osprzętem przepustu kabla w skrzynce zaciskowej.

Pełne wyjaśnienie:

W maszynach elektrycznych (np. silnikach) istotnym elementem eksploatacyjnym jest układ chłodzenia. Odpowiedź "Wentylator" jest poprawna, ponieważ wentylator pełni funkcję wymuszenia obiegu powietrza, które odbiera ciepło z korpusu, stojana i okolic łożysk. Na rysunkach technicznych i poglądowych wentylator rozpoznaje się zwykle po łopatkach (kształt "wiatraka") albo po geometrii wskazującej na element wirujący służący do nadmuchu.

Pozostałe propozycje są typowymi, ale innymi częściami:

  • "Tarcza łożyskowa" to element konstrukcyjny, w którym osadza się łożysko (zapewnia prowadzenie wału i przenoszenie obciążeń). Zwykle ma postać pokrywy/denka z gniazdem łożyskowym i otworami montażowymi, a nie kształt łopatkowy.
  • "Tarcza kołnierzowa" służy przede wszystkim do mocowania maszyny (kołnierz) lub pozycjonowania w zabudowie. Jej cechy to płaska, masywna tarcza z otworami pod śruby, bez elementów typowych dla wentylacji.
  • "Dławik skrzynki zaciskowej" jest osprzętem przepustowym (wprowadzenie przewodu/kabla do skrzynki zaciskowej) i kojarzy się z gwintowanym elementem uszczelniająco-mocującym, a nie z częścią wirującą na wale.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się jednocześnie elementy mechaniczne korpusu (tarcze) i osprzęt elektryczny skrzynki (dławik), warto najpierw ocenić, czy rysunek przedstawia część związaną z ruchem obrotowym i przepływem powietrza. Jeśli widać łopatki lub kształt "wiatraka", najczęściej chodzi o wentylator.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wentylator w maszynie elektrycznej to element chłodzenia, który wymusza przepływ powietrza wokół korpusu i wnętrza maszyny. Dzięki temu odprowadza ciepło powstające w uzwojeniach i rdzeniu, ograniczając ryzyko przegrzania i przyspieszonego zużycia izolacji.
Najczęściej rozpoznasz go po łopatkach (kształt "wiatraka") lub po geometrii wskazującej na element wirujący, zwykle osadzony na wale. Często jest pokazany przy tylnej części silnika, w pobliżu osłony wentylatora, gdzie kieruje strumień powietrza.
Gdy wentylator jest pęknięty, poluzowany lub go brakuje, spada intensywność chłodzenia. Temperatura uzwojeń rośnie szybciej, co może prowadzić do zadziałania zabezpieczeń, spadku trwałości izolacji, a w skrajnym przypadku do uszkodzenia uzwojeń lub łożysk.
Tarcza łożyskowa to element konstrukcyjny, w którym znajduje się gniazdo łożyska oraz powierzchnie ustalające położenie wału. Jej zadaniem jest zapewnienie prawidłowego łożyskowania, osiowości oraz przenoszenie obciążeń mechanicznych na korpus maszyny.
Tarcza łożyskowa jest związana z łożyskowaniem wału (gniazdo łożyska). Tarcza kołnierzowa służy głównie do mocowania maszyny do konstrukcji (kołnierz, otwory montażowe) i pozycjonowania w zabudowie. W praktyce różnią się funkcją i detalami konstrukcyjnymi na rysunku.
Dławik skrzynki zaciskowej to element przepustowy do wprowadzenia kabla/przewodu do skrzynki zaciskowej. Zwykle zapewnia mocowanie mechaniczne kabla oraz uszczelnienie (ochrona przed pyłem i wilgocią). Nie jest elementem wirującym ani częścią układu chłodzenia.
Wentylator wymienia się przy uszkodzeniach mechanicznych (pęknięcia łopatek, bicie), po zauważeniu nietypowych hałasów lub gdy jest poluzowany na wale. Wymiana bywa też konieczna po kolizji z osłoną lub przy modernizacji układu chłodzenia zgodnie z zaleceniami serwisu.
Typowe objawy to szybki wzrost temperatury obudowy, częste wyzwalanie zabezpieczeń termicznych, zapach przegrzanej izolacji, spadek sprawności oraz głośniejsza praca (np. tarcie wentylatora o osłonę). W diagnostyce pomaga też kontrola drożności kanałów powietrznych.
Nie zawsze. Wiele silników ma wentylator zewnętrzny na wale, ale spotyka się też inne rozwiązania chłodzenia (np. wentylacja wewnętrzna, obce wentylatory, chłodzenie wymuszone niezależnym napędem). Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie elementu z rysunku.
Skup się na funkcji i cechach geometrycznych: wentylator ma łopatki i "pracuje z powietrzem", a tarcze są masywne i pełnią rolę pokryw/mocowań (często z gniazdem łożyska lub otworami pod śruby). Pomaga też ocena, czy element wygląda na wirujący.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wentylator to element odpowiedzialny za wymuszanie przepływu powietrza i chłodzenie maszyny."

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z budowy maszyn elektrycznych (działy: budowa silników, chłodzenie i wentylacja)
  • Katalogi części zamiennych i rysunki złożeń silników (producentów maszyn elektrycznych) do ćwiczeń rozpoznawania
  • Zbiory zadań egzaminacyjnych dla technika elektryka z działu: eksploatacja i budowa maszyn

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego