U cieląt po urodzeniu funkcjonalnie dominuje trawieniec, a przedżołądki (żwacz, czepiec i księgi) są słabiej rozwinięte. Rozwój układu przedżołądków zachodzi wraz z przejściem z diety mlecznej na pasze stałe. W tym kontekście pobieranie siana z traw wpływa przede wszystkim na żwacz.
Dlaczego "Żwacz" jest poprawny?
Włókno surowe obecne w sianie działa dwojako: (1) dostarcza materiału do fermentacji oraz (2) wywołuje mechaniczny bodziec ("czynnik drapania"). Ten bodziec stymuluje rozwój ściany i mięśniówki żwacza, wspierając jego rozciąganie, ruchy i zwiększanie pojemności. To przygotowuje cielę do typowego dla przeżuwaczy pobierania i rozdrabniania pasz objętościowych.
W praktyce warto pamiętać o dwóch mechanizmach rozwoju żwacza:
- Brodawki i błona śluzowa – silniej stymulowane przez lotne kwasy tłuszczowe (zwłaszcza masłowy i propionowy) powstające głównie przy fermentacji skrobi z pasz treściwych (starterów).
- Mięśniówka i objętość żwacza – wspierane przez włókno z siana/słomy poprzez mechaniczne pobudzanie ściany.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Księgi" nie są kluczową komorą rozwijającą się pod wpływem siana; ich rola wiąże się m.in. z odsączaniem i gospodarką płynami treści pokarmowej, a nie z głównym efektem "drapania" typowym dla żwacza.
- "Czepiec" współpracuje z żwaczem, ale pytanie dotyczy głównej części rozwijającej się podczas trawienia siana – dominująca odpowiedź fizjologiczna i rozwojowa dotyczy żwacza.
- "Trawieniec" jest najbardziej aktywny u noworodka na diecie mlecznej, jednak trawienie siana i rozwój związany z paszami stałymi dotyczą przede wszystkim przedżołądków, zwłaszcza żwacza.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się siano/słoma/błonnik i mowa o rozwoju u cieląt, najczęściej chodzi o żwacz (mechaniczna stymulacja). Jeśli mowa o intensywnym rozwoju brodawek – wtedy częściej kluczowe są pasze treściwe i produkty fermentacji skrobi.
