Choroba sieroca (deprywacja emocjonalna związana m.in. z długotrwałą separacją od stałego opiekuna) bywa opisywana jako proces przebiegający etapami. W praktyce egzaminacyjnej często rozróżnia się trzy charakterystyczne fazy reakcji dziecka na utratę stałego kontaktu z opiekunem.
"Protestu" to etap początkowy, w którym dziecko intensywnie sygnalizuje brak opiekuna i próbuje go "odzyskać". Typowe są: nasilony płacz, krzyk, niepokój ruchowy, wołanie, domaganie się kontaktu, trudność w uspokojeniu oraz wzmożona czujność na bodźce kojarzące się z powrotem bliskiej osoby. Takie zachowanie jest próbą przywrócenia bliskości i stanowi naturalną, silną reakcję na separację.
Odpowiedź "Akceptacji" nie jest standardową nazwą fazy w tym klasycznym ujęciu; może brzmieć "logicznie", ale zwykle nie opisuje typowego, wyróżnianego etapu choroby sierocej w zestawie: protest – rozpacz – wyobcowanie (odłączenie).
Odpowiedź "Rozpaczy" odnosi się do etapu późniejszego niż protest. W tym okresie reakcje mogą się "wyciszać", pojawia się smutek, przygnębienie, apatia, mniejsza aktywność, wycofanie i mniejsza skłonność do eksploracji. Jeśli w opisie dominują bierność i rezygnacja, wtedy pasuje "rozpacz", a nie "protest".
Odpowiedź "Wyobcowania" (często opisywana też jako "odłączenie/detachment") dotyczy fazy, w której dziecko może sprawiać wrażenie pozornie spokojnego i "pogodzonego", ale w istocie ogranicza okazywanie uczuć, dystansuje się, a kontakt bywa powierzchowny. To nie jest gwałtowna walka o opiekuna, tylko mechanizm obronny po długotrwałym stresie separacyjnym.
Wskazówka do nauki: zapamiętaj ciąg: najpierw dziecko walczy (protest), potem gaśnie (rozpacz), a na końcu może odcinać się (wyobcowanie).
