KWALIFIKACJA PGF1 + PGF2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 10.
Którą formę kopiową należy zastosować do naświetlenia formy offsetowej pozytywowej bezpośredniej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W naświetlaniu kontaktowym obraz na płycie powstaje jako lustrzane odbicie filmu kopiowego.
Aby uzyskać czytelną formę offsetową pozytywową, stosuje się diapozytyw (pozytyw), ale w wersji nieczytelnej (lustrzanej).
Negatyw dobiera się do form negatywowych, więc tu nie pasuje.

Pełne wyjaśnienie:

W przygotowaniu form offsetowych kluczowe są dwa niezależne rozróżnienia: pozytyw/negatyw oraz czytelny/nieczytelny (czyli w orientacji normalnej lub lustrzanej).

Forma offsetowa pozytywowa bezpośrednia oznacza, że na płycie obszary drukujące odpowiadają obszarom zadrukowanym na wydruku. Dlatego potrzebny jest diapozytyw (a nie negatyw), bo w diapozytywie partie przezroczyste odpowiadają miejscom, które mają zostać naświetlone zgodnie z technologią form pozytywowych.

Drugim elementem jest orientacja obrazu. W naświetlaniu kontaktowym film kopiowy przylega do powłoki światłoczułej płyty, a na płycie powstaje obraz lustrzany względem filmu. To znaczy, że jeśli na filmie tekst jest "od lewej do prawej" (czytelny), to na płycie wyjdzie lustrzanie (nieczytelny) – i odwrotnie.

Dlatego, aby finalnie uzyskać czytelną płytę, jako formę kopiową wybiera się diapozytyw nieczytelny. Taki film po kontakcie daje czytelną (normalnie odczytywalną) orientację na płycie.

  • Odpowiedź "Negatyw nieczytelny" jest błędna, bo negatyw dotyczy innego typu płyt (negatywowych), mimo że "nieczytelny" sugeruje właściwą orientację.
  • Odpowiedź "Diapozytyw czytelny" jest błędna, bo choć typ (pozytyw) jest właściwy, to orientacja po naświetleniu odwróci się i płyta będzie lustrzana.
  • Odpowiedź "Negatyw czytelny" jest błędna podwójnie: zły typ filmu i zła orientacja dla oczekiwanej płyty.

W praktyce kontrola jest prosta: jeśli na filmie tekst jest nieczytelny (lustrzany), to po naświetleniu kontaktowym płyta powinna być czytelna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Diapozytyw to pozytywowy film kopiowy, w którym partie przezroczyste odpowiadają miejscom mającym tworzyć obraz drukujący na płycie pozytywowej. Stosuje się go m.in. przy wykonywaniu form offsetowych pozytywowych, gdy technologia wymaga "pozytywowego" odwzorowania grafiki.
"Czytelny" film ma orientację normalną (tekst da się czytać). "Nieczytelny" oznacza orientację lustrzaną (tekst jest odbity w lustrze). To pojęcie dotyczy kierunku obrazu, a nie jakości czy ostrości filmu.
W naświetlaniu kontaktowym film przylega do płyty, a obraz powstaje po drugiej stronie warstwy światłoczułej w układzie geometrycznym powodującym odwrócenie lewo–prawo względem filmu. W praktyce oznacza to, że orientacja na płycie jest lustrzanym odbiciem orientacji z filmu.
Dla formy pozytywowej dobiera się diapozytyw (pozytyw). Następnie trzeba uwzględnić orientację: w ekspozycji kontaktowej obraz na płycie jest lustrzany względem filmu, więc aby płyta była czytelna, film powinien być nieczytelny.
Co do zasady nie. Negatyw jest przeznaczony do technologii płyt negatywowych, gdzie zależność naświetlenia i powstawania obrazu jest odwrotna. Użycie negatywu przy płycie pozytywowej zwykle skutkuje nieprawidłowym odwzorowaniem elementów (odwrócenie świateł i cieni) i błędną formą.
Najprościej kontrolować fragment tekstu lub znak paserowy. Jeśli oczekujesz, że płyta ma być czytelna po naświetleniu kontaktowym, na filmie kopiowym tekst powinien być nieczytelny (lustrzany). Taka szybka kontrola ogranicza ryzyko wykonania całej formy w złej orientacji.
Bo oba rozróżnienia są dwuwartościowe i brzmią podobnie, więc łatwo je złączyć w jeden "pakiet" skojarzeń. "Pozytywowa" nie oznacza "czytelna"; pozytyw/negatyw opisuje relację przezroczystości filmu do obrazu, a czytelny/nieczytelny opisuje tylko kierunek (lustrzane odbicie).
To zależy od tego, czy dany etap technologii odwraca obraz lustrzanie. W naświetlaniu kontaktowym płyta jest lustrzana względem filmu, więc często celowo używa się filmu nieczytelnego, by płyta wyszła czytelna. W innych układach (np. inne sposoby przeniesienia) wybór może być odwrotny.
Najczęściej płyta wychodzi lustrzana, co objawia się odwróconym tekstem lub niezgodnością pasowania po stronie druku. Taki błąd zwykle oznacza stratę płyty i czasu, a czasem także problemy na maszynie (trudniejsze ustawienie, błędy rejestru, niezgodność z impozycją).
Ułóż sobie schemat: (1) jaki typ płyty: pozytywowa czy negatywowa, (2) jaki typ filmu: diapozytyw czy negatyw, (3) czy etap odwraca obraz lustrzanie. Trening na przykładach z tekstem działa najlepiej, bo od razu widać, co znaczy "czytelny/nieczytelny".
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Helmut Kipphan (red.), "Handbook of Print Media: Technologies and Production Methods", rozdziały dotyczące przygotowania form drukowych i kontaktowego kopiowania (plate making/contact exposure) – źródło książkowe
  • Robert F. Reed, "The Fundamentals of Lithographic Printing", część o przygotowaniu form i zasadach odwzorowania obrazu w litografii/offsie – źródło książkowe

Materiały:

  • Podręczniki technologii poligraficznej: przygotowanie form offsetowych (działy o kopiowaniu i naświetlaniu)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych z zakresu przygotowalni i montażu
  • Instrukcje producentów płyt i naświetlarek dotyczące pracy z filmem w kontakcie emulsją do płyty

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego