KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 11.
Która grupa rezystorów w multimetrze przedstawionym na schemacie odpowiada za zmianę zakresów woltomierza?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny multimetru, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla elektryków,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmiana zakresów woltomierza w multimetrze jest realizowana przez przełączanie rezystorów tworzących dzielnik napięcia na wejściu.
Właściwa grupa to ta, która jest dołączana/odłączana przełącznikiem zakresów i zmienia stosunek podziału (a więc czułość woltomierza) bez zmiany samej zasady pomiaru.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym multimetrze analogowym lub układzie wejściowym miernika cyfrowego zakres pomiaru napięcia uzyskuje się przez zmianę tego, jaka część badanego napięcia trafia na właściwy tor pomiarowy (np. ustrój magnetoelektryczny albo przetwornik A/C). Realizuje się to przez dzielnik napięcia z rezystorów, którego elementy są przełączane zależnie od wybranego zakresu.

Dlatego poprawna jest odpowiedź wskazująca tę grupę rezystorów, która na schemacie tworzy "drabinkę"/ciąg rezystorów po stronie wejścia woltomierza i jest powiązana z przełącznikiem zakresów. Dołączenie kolejnych rezystorów zwykle zwiększa rezystancję wejściową dzielnika i pozwala mierzyć wyższe napięcia, bo mniejsza część napięcia pojawia się na właściwym elemencie pomiarowym.

  • Odpowiedź "R10, R11, R12, R13, R14" pasuje do roli rezystorów zakresowych woltomierza, jeśli na schemacie są one przełączane i tworzą dzielnik.
  • Odpowiedzi "R4, R5, R6" oraz "R7, R8, R9" bywają typowymi kandydatami na inne bloki: np. elementy toru prądowego (bocznik), zabezpieczenia lub część innego podukładu. Same trzy rezystory nie przesądzają funkcji—decyduje ich wpięcie w obwód.
  • Odpowiedź "R1, R2, R3" często kusi, bo ma niskie numery, ale numeracja nie jest regułą funkcjonalną. Jeśli nie leżą w torze wejściowym woltomierza i nie są przełączane zakresem, nie odpowiadają za zmianę zakresów napięcia.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na schemacie elementów, które (1) są najbliżej zacisków wejściowych V, (2) tworzą dzielnik napięcia, oraz (3) są łączone z przełącznikiem zakresów. To minimalizuje pomyłki między dzielnikiem woltomierza a bocznikiem amperomierza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rezystory zakresowe to elementy dzielnika napięcia na wejściu woltomierza, które są przełączane podczas zmiany zakresu (np. 2 V, 20 V, 200 V). Zmieniają one stosunek podziału, dzięki czemu na tor pomiarowy trafia bezpieczna, "skalowana" część mierzonego napięcia.
Dzielnik napięcia składa się z rezystorów połączonych tak, by na wyjściu dzielnika pojawiała się tylko część napięcia wejściowego. Po przełączeniu zakresu do obwodu dołączane są inne rezystory, co zmienia podział. Dzięki temu ten sam tor pomiarowy może obsłużyć różne napięcia.
Sam tor pomiarowy ma ograniczony dopuszczalny poziom napięcia. Najprościej i najpewniej jest więc "odjąć" część napięcia na rezystorach dzielnika, zamiast budować osobny tor dla każdego zakresu. To poprawia bezpieczeństwo, stabilność wskazań i ułatwia kalibrację przyrządu.
Szukaj ciągu rezystorów podłączonych do zacisku V oraz do przełącznika zakresów. Zwykle tworzą one drabinkę/dzielnik i są dołączane w różnych konfiguracjach. Kluczowe jest, że ich przełączanie zmienia wzmocnienie/skaling toru napięciowego, a nie toru prądowego.
Bocznik (rezystor o małej wartości) jest typowy dla toru pomiaru prądu: spadek napięcia na boczniku jest proporcjonalny do prądu. W woltomierzu częściej spotyka się duże rezystancje w dzielniku. Pomyłka wynika z tego, że oba rozwiązania używają rezystorów, ale w innej roli.
Najczęstsze błędy to wybór grupy "po numerach" zamiast po połączeniach, pomylenie dzielnika napięcia z bocznikiem prądowym oraz nieuwzględnienie przełącznika zakresów. Warto śledzić ścieżkę od gniazda V do toru pomiarowego i sprawdzić, które rezystory są przełączane.
Podczas serwisu urządzeń z automatyką (np. sterowniki, czujniki, zasilacze) trzeba dobrać zakres tak, by nie przeciążyć miernika i uzyskać czytelny wynik. Zbyt wysoki zakres obniża rozdzielczość, a zbyt niski może spowodować błąd pomiaru lub zadziałanie zabezpieczeń.
Objawy to błędne wskazania tylko na części zakresów napięciowych (np. 20 V działa, 200 V zaniża lub zawyża). Diagnostycznie porównuje się odczyty z innym miernikiem lub mierzy rezystancję wejściową/ciągłość odpowiednich gałęzi. Uszkodzenia to przerwy lub zmiany wartości rezystorów.
Często tak, bo zmiana zakresu polega na przełączeniu innych rezystorów dzielnika, co zmienia całkowitą rezystancję widzianą od strony wejścia. W miernikach cyfrowych bywa ona bardziej stała, ale nadal zależy od konstrukcji. Ta własność wpływa na obciążenie badanego obwodu.
Ćwicz śledzenie połączeń od zacisków wejściowych i rozróżnianie bloków funkcjonalnych: dzielnik napięcia (zakresy V), bocznik (zakresy A), prostownik (AC), zabezpieczenia (bezpiecznik, warystor). Pomaga też rysowanie uproszczonych bloków z pełnego schematu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Voltage_divider - accessed 2026-03-02
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Multimeter - accessed 2026-03-02
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Voltmeter - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw elektrotechniki: dzielniki napięcia i przyrządy pomiarowe
  • Instrukcje obsługi multimetrów (rozdziały o zakresach pomiarowych i rezystancji wejściowej)
  • Zadania z czytania schematów: identyfikacja dzielników i boczników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego