KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 4.
Która ilustracja przedstawia sprzęgło hydrokinetyczne?
Ilustracja przedstawia cztery różne elementy mechaniczne, które są prawdopodobnie częściami układu napędowego pojazdu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło hydrokinetyczne przenosi moment obrotowy przez ciecz (najczęściej olej) między wirnikiem pompy i wirnikiem turbiny w szczelnej obudowie.
Poprawna jest "Ilustracja 1.", ponieważ przedstawia charakterystyczny układ dwóch współpracujących wirników wypełnionych medium roboczym, a nie tarcze cierne lub zazębienie.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgło hydrokinetyczne (hydrodynamiczne) to element układu przeniesienia napędu, w którym moment obrotowy jest przekazywany przez ciecz roboczą, a nie przez bezpośredni docisk tarcz ciernych. Typowo składa się z:

  • wirnika pompy (po stronie napędzającej),
  • wirnika turbiny (po stronie napędzanej),
  • szczelnej obudowy wypełnionej olejem.

W praktyce rozpoznaje się je na ilustracjach po tym, że widoczny jest układ dwóch "kół łopatkowych" skierowanych do siebie i pracujących w zamkniętej przestrzeni wypełnionej cieczą. Zjawisko poślizgu jest naturalne dla tej konstrukcji i pozwala m.in. na łagodniejsze ruszanie oraz tłumienie udarów w napędzie.

Odpowiedź "Ilustracja 1." jest właściwa, bo przedstawia rozwiązanie oparte na przepływie cieczy między wirnikami (cecha rozstrzygająca dla sprzęgła hydrokinetycznego).

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, gdy ilustracja pokazuje konstrukcje typowe dla innych sprzęgieł:

  • jeśli widać tarcze, docisk, sprężyny – to wskazuje na sprzęgło cierne,
  • jeśli widać zazębienie lub elementy sztywnego połączenia – to nie jest sprzęgło hydrokinetyczne,
  • jeśli ilustracja przedstawia tylko elementy obudowy/wałków bez wirników i komory olejowej – brak kluczowych cech hydrodynamicznych.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na rysunku jednocześnie dwóch wirników oraz zamkniętej komory z medium. Pojedynczy detal (np. sama obudowa) bywa mylący.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprzęgło hydrokinetyczne to sprzęgło hydrodynamiczne, w którym moment obrotowy przenosi się przez ciecz (zwykle olej) między wirnikiem pompy a wirnikiem turbiny w szczelnej obudowie. Dzięki temu rozruch jest łagodniejszy, a udary w napędzie są tłumione.
Wirnik pompy napędzany przez silnik rozpędza olej, a strumień cieczy oddziałuje na wirnik turbiny po stronie napędzanej. Energia kinetyczna cieczy zamienia się w moment na turbinie. Działa to bez bezpośredniego tarcia tarcz, ale z naturalnym poślizgiem.
Najczęściej rozpoznasz: wirnik pompy (napędzający), wirnik turbiny (napędzany) oraz obudowę tworzącą komorę z olejem. Na przekrojach technicznych ważnym znakiem są łopatki wirników i wspólna przestrzeń robocza z medium.
Sprzęgło cierne przenosi moment przez docisk tarcz (kontakt mechaniczny i tarcie), a hydrokinetyczne przez przepływ cieczy między wirnikami (brak tarcz dociskowych). W hydrokinetycznym poślizg jest cechą konstrukcyjną, a w ciernym zwykle objawem zużycia lub złej regulacji.
Poślizg wynika z zasady hydrodynamicznej: część energii jest tracona na zawirowania i opory przepływu cieczy, a prędkości kątowe pompy i turbiny nie muszą być identyczne. To umożliwia płynne ruszanie i tłumienie uderzeń, ale obniża sprawność w porównaniu do połączeń sztywnych.
Stosuje się je, gdy potrzebne jest łagodne przeniesienie momentu i redukcja udarów, np. przy ciężkim rozruchu, częstych zmianach obciążenia lub w układach wymagających płynności. W praktyce spotyka się je w rozwiązaniach z przekładniami hydrokinetycznymi/automatycznymi.
Szukaj dwóch współpracujących wirników (pompa i turbina) umieszczonych w szczelnej obudowie tworzącej komorę olejową. Na rysunku zwykle widać łopatki i wspólną przestrzeń dla cieczy. Brak tarcz dociskowych i sprężyn jest ważną wskazówką odróżniającą od sprzęgieł ciernych.
Tak, bo ciecz robocza jest kluczowa dla działania. W zależności od konstrukcji kontroluje się szczelność, stan oleju (zanieczyszczenia, przegrzewanie) oraz ewentualne wycieki. Objawy problemów to m.in. nadmierny poślizg, wzrost temperatury i spadek sprawności przeniesienia napędu.
Często obserwuje się: zwiększony poślizg (maszyna słabiej "ciągnie"), przegrzewanie oleju, nieprawidłowe odgłosy, wibracje oraz wycieki z obudowy. Przy diagnostyce ważne jest odróżnienie poślizgu "konstrukcyjnego" od poślizgu nadmiernego wynikającego z usterki.
Najczęstsze pomyłki to mylenie sprzęgła hydrokinetycznego z ciernym (bo oba "łączą silnik ze skrzynią"), ignorowanie roli cieczy roboczej oraz szukanie tarcz i sprężyn zamiast wirników pompy i turbiny. Pomaga metoda: najpierw identyfikuj zasadę przekazywania momentu, potem detale.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z działu: budowa i działanie sprzęgieł w maszynach rolniczych (schematy, przekroje)
  • Instrukcje obsługi/DTR maszyn rolniczych z opisem układu przeniesienia napędu (sekcja: sprzęgło/przekładnia)
  • Zbiory zadań egzaminacyjnych ROL.2 z rozpoznawaniem podzespołów na ilustracjach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego