KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 10.
Którą kategorię archiwalną należałoby nadać "Zarządzeniom Dyrektora", w jednostce organizacyjnej, będącej pod nadzorem właściwego archiwum państwowego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zarządzenia Dyrektora (akty kierownictwa wewnętrznego) stanowią dokumentację o trwałej wartości dowodowej i historycznej dla jednostki. Dlatego kwalifikuje się je jako materiały archiwalne, którym nadaje się kategorię A. Kategorie z grupy B (B25, B50) oraz BE50 dotyczą dokumentacji niearchiwalnej o ograniczonym czasie przechowywania.

Pełne wyjaśnienie:

Kategorie archiwalne służą do rozstrzygnięcia, czy dokumentacja ma wartość trwałą (materiały archiwalne), czy jest przechowywana tylko przez określony czas (dokumentacja niearchiwalna). Zarządzenia Dyrektora są zwykle aktami kierownictwa wewnętrznego, które regulują funkcjonowanie jednostki, wyznaczają zasady postępowania i potwierdzają decyzje o charakterze normatywnym.

Odpowiedź "A" jest właściwa, ponieważ kategoria A oznacza materiały archiwalne przechowywane trwale. Tego typu dokumenty są istotne dla odtworzenia historii i sposobu działania jednostki (kontekst organizacyjny, kompetencje, procedury, zmiany w zarządzaniu) oraz mają znaczenie dowodowe.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "B25" i "B50" to kategorie dokumentacji niearchiwalnej przechowywanej czasowo. Takie oznaczenia stosuje się do spraw, które po upływie retencji mogą zostać przeznaczone do brakowania, a zarządzenia kierownika jednostki co do zasady nie są traktowane jako dokumenty "do zniszczenia po latach".
  • "BE50" oznacza dokumentację przechowywaną czasowo, ale z dodatkową oceną (ekspertyzą) przed ewentualnym brakowaniem. Tę kategorię spotyka się tam, gdzie po 50 latach trzeba rozstrzygnąć, czy dokumenty nie mają jednak wartości archiwalnej. W przypadku zarządzeń dyrektora wartość trwała jest typowo przesądzona wcześniej, więc kategoria BE nie jest adekwatna.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o kwalifikację archiwalną zawsze rozważ, czy dokument jest kluczowy dla ustalenia zasad działania jednostki (akty normatywne, statutowe, organizacyjne). Tego rodzaju dokumentacja częściej otrzymuje kategorię A niż kategorie retencyjne z grupy B.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategoria A oznacza materiały archiwalne, czyli dokumentację o trwałej wartości, którą przechowuje się bezterminowo. Zwykle dotyczy akt o znaczeniu normatywnym, organizacyjnym i dowodowym dla historii oraz funkcjonowania jednostki.
Zarządzenia dyrektora są aktami kierownictwa wewnętrznego: ustalają zasady działania, procedury i organizację pracy. Mają długotrwałe znaczenie dowodowe (co i kiedy obowiązywało) oraz historyczne, dlatego zwykle uznaje się je za dokumentację o wartości trwałej.
B25 to dokumentacja niearchiwalna przechowywana przez 25 lat, a potem (po spełnieniu warunków) może być brakowana. Stosuje się ją do spraw, które nie mają trwałej wartości archiwalnej, a ich przydatność kończy się po określonym czasie.
B50 oznacza dokumentację niearchiwalną z okresem przechowywania 50 lat. Po tym czasie co do zasady można ją przeznaczyć do brakowania (zgodnie z procedurą). To nie jest kategoria "wieczysta" i nie oznacza materiałów archiwalnych.
BE50 oznacza dokumentację przechowywaną 50 lat, ale przed brakowaniem wymaga dodatkowej oceny (ekspertyzy), czy nie ma wartości archiwalnej. B50 nie zakłada takiej oceny merytorycznej jako warunku podstawowego.
Pomaga pytanie kontrolne: czy dokument tworzy lub zmienia zasady działania jednostki, jej strukturę, kompetencje lub kluczowe procedury? Jeśli tak, jest duża szansa na kategorię A. Typowe przykłady to akty normatywne kierownika jednostki i dokumenty ustrojowe.
Nie zawsze. Egzemplarz wytwórcy (oryginał/egzemplarz archiwalny) zwykle ma kategorię A, ale kopie informacyjne w innych komórkach mogą mieć krótszą retencję zgodną z JRWA dla dokumentacji pomocniczej. Na egzaminie zwykle chodzi o dokumentację właściwą jednostki.
Kategorię archiwalną ustala się na podstawie JRWA i wpisuje/odnotowuje w znakowaniu sprawy oraz w ewidencji (np. spisie spraw, spisie zdawczo-odbiorczym). W praktyce kategoria jest powiązana z hasłem klasyfikacyjnym i wpływa na przechowywanie oraz brakowanie.
Częsty błąd to wybieranie kategorii B "bo ma liczbę" i wydaje się bardziej precyzyjna, mimo że dokument ma znaczenie trwałe. Drugi błąd to przenoszenie retencji z podobnych teczek bez analizy funkcji dokumentu (np. mylenie akt normatywnych z bieżącą korespondencją).
Tak, w tym sensie, że jednostki pod nadzorem powinny stosować zasady kwalifikowania dokumentacji zgodnie z przyjętymi wykazami i procedurami oraz przygotowywać materiały archiwalne do przekazania. Sam nadzór nie zmienia definicji kategorii, ale porządkuje praktykę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 28% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zarządzenia Dyrektora (akty kierownictwa wewnętrznego) stanowią dokumentację o trwałej wartości dowodowej i historycznej dla jednostki.

Materiały:

  • Instrukcje kancelaryjne i archiwalne obowiązujące w jednostce (wewnętrzne regulacje i procedury)
  • Jednolity rzeczowy wykaz akt (JRWA) stosowany w danej organizacji
  • Podręczniki i poradniki z zakresu kwalifikowania dokumentacji (archiwistyka zakładowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego