KWALIFIKACJA GIW3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 4.
Którą kopalinę eksploatuje się na bloki z zastosowaniem robót strzałowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Eksploatacja "na bloki" dotyczy zwykle skał zwięzłych, z których uzyskuje się bryły/elementy kamienne.
Do urabiania takich skał często stosuje się roboty strzałowe. Granit jest skałą twardą i zwięzłą, natomiast glina, piasek szklarski i kruszywo naturalne to kopaliny sypkie, zwykle urabiane mechanicznie.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania, jaka kopalina jest typowo eksploatowana na bloki przy użyciu robót strzałowych. Eksploatacja blokowa oznacza uzyskiwanie dużych, zwartych brył materiału, co jest charakterystyczne dla skał zwięzłych (kamienia budowlanego). W praktyce urabianie takich skał bywa realizowane poprzez wiercenie otworów i zastosowanie ładunków, aby spękać skałę i oddzielić bryły od calizny.

Odpowiedź "Granit." jest poprawna, ponieważ granit to skała magmowa o dużej zwięzłości i twardości, eksploatowana m.in. w kamieniołomach, gdzie uzyskanie brył/bloków wymaga metod odpowiednich dla skał litych. Roboty strzałowe (właściwie zaprojektowane) są jednym z typowych sposobów urabiania takich złóż, gdy nie wystarcza urabianie mechaniczne.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo dotyczą kopalin, które najczęściej mają charakter sypki lub plastyczny i zwykle nie wymagają odstrzału do samego urabiania:

  • "Glinę." – glina jest kopaliną plastyczną, zazwyczaj odspajaną i wybieraną metodami mechanicznymi (np. koparkami), bez potrzeby urabiania strzałowego.
  • "Piasek szklarski." – piaski są zazwyczaj urabiane i uruchamiane mechanicznie; kluczowe bywa zachowanie czystości surowca, a nie rozkruszanie calizny odstrzałem.
  • "Kruszywo naturalne." – kruszywa naturalne (np. żwiry, piaski) są z reguły pozyskiwane z osadów luźnych, gdzie odstrzał nie jest typowym sposobem urabiania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się zwrot "na bloki" oraz "roboty strzałowe", szukaj odpowiedzi związanej ze skałą zwięzłą (kamień), a nie z kopaliną luźną (piasek/żwir) ani plastyczną (glina).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Eksploatacja "na bloki" polega na pozyskiwaniu możliwie dużych, zwartych brył materiału ze złoża, a nie drobnego urobku. Jest typowa dla skał zwięzłych (kamienia), gdzie liczy się uzyskanie dużych elementów do dalszej obróbki lub przeróbki.
Granit jest twardą i zwięzłą skałą, więc jego odspojenie od calizny bywa trudne metodami wyłącznie mechanicznymi. Roboty strzałowe (po wierceniu otworów) pozwalają kontrolowanie spękać i oddzielić bryły, usprawniając urabianie w kamieniołomie.
Zwykle nie. Glina jest kopaliną plastyczną i najczęściej odspaja się ją oraz wybiera metodami mechanicznymi (np. koparkami), bez odstrzału. Roboty strzałowe są typowe głównie dla skał litych, które wymagają spękania, aby je urabiać.
Kopaliny zwięzłe to lite skały (np. kamień), które wymagają odspajania od calizny i często wiercenia oraz spękania. Kopaliny sypkie (np. piaski, żwiry) są luźne i zwykle można je wybierać i urabiać mechanicznie bez odstrzału, bo nie tworzą zwartej bryły.
Granit wykorzystuje się m.in. jako kamień budowlany i drogowy: elementy architektury, okładziny, kostkę, krawężniki oraz kruszywa po przeróbce. To sprawia, że w eksploatacji istotne może być uzyskanie odpowiedniej wielkości brył lub materiału do kruszenia.
Urabianie mechaniczne wybiera się najczęściej wtedy, gdy kopalina jest luźna (piasek, żwir) lub plastyczna (glina), a także gdy złoże ma warunki pozwalające na odspajanie bez spękania calizny. Decydują m.in. zwięzłość, urabialność, bezpieczeństwo i wymagania jakościowe.
Najczęstszy błąd to automatyczne kojarzenie robót strzałowych z każdą kopalnią odkrywkową, bez rozróżnienia rodzaju kopaliny. Drugi błąd to ignorowanie zwrotu "na bloki" i wybór surowców sypkich, które nie są pozyskiwane jako duże bryły.
Roboty strzałowe to zespół czynności związanych z przygotowaniem i wykonaniem odstrzału, zwykle po wykonaniu otworów wiertniczych. Celem jest spękanie i rozluźnienie skały, aby ułatwić urabianie i załadunek. W praktyce obejmują planowanie, uzbrojenie i odpalenie ładunków.
W typowych warunkach piasek jest kopaliną sypką i nie wymaga odstrzału do urabiania. Jeżeli jednak występują zwięzłe przewarstwienia lub zaskorupienia, mogą pojawiać się dodatkowe zabiegi technologiczne, ale w pytaniach egzaminacyjnych "na bloki z robotami strzałowymi" wskazuje na skałę litą.
Ucz się przez skojarzenia: skały zwięzłe → wiercenie, spękanie, często odstrzał; kopaliny sypkie/plastyczne → urabianie i wybieranie mechaniczne. Przećwicz rozpoznawanie kopalin i przypisuj im typowe technologie eksploatacji oraz skutki dla urobku (bryły vs materiał sypki).
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Eksploatacja "na bloki" dotyczy zwykle skał zwięzłych, z których uzyskuje się bryły/elementy kamienne.Do urabiania takich skał często stosuje się roboty strzałowe."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Granit - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Roboty_strza%C5%82owe - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii robót strzałowych w górnictwie odkrywkowym
  • Materiały dydaktyczne o eksploatacji kamienia budowlanego w kamieniołomach
  • Instrukcje BHP i procedury zakładowe dotyczące robót strzałowych (do nauki pojęć i etapów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego