KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 20.
Która metoda wykończenia wydruku umożliwia uzyskanie kształtu produktu pokazanego na ilustracji?
Ilustracja przedstawia szablon wykroju opakowania kartonowego, typowego dla branży poligraficznej i graficznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wykrawanie (sztancowanie) służy do nadania wydrukowi określonego konturu poprzez wycinanie po wykroju, dlatego pozwala uzyskać kształt produktu widoczny na ilustracji. Frezowanie wykonuje głównie rowki lub obróbkę krawędzi, tłoczenie odkształca materiał (wypukłość/wklęsłość), a kalandrowanie wygładza i zagęszcza powierzchnię, nie wycina kształtu.

Pełne wyjaśnienie:

Metoda wykrawania (często nazywana też sztancowaniem) polega na wycinaniu arkusza lub użytków za pomocą wykrojnika. Jej typowym, rozpoznawalnym efektem jest uzyskanie konkretnego zewnętrznego kształtu produktu: łuków, wcięć, zaokrągleń, otworów, nieregularnych konturów czy elementów "po obrysie". Jeśli ilustracja przedstawia produkt o charakterystycznym konturze, to właśnie wykrawanie jest procesem, który taki kontur nadaje.

Dlaczego pozostałe metody nie pasują do uzyskania kształtu konturu?

  • Frezowanie jest obróbką skrawaniem. W poligrafii i introligatorstwie może służyć m.in. do obróbki krawędzi, wykonywania rowków/wybrań lub precyzyjnych podcięć w materiale, ale nie jest typową metodą masowego wycinania konturu użytku z arkusza przy użyciu wykrojnika.
  • Tłoczenie (np. wypukłe/wklęsłe) polega na odkształceniu powierzchni pod naciskiem matrycy i kontrmatrycy. Zmienia fakturę i relief, może poprawiać efekt wizualny i dotykowy, ale zasadniczo nie służy do wycinania zewnętrznego obrysu produktu.
  • Kalandrowanie jest procesem wygładzania, zgniatania i uszlachetniania powierzchni (np. nadawania gładkości i połysku). Wpływa na cechy powierzchniowe, a nie na geometrię konturu produktu.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: gdy pytanie dotyczy kształtu/obrysu (wycięcie "po kształcie", otwory, nietypowe krawędzie) – najczęściej chodzi o wykrawanie. Gdy mowa o reliefie (wypukłe/wklęsłe) – częściej o tłoczeniu. A gdy o gładkości/połysku – o kalandrowaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykrawanie to proces wycinania arkusza lub użytków przy użyciu wykrojnika, aby nadać im określony kontur (np. zaokrąglenia, wcięcia, otwory). Stosuje się je po druku, gdy produkt ma mieć konkretny kształt, którego nie da się uzyskać samym cięciem prostym.
Najmocniejszą wskazówką jest nietypowy zewnętrzny obrys: krzywizny, wycięcia, "falowane" krawędzie lub otwory w środku użytku. Takie elementy zwykle powstają przez wycięcie po wykroju. Procesy typu tłoczenie czy kalandrowanie zmieniają głównie powierzchnię, nie kontur.
Tłoczenie polega na odkształcaniu materiału (wypukle lub wklęsłe) za pomocą matryc, co daje efekt reliefu i podkreślenie grafiki. Zwykle nie wycina ono zewnętrznego obrysu ani nie "wycina" kształtów z arkusza, dlatego nie jest właściwe, gdy pytanie dotyczy konturu.
Frezowanie to obróbka skrawaniem, która częściej służy do wykonywania rowków, podcięć lub obróbki krawędzi wybranych elementów. Wykrawanie natomiast bazuje na wykrojniku i jest typową metodą szybkiego nadawania powtarzalnego konturu wielu użytkom (np. opakowaniom, etykietom).
Kalandrowanie to proces wygładzania i zagęszczania powierzchni materiału przez przepuszczanie go między walcami. Jego efektem jest poprawa gładkości, połysku lub jednolitości powierzchni. Nie zmienia ono kształtu zewnętrznego produktu, więc nie zastępuje wykrawania.
Wykrawanie stosuje się, gdy wyrób ma mieć konkretny, często niestandardowy kształt: opakowania kartonowe, zawieszki, etykiety o konturze, elementy POS, okienka i otwory w teczkach. To typowy etap wykończeniowy po zadrukowaniu i ewentualnym bigowaniu.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie ogólnego skojarzenia z "obróbką" bez sprawdzenia, czy pytanie dotyczy konturu czy efektu powierzchniowego. Uczniowie mylą też tłoczenie (relief) z wykrawaniem (wycinanie). Pomaga zasada: kontur = wykrawanie, relief = tłoczenie.
Najczęściej są to opakowania (pudełka, obwoluty), etykiety i naklejki wycinane po kształcie, zawieszki, elementy reklamowe, a także arkusze z otworami (np. okienka). Wykrawanie pozwala utrzymać powtarzalność kształtu w całym nakładzie, co jest kluczowe w produkcji seryjnej.
Nie zawsze, ale często procesy te mogą współwystępować na jednym wykrojniku. Wykrawanie dotyczy cięcia konturu, a bigowanie tworzy linie zagięcia, perforacja ułatwia odrywanie. Na egzaminie trzeba czytać, o jaki efekt jest pytanie: kształt zewnętrzny wskazuje na wykrawanie, nie na bigowanie.
Najlepiej uczyć się przez porównywanie efektów: osobno kontur (wykrawanie), relief (tłoczenie), powierzchnia (kalandrowanie, lakierowanie, foliowanie) i krawędzie/rowki (frezowanie). Warto też przejrzeć zdjęcia realizacji introligatorskich i dopasowywać nazwę procesu do widocznego rezultatu.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Wykrawanie (sztancowanie) służy do nadania wydrukowi określonego konturu poprzez wycinanie po wykroju, dlatego pozwala uzyskać kształt produktu widoczny na ilustracji."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wykrawanie" – opis procesu wycinania wykrojnikiem (hasło encyklopedyczne). https://pl.wikipedia.org/wiki/Wykrawanie (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Tłoczenie" – ogólny opis procesu tłoczenia/odkształcania materiału. https://pl.wikipedia.org/wiki/T%C5%82oczenie (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Kalandrowanie" – opis procesu kalandrowania i jego efektów powierzchniowych. https://pl.wikipedia.org/wiki/Kalandrowanie (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu introligatorstwa oraz procesów wykończeniowych w poligrafii
  • Materiały dydaktyczne szkół/centrów kształcenia dotyczące uszlachetniania i obróbki po druku
  • Katalogi i opisy technologiczne maszyn: wykrawarki/sztance, prasy do tłoczenia, kalandry

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego