KWALIFIKACJA MTL3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 39.
Którą metodę badania twardości należy zastosować dla tulei stalowych, jeżeli wymagana wartość twardości po procesie ulepszania cieplnego wynosi 230 ±5HB?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie 230 ±5 HB wskazuje na twardość w skali Brinella.
Dlatego właściwą metodą pomiaru jest "Brinella", która raportuje wynik jako HB (w praktyce często spotyka się też zapis HBW). "Rockwella" dotyczy innych skal (np. HRC/HRB), a "Baumanna" i "Poldi" nie są standardowym zapisem metody odpowiadającej HB.

Pełne wyjaśnienie:

W treści zadania kluczowe jest oznaczenie 230 ±5 HB. Skrót HB jest tradycyjnym symbolem twardości mierzonej metodą Brinella, czyli metodą wgniatania kulki (wgłębnika) w powierzchnię materiału i wyznaczania twardości na podstawie odcisku. Skoro wymagany wynik ma być podany w jednostce/symbolu HB, to dobór metody jest jednoznaczny: należy zastosować badanie twardości metodą Brinella.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Rockwella" – metoda Rockwella daje wynik w skali HR (np. HRB, HRC) i jest oparta na pomiarze głębokości wgłębienia przy określonych obciążeniach wstępnym i głównym. To inny system oznaczeń niż HB, więc nie odpowiada wymaganiu podanemu w pytaniu.
  • "Baumanna" – określenie to kojarzy się z próbami/technikami z innych obszarów badań materiałowych (np. ujawnianie pewnych cech materiału), a nie z typowym, egzaminacyjnym zapisem skali twardości HB.
  • "Poldi" – nazwa bywa wiązana z przenośnymi/porównawczymi metodami oceny twardości (młotek Poldi), ale w zadaniu wymagany jest wynik wprost w HB z tolerancją, co wskazuje na klasyczny pomiar Brinella jako metodę właściwą do uzyskania i raportowania takiej wartości.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw szukaj w treści symbolu skali (HB, HV, HRC/HRB). Zwykle to on "prowadzi" do właściwej metody (Brinell, Vickers, Rockwell). Dopiero potem analizuj materiał i proces (tu: tuleje stalowe po ulepszaniu cieplnym), bo mogą one wpływać na dobór obciążenia/zgłębnika, ale nie zmieniają znaczenia skrótu HB.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skrót HB oznacza twardość mierzoną metodą Brinella. Wynik uzyskuje się przez wgniatanie kulki w materiał i ocenę odcisku. W nowszych zapisach możesz spotkać też oznaczenie HBW, gdy stosuje się kulkę z węglika spiekanego.
Jeśli w wymaganiach podano wartość w HB, należy zastosować metodę Brinella. To najprostsza reguła egzaminacyjna: symbol skali wprost wskazuje metodę. Tolerancja ±5 oznacza dopuszczalny przedział wyniku wokół wartości 230.
Metoda Rockwella daje wyniki w skalach HR (np. HRB, HRC), a nie w HB. Choć obie metody służą do pomiaru twardości, to mają inny sposób pomiaru i inny zapis wyniku. Jeśli wymaganie jest w HB, oczekuje się metody Brinella.
Tak, metoda Brinella bywa stosowana do stali po obróbce cieplnej, jeśli wymagana twardość jest określona w skali HB. W praktyce ważne jest dobranie właściwego wgłębnika i obciążenia oraz przygotowanie powierzchni, aby odcisk był czytelny i miarodajny.
Zapis 230 ±5 HB oznacza, że akceptowalny wynik pomiaru twardości mieści się w przedziale 225–235 HB. W kontroli jakości taki zapis pomaga szybko ocenić zgodność detalu z wymaganiami po procesie, np. po ulepszaniu cieplnym tulei stalowych.
Najczęstszy błąd to wybór "najbardziej znanej" metody (np. Rockwella) bez sprawdzenia symbolu skali w treści. Drugi błąd to traktowanie wszystkich nazw w odpowiedziach jako równoważnych metod twardości. Na egzaminie najpierw dopasuj skrót (HB/HV/HR) do metody.
Najprościej: HB odnosi się do Brinella, HV do Vickersa, a HRC/HRB do Rockwella. Gdy w pytaniu podano konkretny symbol skali, zwykle oznacza to, że egzamin sprawdza umiejętność rozpoznania metody po oznaczeniu wyniku.
Nie. Młotek Poldi jest rozwiązaniem przenośnym i porównawczym, a wynik może wymagać odniesienia do wzorca i tabel. Metoda Brinella to klasyczny pomiar twardości z kontrolowanymi warunkami i raportowaniem w skali HB. Gdy wymaganie jest w HB, właściwy wybór to Brinell.
Powierzchnia powinna być czysta, odtłuszczona i możliwie gładka, aby odcisk był wyraźny. Należy unikać miejsc z warstwą zgorzeliny, głębokimi rysami lub zadziorami, bo zniekształcają odcisk i zwiększają niepewność pomiaru. To ważne w kontroli jakości tulei.
Brinella wybiera się często, gdy materiał ma strukturę niejednorodną lub gdy wymagania technologiczne/dokumentacja podają twardość w HB. Rockwell jest wygodny i szybki, ale daje wynik w innych skalach. W praktyce o wyborze decyduje wymagany format wyniku i procedura kontroli.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Oznaczenie 230 ±5 HB wskazuje na twardość w skali Brinella.Dlatego właściwą metodą pomiaru jest "Brinella", która raportuje wynik jako HB (w praktyce często spotyka się też zapis HBW)."

Źródła:

  • ISO 6506-1, Metallic materials — Brinell hardness test — Part 1: Test method
  • ASTM E10, Standard Test Method for Brinell Hardness of Metallic Materials
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Brinell_scale - accessed 2026-03-04

Materiały:

  • Normy i instrukcje dotyczące badania twardości Brinella (opis metody, warunki pomiaru, zapis wyniku)
  • Podręczniki z metrologii warsztatowej i badań materiałowych (dział: twardość)
  • Materiały szkoleniowe producentów twardościomierzy (Brinell/Rockwell) – zasady doboru skali

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego