Granicę plastyczności rozumie się jako wartość naprężenia, przy której materiał przestaje odkształcać się wyłącznie sprężyście i zaczyna wykazywać trwałe (plastyczne) odkształcenia. Aby ją określić, potrzebny jest przebieg zależności naprężenie–odkształcenie, czyli krzywa uzyskiwana podczas kontrolowanego obciążania próbki.
Taką krzywą w typowych warunkach laboratoryjnych otrzymuje się w statycznej próbie rozciągania. W trakcie badania próbka jest rozciągana ze zdefiniowaną prędkością, rejestrowane są siła i wydłużenie (a następnie naprężenie i odkształcenie). Na tej podstawie można wyznaczyć granicę plastyczności (np. jako wyraźną granicę plastyczności lub jako granicę umowną, zależnie od sposobu definiowania w danym materiale i metodyce).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- Statyczna próba ściskania służy do oceny zachowania materiału przy obciążeniu ściskającym (np. dla materiałów kruchych, elementów pracujących na ściskanie). Nie jest standardową metodą wyznaczania granicy plastyczności metali w ujęciu typowo egzaminacyjnym, bo najczęściej parametr ten określa się z próby rozciągania.
- Próba zmęczeniowa dotyczy wytrzymałości przy obciążeniach cyklicznych (wiele cykli, często dużo poniżej granicy plastyczności). Wynikiem są charakterystyki zmęczeniowe, a nie granica plastyczności.
- Próba tłoczności jest próbą technologiczną oceniającą podatność blach na odkształcenia w procesach takich jak tłoczenie. Jej wynik (np. miary zdolności do kształtowania) nie jest bezpośrednio równoważny granicy plastyczności.
W praktyce przemysłowej i laboratoryjnej zapamiętaj zasadę: parametry Re/Rp0,2 i Rm pochodzą z próby rozciągania, a próby technologiczne (tłoczność) i eksploatacyjne (zmęczenie) odpowiadają na inne pytania o zachowanie materiału.
