KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 20.
Którą metodę tyczenia przedstawiono na rysunku?

A, B – punkty w oparciu, o które dokonuje się tyczenia
ll– długość
α – kąt
P° – przybliżone położenie tyczonego punktu
dl – poprawka tyczenia długości
φl – poprawka tyczenia kąta
P – właściwe położenie tyczonego punktu

Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek związany z geodezją, który jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda dwuetapowa polega na wstępnym wytyczeniu punktu do położenia przybliżonego P° na podstawie długości i kąta z punktów oparcia A i B, a następnie na wprowadzeniu poprawek: dl dla długości oraz φ dla kąta, aby uzyskać położenie właściwe P. Obecność P° oraz poprawek wskazuje na tyczenie w dwóch krokach.

Pełne wyjaśnienie:

W geodezji realizacyjnej rozróżnia się m.in. tyczenie wykonywane "od razu" (jednym działaniem) oraz tyczenie, w którym najpierw uzyskuje się położenie przybliżone, a dopiero potem wykonuje się korektę prowadzącą do położenia docelowego. Na schemacie podano punkty oparcia A i B, wielkości geometryczne (długość i kąt) oraz dwa położenia punktu: (przybliżone) i P (właściwe). Dodatkowo wyszczególniono poprawki: dl jako poprawkę tyczenia długości oraz φ jako poprawkę tyczenia kąta.

Takie oznaczenia są charakterystyczne dla metody dwuetapowej:

  • Etap 1: wytyczenie punktu na podstawie zadanych elementów (np. długości i kąta) do pozycji , która jest wynikiem pierwszego ustawienia/odkładu w terenie.
  • Etap 2: wyznaczenie i wprowadzenie poprawek (dl, φ), aby przesunąć punkt z do położenia P.

Odpowiedź "Zadanego kąta" nie pasuje, bo schemat nie ogranicza się do samego odkładania kąta — pokazuje jednocześnie długość oraz korekty obu wielkości. Odpowiedź "Jednoetapową" jest niezgodna z obecnością dwóch pozycji punktu (P° i P) oraz poprawek, które z definicji wskazują na korektę po wstępnym tyczeniu. Odpowiedź "Zadanej wysokości" dotyczy tyczenia wysokościowego (niwelacyjnego), a na schemacie występują elementy sytuacyjne (kąt i długość) oraz poprawki tych elementów, a nie różnice wysokości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku pojawiają się dwa położenia punktu (przybliżone i właściwe) oraz jawnie opisane poprawki, zwykle chodzi o procedurę wieloetapową, a nie jednorazowe odłożenie jednej wielkości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tyczenie dwuetapowe to sposób wyznaczania punktu w terenie, w którym najpierw uzyskuje się położenie przybliżone, a następnie wykonuje się korektę (np. poprawkę długości i/lub kąta), aby osiągnąć położenie właściwe. Stosuje się je, gdy wymagana jest większa dokładność lub warunki terenowe utrudniają jednorazowe wytyczenie.
Najczęściej wskazują na to dwa położenia tego samego punktu (np. P° jako przybliżone i P jako właściwe) oraz podane poprawki tyczenia, np. dl dla długości i φ dla kąta. Sama obecność elementów kątowych lub długości nie wystarcza — kluczowe są oznaczenia korekty po pierwszym wytyczeniu.
Poprawki pojawiają się, bo pierwsze odłożenie długości i kąta daje wynik obarczony błędami (instrumentalnymi, obserwacyjnymi, sytuacyjnymi). Dlatego po wyznaczeniu położenia przybliżonego oblicza się lub wyznacza w terenie korektę: dl koryguje odległość, a φ koryguje kierunek/obrót, aby doprowadzić punkt do położenia projektowego.
Punkty A i B to punkty o znanych współrzędnych/położeniu, na których opiera się tyczenie. Umożliwiają założenie kierunku i odłożenie wymaganych wielkości (kąta, długości) w układzie odniesienia. W praktyce są to punkty osnowy lub punkty realizacyjne, stabilne i możliwe do jednoznacznej identyfikacji w terenie.
W tyczeniu jednoetapowym punkt uzyskuje się bezpośrednio jednym działaniem (np. odłożeniem jednej konfiguracji obserwacji) bez wyróżniania położenia przybliżonego i kolejnej korekty. W tyczeniu dwuetapowym najpierw wyznacza się położenie przybliżone, a dopiero potem, na podstawie odchyłek, wprowadza poprawki prowadzące do położenia właściwego.
Stosuje się je m.in. przy wytyczaniu punktów wymagających większej dokładności (osie konstrukcyjne, naroża obiektów, punkty załamań), gdy nie da się wygodnie lub dokładnie wytyczyć od razu, oraz gdy wstępne tyczenie ma na celu "dojście" w okolice punktu, a dopiero potem wykonanie precyzyjnego dopasowania położenia.
Częstym błędem jest skupienie się na jednym elemencie (np. "jest kąt, więc to tyczenie kąta") i pominięcie oznaczeń poprawek oraz dwóch położeń punktu. Drugi błąd to mylenie tyczenia sytuacyjnego z wysokościowym, gdy w zadaniu pojawia się słowo "poprawka". Warto zawsze sprawdzić, czego dotyczą poprawki i jakie wielkości są na szkicu.
P° oznacza położenie przybliżone punktu uzyskane po wstępnym tyczeniu (pierwszym etapie). P oznacza położenie właściwe, czyli docelowe po korekcie. Różnica między nimi pokazuje, że wykonano (lub planuje się wykonać) poprawki tyczenia, które przesuwają punkt z pozycji wstępnej do projektowej.
Zwykle nie. Tyczenie wysokościowe opiera się na różnicach wysokości, reperach i odczytach niwelacyjnych, a schematy częściej pokazują relacje pionowe i wartości wysokości. Jeżeli na rysunku dominują długość i kąt oraz poprawki tych wielkości, to wskazuje to na tyczenie sytuacyjne/metodę z elementami kierunkowo-odległościowymi, a nie na procedurę wysokościową.
Najlepiej pracować na schematach i krótkich opisach: rozpoznawaj punkty oparcia, obserwowane wielkości (kąt, długość) i to, czy występują poprawki oraz położenie przybliżone. Dobrą metodą jest tworzenie fiszek: "co widzę na szkicu" → "jaka metoda" → "dlaczego". Na egzaminie szukaj sygnałów: P°/P i poprawki to mocny trop.
info

Statystycznie 35% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że obecność P° oraz poprawek wskazuje na tyczenie w dwóch krokach.

Materiały:

  • Podręcznik do geodezji inżynieryjnej (rozdziały: tyczenie sytuacyjne, metody tyczenia, poprawki tyczenia)
  • Skrypty szkolne z kwalifikacji BUD.18 dotyczące tyczenia i osnów realizacyjnych
  • Zestawy rysunków/schematów metod tyczenia z opisem oznaczeń i kroków postępowania

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego