KWALIFIKACJA MOD3 + MOD7 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 4.
Która operacja wykończalnicza nadaje efekt krepowania powstały na powierzchni tkaniny bawełnianej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Efekt krepowania na bawełnie można uzyskać przez wykończenie typu plissé, czyli miejscowe działanie stężonym ługiem sodowym w postaci pasty (z zagęstnikiem) nanoszonej jak nadruk. To powoduje nierównomierny skurcz i pofałdowanie powierzchni. Sanforyzacja stabilizuje skurcz, a apretura hydrofobowa nadaje głównie hydrofobowość.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy operacji wykończalniczej, która daje efekt krepowania, czyli trwałej, nierównej faktury (pofałdowania) widocznej na powierzchni tkaniny bawełnianej.

Odpowiedź "Zadrukowanie powierzchni tkaniny zimnym, stężonym ługiem sodowym z zagęstnikiem" opisuje wykończenie znane jako plissé (krepowanie chemiczne). W praktyce na tkaninę nanosi się pastę z ługiem sodowym (NaOH) oraz zagęstnikiem w określonym wzorze. Ponieważ środek działa tylko miejscowo, po obróbce i płukaniu powstają różnice w skurczu lub naprężeniach między obszarami traktowanymi i nietraktowanymi. Skutkiem jest marszczenie/pofałdowanie, czyli efekt krepowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Przeciąganie naprężonej tkaniny przez zimny roztwór stężonego ługu sodowego" odpowiada raczej działaniu alkalicznemu w kąpieli (kojarzonemu z merceryzacją). Jest to obróbka bardziej jednolita na całej powierzchni, nastawiona na zmianę właściwości (np. połysk, chłonność), a nie na celowe, miejscowe pofałdowanie tworzące krepowanie.
  • "Operacja mechaniczna zwana sanforyzacją" służy głównie do kontrolowanego skurczu i stabilizacji wymiarowej tkaniny (ograniczenie późniejszego kurczenia w użytkowaniu). To proces mechaniczny/termomechaniczny, nie nastawiony na uzyskanie faktury krepowej na powierzchni.
  • "Wykończenie apreturą hydrofobową" ma na celu nadanie właściwości odpychania wody (zmiana zwilżalności), a nie tworzenie stałej, pofałdowanej struktury typu krepa. Może zmieniać chwyt, ale nie jest typową metodą krepowania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawia się druk/pasta i mocny czynnik chemiczny (np. ług) powodujący miejscowe zmiany, często chodzi o efekt strukturalny (jak plissé). Natomiast sanforyzacja to przede wszystkim "antyskurcz" i stabilizacja.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Krepowanie to nadanie tkaninie trwałej, nierównej faktury (marszczeń, pofałdowań), przez co powierzchnia wygląda "ziarniście" lub falisto. Efekt może powstać mechanicznie albo chemicznie (np. przez miejscowe wywołanie skurczu), zależnie od technologii wykończenia.
W wykończeniu plissé na tkaninę nanosi się pastę (zwykle z czynnikiem chemicznym) w określonym wzorze. Ponieważ działanie jest miejscowe, po obróbce i płukaniu pojawiają się różnice w skurczu lub naprężeniach. To powoduje trwałe pofałdowanie, czyli efekt krepowania.
Zagęstnik zwiększa lepkość, dzięki czemu pasta nie spływa i można ją nanieść punktowo jak nadruk. To pozwala kontrolować, gdzie ług sodowy zadziała na włókna, a gdzie nie. Właśnie ta "miejscowość" działania jest kluczowa do uzyskania wzoru i faktury (krepowania).
Zwykle nie jest to typowy sposób uzyskania efektu krepowego. Obróbka w kąpieli działa bardziej równomiernie na całą szerokość i długość tkaniny, więc częściej zmienia właściwości (np. wygląd, chłonność) niż tworzy miejscowe pofałdowania. Do krepowania potrzebny jest efekt nierównomierny.
Sanforyzacja to wykończenie służące głównie stabilizacji wymiarowej tkaniny. Celem jest kontrolowane "wstępne" skurczenie materiału, aby gotowy wyrób mniej kurczył się w praniu lub użytkowaniu. To proces nastawiony na ograniczenie skurczu, a nie na tworzenie faktury krepowej.
Sanforyzacja ma zmniejszyć późniejszy skurcz i ustabilizować wymiary tkaniny, czyli poprawić przewidywalność w użytkowaniu. Krepowanie ma cel estetyczno-użytkowy: nadać powierzchni fakturę (marszczenia). Jeden proces "wygładza" problemy wymiarowe, drugi celowo tworzy strukturę.
Apretura hydrofobowa zmniejsza zwilżalność materiału, dzięki czemu krople wody trudniej wnikają w tkaninę. To wykończenie funkcjonalne (ochrona przed wilgocią, zabrudzeniami), a nie technika tworzenia krepowej faktury. Może zmieniać chwyt, ale nie jest standardową metodą krepowania.
Najczęściej widać trwałe pofałdowania, zmarszczenia lub "falowanie" powierzchni, często ułożone we wzór (np. pasy, prążki, motywy). Po rozciągnięciu materiał może częściowo się prostować, ale po puszczeniu wraca do faktury. W dotyku tkanina bywa bardziej "sprężysta" i nierówna.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi po samej nazwie procesu, bez sprawdzenia efektu końcowego (np. mylenie sanforyzacji ze zmianą faktury). Inny błąd to utożsamienie każdej obróbki chemicznej z tym samym rezultatem. Warto łączyć: proces → mechanizm → efekt.
Pomaga tabela skojarzeń: nazwa procesucelco się zmienia (wymiary, powierzchnia, chłonność, odporność na wodę). Ucz się na kontrastach: sanforyzacja (stabilizacja skurczu) vs apretura hydrofobowa (odpychanie wody) vs wykończenie plissé (faktura/krepowanie).
info

Statystycznie 29% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że efekt krepowania na bawełnie można uzyskać przez wykończenie typu plissé, czyli miejscowe działanie stężonym ługiem sodowym w postaci pasty (z zagęstnikiem) nanoszonej jak nadruk.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sanforyzacja" – opis procesu i celu stabilizacji skurczu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sanforyzacja (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Apretura" – ogólne informacje o wykończeniach/apreturach tkanin, https://pl.wikipedia.org/wiki/Apretura (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Plissé" – opis efektu uzyskiwanego m.in. chemicznie (plissé finish), https://en.wikipedia.org/wiki/Pliss%C3%A9 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Hasła encyklopedyczne i podręczniki do technologii wykończalnictwa włókienniczego (działy: wykończenia chemiczne i mechaniczne)
  • Materiały dydaktyczne z technologii materiałoznawstwa odzieżowego (właściwości tkanin bawełnianych po wykończeniu)
  • Notatki porównawcze: sanforyzacja vs wykończenia alkaliczne vs apretury funkcjonalne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego