KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 8.
Która potrawa obiadowa dostarcza najwięcej witaminy C?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Surówka z papryki jest najlepszym źródłem witaminy C spośród podanych potraw, ponieważ papryka (zwłaszcza spożywana na surowo) należy do warzyw bogatych w tę witaminę. Kotlety mielone oraz krupnik z chlebem zwykle wnoszą jej mało, a w ziemniakach część witaminy C ulega stratom podczas gotowania.

Pełne wyjaśnienie:

Witamina C (kwas askorbinowy) jest witaminą rozpuszczalną w wodzie i w praktyce gastronomicznej jej ilość w gotowej potrawie zależy m.in. od rodzaju surowca oraz sposobu przygotowania. Najwięcej witaminy C dostarczają zwykle świeże warzywa i owoce, szczególnie te jedzone na surowo lub poddane krótkiej obróbce.

Odpowiedź "Surówka z papryki" jest poprawna, bo papryka należy do warzyw powszechnie uznawanych za bogate w witaminę C, a forma surówki oznacza z reguły brak intensywnej obróbki cieplnej. To ogranicza straty witaminy C i sprawia, że taka potrawa może znacząco podnieść "witaminowość" obiadu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Kotlety mielone" – danie oparte głównie na mięsie. Produkty mięsne nie są typowym źródłem witaminy C, więc nawet pełnowartościowe pod względem białka i żelaza nie podnoszą istotnie podaży tej witaminy.
  • "Ziemniaki z wody" – ziemniaki mogą zawierać pewne ilości witaminy C, ale jest ona wrażliwa na czynniki technologiczne. Podczas gotowania (zwłaszcza w wodzie) część witaminy C może przechodzić do wywaru oraz ulegać rozkładowi, więc w porównaniu z surową papryką końcowa podaż witaminy C bywa mniejsza.
  • "Krupnik z chlebem" – zupa z kaszą i dodatkami zbożowymi nie jest z natury produktem bogatym w witaminę C, a dodatkowo zupy są długo gotowane, co sprzyja stratom witaminy C, jeśli jedynym jej źródłem byłyby warzywa dodane do wywaru.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy wśród odpowiedzi pojawia się świeża surówka z warzywa znanego z wysokiej zawartości witaminy C, zwykle będzie ona lepszym wyborem niż dania mięsne, zbożowe czy długo gotowane. W praktyce kucharskiej warto też pamiętać o technologii: krótsza obróbka, mniejsze rozdrobnienie i ograniczenie kontaktu z wodą pomagają zachować więcej witaminy C.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Witamina C (kwas askorbinowy) to witamina rozpuszczalna w wodzie. Wspiera m.in. prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego i jest ważna w procesach związanych z tworzeniem kolagenu. Ponieważ organizm jej nie magazynuje w dużych ilościach, liczy się regularna podaż z dietą.
W praktyce gastronomicznej dobrymi źródłami witaminy C są świeże warzywa, szczególnie te często jedzone na surowo, np. papryka czy kapustne. Najpewniejszą zasadą jest wybór świeżych, mało przetworzonych warzyw oraz ograniczanie długiej obróbki cieplnej.
Surówki zwykle nie są poddawane gotowaniu, więc witamina C nie ulega tak dużym stratom jak podczas długiej obróbki w wysokiej temperaturze. Dodatkowo brak gotowania w wodzie zmniejsza "wypłukiwanie" składników rozpuszczalnych w wodzie do wywaru.
Gotowanie może zmniejszać ilość witaminy C w ziemniakach, bo witamina C jest wrażliwa na temperaturę i może przechodzić do wody. W praktyce warto gotować krótko, w mniejszej ilości wody i pod przykryciem oraz unikać długiego przetrzymywania po ugotowaniu.
Witamina C jest jedną z bardziej wrażliwych witamin: dłuższy czas, wyższa temperatura i większy kontakt z tlenem zwykle sprzyjają jej stratom. W gastronomii korzystne jest skracanie czasu obróbki, dodawanie warzyw pod koniec gotowania oraz serwowanie części warzyw w postaci surowej.
Kotlety mielone bazują głównie na mięsie, a produkty mięsne nie są typowym źródłem witaminy C. To danie może dostarczać białka i energii, ale witaminę C zwykle uzupełnia się dodatkiem warzywnym, np. surówką lub warzywami podanymi na zimno.
W krupniku dominują składniki zbożowe (kasza) i długie gotowanie. Jeśli witamina C pochodziłaby tylko z warzyw dodanych do zupy, część jej ilości może ulec stratom podczas gotowania. Dlatego zupy z kaszą nie są zwykle "mocnym" źródłem witaminy C.
Najprościej dodać do obiadu element z surowych warzyw: surówkę, sałatkę lub warzywa krojone. Warto też ograniczać długie gotowanie warzyw i nie przetrzymywać potraw w podgrzewaczach zbyt długo. Dobór surowców (np. papryka) ma duże znaczenie.
Częsty błąd to wybór "sycącego" dania (mięsnego lub zbożowego) zamiast produktu będącego realnym źródłem danej witaminy. Drugi błąd to ignorowanie wpływu technologii: uczniowie zakładają, że gotowane warzywa mają tyle samo witamin co surowe. Pomaga myślenie: świeże + krótko obrabiane.
W praktyce tak: zawartość witaminy C zależy od wielkości porcji, odmiany surowca i strat w obróbce. W zadaniach testowych przyjmuje się jednak typowe porcje i typową technologię. Dlatego, gdy wśród opcji jest surówka z warzywa bogatego w witaminę C, zwykle będzie najlepszym wyborem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Surówka z papryki jest najlepszym źródłem witaminy C spośród podanych potraw, ponieważ papryka (zwłaszcza spożywana na surowo) należy do warzyw bogatych w tę witaminę."

Źródła:

  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ): "Witamina C – rola, źródła, zapotrzebowanie" (artykuł edukacyjny), https://ncez.pzh.gov.pl/ (odszukać w serwisie NCEŻ hasło "Witamina C") – dostęp 2026-03-02
  • USDA FoodData Central (FDC): rekordy produktów "Peppers, sweet, red, raw" oraz "Potatoes, boiled" (porównanie zawartości witaminy C), https://fdc.nal.usda.gov/ – dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (hasła: papryka, ziemniaki gotowane, zupy, mięso)
  • Materiały dydaktyczne z towaroznawstwa i technologii gastronomicznej dotyczące strat witamin
  • Artykuły edukacyjne NCEŻ o witaminie C i wpływie obróbki na składniki odżywcze

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego