Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2023



PYTANIE NR 36.
Którą próbę badania własności metali przedstawiono schematycznie na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek związany z badaniem udarności metali przy użyciu młota Charpy'ego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próba udarności Charpy’ego polega na dynamicznym złamaniu próbki z karbem uderzeniem młota wahadłowego i wyznaczeniu energii pochłoniętej na złamanie. Metody Rockwella i Poldiego dotyczą twardości (wgniatanie/odcisk), a Erichsena służy ocenie tłoczności blach przez wytłaczanie.

Pełne wyjaśnienie:

Przedstawiona metoda to próba udarności wykonywana na młocie Charpy’ego. W tym badaniu próbkę (zwykle z karbem) umieszcza się na podporach, a następnie młot wahadłowy uderza w próbkę, powodując jej złamanie. Wynikiem jest informacja o energii pochłoniętej podczas łamania, co opisuje odporność materiału na obciążenia dynamiczne i skłonność do kruchego pękania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego schematu?

  • "Twardości, metodą Rockwella." – w Rockwellu mierzy się głębokość trwałego wgłębienia wgłębnika (stożek/ kulka) pod określonym obciążeniem. Nie ma tu łamania próbki ani wahadła.
  • "Tłoczności, metodą Erichsena." – próba Erichsena dotyczy blach: kulisty stempel wtłacza blachę w matrycę, a ocenia się zdolność do odkształcenia bez pęknięcia. To badanie plastyczności, nie udarności.
  • "Twardości, młotkiem Poldi." – młotek Poldi służy do porównawczej oceny twardości przez wykonanie odcisku po uderzeniu (porównanie z prętem wzorcowym). To nadal badanie twardości, a nie energia łamania w teście udarności.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na schemacie widzisz wahadło/uderznik i próbkę podpartą jak belkę – myśl o udarności Charpy’ego. Jeśli widzisz wgłębnik i obciążenie – to rodzina metod twardości. Jeśli widzisz stempel i matrycę do kształtowania blachy – to próby tłoczności/plastyczności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest udarność metalu?
Udarność to miara odporności materiału na obciążenia dynamiczne, czyli nagłe uderzenia. W praktyce wyraża się ją energią potrzebną do złamania próbki w określonych warunkach (np. z karbem). Wysoka udarność oznacza mniejszą skłonność do kruchego pękania.
Jak działa próba udarności Charpy’ego?
W próbie Charpy’ego próbkę (zwykle z karbem) układa się na podporach, a następnie uderza w nią młot wahadłowy. Odczytuje się energię pochłoniętą na złamanie, co pozwala porównać odporność różnych metali i stanów obróbki (np. po hartowaniu/odpuszczaniu).
Dlaczego w próbie Charpy’ego stosuje się karb?
Karb wprowadza kontrolowane miejsce koncentracji naprężeń, dzięki czemu pęknięcie rozpoczyna się w przewidywalny sposób. To ułatwia porównywanie materiałów i pokazuje ich wrażliwość na nieciągłości. Bez karbu wyniki mogą być mniej powtarzalne.
Jak odróżnić na rysunku młot Charpy’ego od badania twardości?
Młot Charpy’ego kojarzy się z wahadłem i łamaniem próbki uderzeniem. Badania twardości pokazują zwykle wgłębnik (stożek/kulka) oraz obciążenie, a wynik wynika z głębokości lub wielkości odcisku, bez łamania próbki.
Co mierzy metoda Rockwella w badaniu twardości?
Metoda Rockwella mierzy twardość na podstawie głębokości trwałego wgłębienia po dociśnięciu wgłębnika do materiału przy określonych obciążeniach. To badanie statyczne/ quasi-statyczne, inne niż dynamiczna próba udarności.
Czy młotek Poldi służy do badania udarności?
Nie. Młotek Poldi jest narzędziem do porównawczej oceny twardości na podstawie odcisków powstałych po uderzeniu (z odniesieniem do wzorca). W udarności (Charpy) kluczowa jest energia złamania próbki, a nie wielkość odcisku.
Co bada próba Erichsena?
Próba Erichsena bada tłoczność (plastyczność) blach. Kulisty stempel wytłacza blachę w matrycę, aż do pojawienia się pęknięcia. Wynik opisuje zdolność materiału do odkształceń plastycznych w procesach tłoczenia, a nie odporność na uderzenie.
Jakie zastosowanie ma wynik próby Charpy’ego w przemyśle?
Wynik próby Charpy’ego pomaga ocenić, czy materiał nadaje się na elementy narażone na uderzenia i obciążenia zmienne. Jest ważny przy doborze stali konstrukcyjnych, ocenie wpływu obróbki cieplnej oraz przy analizie ryzyka kruchego pękania, zwłaszcza w niższych temperaturach.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozpoznawaniu prób metali?
Najczęstsze błędy to mylenie udarności z twardością (bo oba kojarzą się z "uderzeniem"), pomijanie roli karbu oraz brak rozróżnienia celu badania: twardość = odporność na wgniatanie, udarność = energia łamania, tłoczność = podatność blach na odkształcenie.
Jak przygotować się do pytań o badania mechaniczne na egzaminie?
Ucz się przez porównania: co jest mierzone (energia, głębokość odcisku, odkształcenie blachy), jak wygląda stanowisko (wahadło, wgłębnik, stempel) i jaką próbkę się stosuje (z karbem, blacha). Pomaga też kojarzenie metod z typowymi zastosowaniami w produkcji.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Próba udarności Charpy’ego polega na dynamicznym złamaniu próbki z karbem uderzeniem młota wahadłowego i wyznaczeniu energii pochłoniętej na złamanie."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metaloznawstwa oraz badań własności mechanicznych
  • Instrukcje stanowiskowe/zakładowe do wykonywania próby udarności (procedura, BHP)
  • Materiały dydaktyczne z rozróżniania metod: twardość (Rockwell, Brinell, Vickers), udarność (Charpy), plastyczność (Erichsen)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego