KWALIFIKACJA BUD23 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 5.
Która technika zdobienia elewacji przedstawiona została na zdjęciu?
Ilustracja przedstawia fragment dekoracji architektonicznej wykonanej techniką sgraffito, co jest zgodne z kontekstem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sgraffito to technika dekoracji ściany/elewacji wykonywana w wielowarstwowym tynku: wzór powstaje przez nacinanie lub zdrapywanie wierzchniej warstwy, aby odsłonić warstwę spod spodu. Mozaika składa się z elementów (tessery), a malatura i polichromia są technikami malarskimi, nie "rytymi" w tynku.

Pełne wyjaśnienie:

Technika sgraffito (sgrafitto) polega na wykonaniu dekoracji w wielowarstwowym tynku: nakłada się co najmniej dwie warstwy o różnym zabarwieniu, a następnie wierzchnią warstwę nacina się lub zdrapuje zgodnie z projektem, aby odsłonić kolor warstwy spodniej. Efektem jest wyraźny rysunek, często o ostrych krawędziach, wynikających z "cięcia" w świeżej zaprawie.

Odpowiedź "Sgraffito." jest poprawna, jeśli na zdjęciu widać charakterystyczne cechy: wzór wynikający z usunięcia fragmentów wierzchniej warstwy tynku, kontrast warstw oraz fakturę typową dla tynku, a nie dla farby czy okładziny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do sgraffita:

  • "Mozaika." – mozaika jest układana z wielu drobnych elementów (np. kostek, płytek) osadzonych w zaprawie. Zwykle widać podziały, spoiny i modułowy układ elementów. Sgraffito nie ma takiej siatki spoin; wzór wynika ze zdrapania tynku.
  • "Malatura." – to dekoracja malarska (warstwa farby). W malaturze wzór powstaje przez nanoszenie pigmentu na podłoże, a nie przez mechaniczne odsłanianie niższej warstwy tynku. Na zbliżeniu malatura częściej wygląda na jednolicie "pomalowaną", bez krawędzi wynikających ze zdrapania.
  • "Polichromia." – również technika malarska (wielobarwne malowidło), często o charakterze artystycznym i wielokolorowym. Nadal jednak kluczowe jest to, że jest to malowanie, a nie rycie w tynku. Kolor i forma mogą mylić, ale technologia wykonania jest inna.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz dekorację elewacji, sprawdź "z czego" jest zrobiona. Jeśli to tynk z wyraźnie odsłoniętymi warstwami i rysunkiem powstałym przez zdrapywanie – to typowy trop do rozpoznania sgraffita.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sgraffito to technika dekoracyjna wykonywana w tynku: nakłada się warstwy o różnych barwach, a następnie wierzchnią warstwę nacina lub zdrapuje, aby odsłonić kolor spod spodu. Wzór nie jest malowany farbą, tylko "wykrawany" w świeżej zaprawie.
Szukaj cech technologicznych: ostre krawędzie rysunku, kontrast między warstwami tynku oraz fakturę typową dla zaprawy. Jeśli wzór wygląda jak odsłonięty spod spodu kolor (a nie jak farba), a powierzchnia nie ma spoin jak w okładzinie, to częsty znak sgraffita.
Polichromia jest dekoracją malarską: barwy powstają przez nanoszenie farby/pigmentu na podłoże. Sgraffito powstaje przez mechaniczne usunięcie części wierzchniej warstwy tynku, aby odsłonić warstwę niższą. To różne technologie i inne typowe uszkodzenia oraz metody renowacji.
Mozaika składa się z wielu drobnych elementów (tessery) osadzonych w zaprawie, więc zwykle widać podziały i spoiny między elementami. W sgrafficie wzór powstaje w tynku przez nacinanie/zdrapywanie warstwy, bez siatki spoin typowej dla okładzin.
Częsty błąd to utożsamianie każdej dekoracji ściany z malowaniem (malatura/polichromia) i pomijanie analizy materiału. Inny błąd to branie dekoracji o drobnym rysunku za mozaikę, mimo że brak spoin i elementów. Warto szukać śladów "zdrapania" warstw.
Sgraffito stosuje się jako dekorację elewacji, zwłaszcza w obiektach historycznych i stylizowanych, gdy chce się uzyskać trwały rysunek w tynku. Technika była popularna w różnych epokach i bywa elementem wystroju fasad, gzymsów czy pól międzyokiennych.
Typowe problemy to odspojenia i ubytki warstw tynku, spękania, zasolenia oraz zabrudzenia atmosferyczne. Ponieważ dekoracja zależy od warstwowości tynku, uszkodzenie jednej warstwy może zniekształcać rysunek. W diagnostyce ważna jest ocena przyczepności i wilgotności.
Wykonanie sgraffita wiąże się z narzędziami do rycia i zdrapywania w świeżym tynku (np. rylce, skrobaki) oraz z narzędziami tynkarskimi do nakładania warstw. W renowacji dodatkowo stosuje się narzędzia do delikatnego oczyszczania i uzupełniania zapraw.
Tak, zwłaszcza na zdjęciu o niskiej jakości lub z daleka. Malatura daje wrażenie jednolitej warstwy farby, natomiast w sgrafficie często widać granice odsłoniętej warstwy i subtelną fakturę tynku. Przy wątpliwościach pomaga oględziny z bliska i w świetle bocznym.
Ćwicz rozpoznawanie technik po cechach materiałowych: tynk warstwowy (sgraffito), farba na podłożu (malatura/polichromia), elementy z fugami (mozaika). Warto oglądać przykłady na obiektach i w atlasach konserwatorskich oraz uczyć się słów-kluczy opisujących technologię wykonania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Sgraffito to technika dekoracji ściany/elewacji wykonywana w wielowarstwowym tynku: wzór powstaje przez nacinanie lub zdrapywanie wierzchniej warstwy, aby odsłonić warstwę spod spodu."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sgraffito" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sgraffito (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Mozaika" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Mozaika (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyclopaedia Britannica: "Sgraffito" – https://www.britannica.com/art/sgraffito (accessed 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii robót tynkarskich i dekoracyjnych w konserwacji
  • Atlasy/opracowania z historii technik zdobniczych elewacji (sgraffito, polichromie)
  • Materiały szkoleniowe z rozpoznawania technik i uszkodzeń tynków w obiektach zabytkowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego