KWALIFIKACJA MED2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 35.
Którą wadę zgryzu przedstawia rysunek?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek zgryzu przewieszonego, co jest wadą zgryzu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zgryz przewieszony rozpoznaje się, gdy w odcinku bocznym zęby szczęki są ustawione bardziej policzkowo niż zęby żuchwy (odwrócona, "na zewnątrz" relacja łuków). To odróżnia go od zgryzu krzyżowego, gdzie zęby górne są bardziej podniebiennie względem dolnych, oraz od zgryzu głębokiego, który dotyczy głównie pionowego nagryzu.

Pełne wyjaśnienie:

Wada zgryz przewieszony (określana też jako "odwrócony" układ w odcinku bocznym w sensie policzkowo-językowym) polega na tym, że w relacji zwarciowej zęby górne w odcinku bocznym znajdują się nadmiernie na zewnątrz w stosunku do zębów dolnych. Na rysunku typowo ocenia się, po której stronie znajdują się guzki policzkowe i czy łuk górny "przykrywa" łuk dolny w sposób nietypowy.

Odpowiedź "Zgryz krzyżowy" jest myląca, bo również dotyczy płaszczyzny poprzecznej, jednak w zgryzie krzyżowym relacja jest odwrotna: zęby górne ustawiają się bardziej podniebiennie (wewnątrz) względem zębów dolnych. Innymi słowy, w krzyżowym to łuk górny jest "w środku" w porównaniu do dolnego w danym odcinku.

Odpowiedź "Zgryz głęboki częściowy" odnosi się przede wszystkim do płaszczyzny pionowej (zwiększone pokrycie siekaczy dolnych przez siekacze górne). Jeśli rysunek pokazuje głównie relacje policzkowo-językowe zębów bocznych, to nie jest to klucz do rozpoznania zgryzu głębokiego.

Odpowiedź "Boczne przemieszczenie żuchwy" opisuje raczej zjawisko czynnościowe lub ustawienie żuchwy (asymetrię położenia), a nie samą klasyczną kategorię wady zgryzu widoczną jako charakterystyczna relacja łuków zębowych. Żeby ją potwierdzić, zwykle trzeba ocenić także tor zamykania i zwarcie centralne, a nie tylko pojedynczy obraz.

  • Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy zadanie dotyczy relacji poprzecznej (krzyżowy/przewieszony), pionowej (głęboki/otwarty) czy strzałkowej (tyłozgryz/przodozgryz). Dopiero potem wybieraj nazwę wady.
  • Praktyka higienistki: poprawne nazwanie wady pomaga w edukacji pacjenta i w dokumentacji oraz ułatwia komunikację z ortodontą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zgryz przewieszony to wada, w której w odcinku bocznym relacja łuków jest nieprawidłowa w kierunku policzkowo-językowym: zęby górne są ustawione bardziej policzkowo "na zewnątrz" względem dolnych. Rozpoznanie opiera się na ocenie, jak zachodzą na siebie łuki i gdzie wypadają guzki zębów.
Różnica dotyczy kierunku nieprawidłowości w płaszczyźnie poprzecznej. W zgryzie krzyżowym zęby górne są ustawione bardziej podniebiennie (do wewnątrz) względem dolnych w danym odcinku. W zgryzie przewieszonym odwrotnie: zęby górne są przesunięte policzkowo i "wiszą" nad dolnymi.
Zgryz głęboki dotyczy głównie płaszczyzny pionowej: zbyt dużego nagryzu i nadmiernego pokrycia siekaczy dolnych przez górne. Zgryz przewieszony dotyczy płaszczyzny poprzecznej w odcinku bocznym (relacji policzkowo-językowej). To inne kryterium oceny, więc na rysunku trzeba sprawdzić, co jest eksponowane.
Boczne przemieszczenie żuchwy opisuje ustawienie lub przesunięcie żuchwy (często czynnościowe) i może współwystępować z wadami zgryzu, ale nie zawsze jest samodzielną "nazwą" wady rozpoznawanej wyłącznie z jednego obrazu zwarcia. Zwykle wymaga oceny symetrii, toru zamykania i porównania zwarcia centralnego.
Najważniejsze są relacje łuków i guzków w odcinku bocznym: czy łuk górny jest bardziej na zewnątrz czy do wewnątrz względem dolnego, oraz czy kontakt guzków odpowiada typowemu zwarciu. Pomaga też ocena, czy wada jest jednostronna czy obustronna, o ile rysunek to pokazuje.
Częste błędy to mylenie zgryzu przewieszonego ze zgryzem krzyżowym (bo oba są "poprzeczne"), skupianie się tylko na jednym zębie zamiast na całym odcinku oraz wybieranie odpowiedzi o "przemieszczeniu żuchwy" przy każdej asymetrii. Warto zawsze najpierw ustalić płaszczyznę wady: poprzeczna czy pionowa.
Konsultację warto zasugerować, gdy widoczna jest wyraźna wada zgryzu (np. poprzeczna w odcinku bocznym) utrudniająca higienę, sprzyjająca urazom błony śluzowej lub wiążąca się z dolegliwościami. Higienistka może edukować i motywować pacjenta, ale diagnoza i plan leczenia należą do lekarza dentysty/ortodonty.
Tak. Nieprawidłowe kontakty i ustawienie zębów mogą tworzyć retencyjne miejsca dla płytki nazębnej, utrudniać szczotkowanie i nitkowanie oraz zwiększać ryzyko zapaleń dziąseł. W praktyce profilaktycznej istotne jest dobranie technik oczyszczania, akcesoriów (np. szczoteczek międzyzębowych) i instruktażu dostosowanego do warunków zgryzowych.
Najlepiej pracować na porównaniach obrazów: zestawiaj zdjęcia/rysunki wad poprzecznych (krzyżowy, przewieszony) z pionowymi (głęboki) i strzałkowymi (przodozgryz/tyłozgryz). Twórz krótkie "cechy rozpoznawcze" dla każdej wady i ćwicz szybkie wskazanie płaszczyzny, której dotyczy nieprawidłowość.
Rozpoznanie wady zgryzu opiera się na detalach relacji między zębami (kierunek zachodzenia łuków, pozycja guzków, stopień nagryzu). Jeśli rysunek jest nieczytelny, łatwo o interpretację opartą na domysłach. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest, by obraz jednoznacznie pokazywał cechę diagnostyczną.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zgryz przewieszony rozpoznaje się, gdy w odcinku bocznym zęby szczęki są ustawione bardziej policzkowo niż zęby żuchwy (odwrócona, "na zewnątrz" relacja łuków)."

Źródła:

  • MSD Manuals (Professional Edition) – "Malocclusion" (hasło/strona tematyczna), https://www.msdmanuals.com/professional (wyszukiwanie w serwisie: Malocclusion) – dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL) – "Zgryz krzyżowy", https://pl.wikipedia.org/wiki/Zgryz_krzy%C5%BCowy – dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL) – "Wady zgryzu", https://pl.wikipedia.org/wiki/Wady_zgryzu – dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ortodoncji dla kierunków medycznych (rozdziały o wadach zgryzu)
  • Atlasy/albumy zdjęć wad zgryzu (porównywanie obrazów klinicznych)
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla kwalifikacji w zawodach medycznych (dział: profilaktyka i promocja zdrowia jamy ustnej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego