KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 29.
Którą wielkość fizyczną mierzy się przyrządem przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia cyfrowy miernik prędkości obrotowej, model UT371 marki UNI-T.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd pokazany na rysunku to obrotomierz (tachometr), czyli miernik służący do wyznaczania prędkości obrotowej elementów wirujących. Takie przyrządy podają wynik najczęściej w obr/min (rpm). Drgania, hałas i temperatura mierzy się innymi, wyspecjalizowanymi miernikami.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce elektromechanika często trzeba sprawdzić, z jaką prędkością obraca się wał silnika, wirnik wentylatora, rolka transportera czy inne elementy napędu. Do tego służy obrotomierz (tachometr), czyli przyrząd do pomiaru prędkości obrotowej. Wynik bywa prezentowany jako obr/min (również spotyka się zapis rpm).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "Prędkość obrotową"?
Bo obrotomierz jest przeznaczony właśnie do pomiaru liczby obrotów w jednostce czasu. W zależności od typu może to być pomiar stykowy (końcówka przykładana do osi) albo bezstykowy (np. optyczny) — w obu przypadkach mierzona wielkość to prędkość obrotowa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Poziom drgań — drgania mierzy się zwykle wibrometrem lub analizatorem drgań. Wynikiem jest np. amplituda/przyspieszenie/prędkość drgań, a nie obr/min.
  • Poziom hałasu — hałas ocenia się sonometrem (miernikiem poziomu dźwięku), a wynikiem są wartości w decybelach. To inna dziedzina pomiarowa niż obroty.
  • Temperaturę — temperaturę mierzy się termometrem (kontaktowym lub bezdotykowym). Wskazania są w stopniach (np. °C), a nie w jednostkach prędkości obrotowej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na skali, opisie lub w typowym zastosowaniu przyrządu pojawia się jednostka związana z ruchem obrotowym (np. obr/min), właściwą wielkością jest prędkość obrotowa. Pozostałe trzy odpowiedzi odpowiadają innym grupom mierników: drgania (diagnostyka mechaniczna), hałas (akustyka/BHP), temperatura (termika).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Obrotomierz (tachometr) to przyrząd do pomiaru prędkości obrotowej elementów wirujących, np. wału silnika. W elektromechanice używa się go do kontroli parametrów napędu, regulacji obrotów i wstępnej diagnostyki spadku prędkości pod obciążeniem.
Tachometr mierzy prędkość obrotową, czyli liczbę obrotów w jednostce czasu. Wynik jest zwykle podawany w obr/min (często spotkasz też zapis rpm). Nie jest to pomiar temperatury, hałasu ani drgań.
Najczęściej spotkasz obr/min oraz zapis rpm (to ta sama jednostka w praktyce). Rzadziej pojawia się obr/s. Na egzaminie warto kojarzyć, że "decibele" dotyczą hałasu, a "stopnie" temperatury, więc nie pasują do obrotomierza.
Obrotomierz zlicza obroty i przelicza je na prędkość obrotową. Drgania to inna wielkość (zmiany położenia/siły w czasie) i do ich oceny używa się wibrometrów lub analizatorów drgań, które podają np. amplitudę lub przyspieszenie, a nie obr/min.
Tak, bo hałas bywa skutkiem wysokich obrotów, ale to nie jest ta sama wielkość. Hałas mierzy się sonometrem i wyraża w dB. Jeśli w odpowiedziach są "dB" lub "poziom hałasu", to wskazuje na pomiar akustyczny, nie na obrotomierz.
Termometr zwykle ma sondę temperaturową lub czujnik IR i skale/zakresy w °C/°F. Obrotomierz często ma końcówki do pomiaru stykowego albo element optyczny oraz odniesienia do obr/min. Najpewniejszą wskazówką są oznaczenia skali i jednostki.
Gdy trzeba potwierdzić poprawność regulacji falownika, sprawdzić rzeczywiste obroty wentylatora/pompy, porównać prędkość z danymi znamionowymi lub wykryć usterkę (np. spadek obrotów, poślizg, niewłaściwe przełożenie). To typowe zadania w utrzymaniu ruchu.
Najczęściej wybierają odpowiedź "na skojarzenie" (np. temperatura, bo to popularny pomiar) zamiast dopasować przyrząd do wielkości. Drugi błąd to mylenie skutków z pomiarem: duże obroty mogą zwiększać hałas i drgania, ale obrotomierz mierzy tylko obroty.
Nie. Są obrotomierze stykowe (końcówka przykładana do osi), ale istnieją też wersje bezstykowe, np. optyczne. Niezależnie od metody, wynikiem jest prędkość obrotowa. W pytaniach egzaminacyjnych rozstrzygające są funkcja i jednostka pomiaru.
Ucz się parami: przyrząd → wielkość → typowa jednostka (np. obrotomierz → prędkość obrotowa → obr/min; sonometr → hałas → dB; termometr → temperatura → °C; wibrometr → drgania → mm/s lub m/s²). To szybka metoda ograniczająca pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przyrząd pokazany na rysunku to obrotomierz (tachometr), czyli miernik służący do wyznaczania prędkości obrotowej elementów wirujących."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Obrotomierz" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Obrotomierz (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Tachometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachometr (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Wibrometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wibrometr (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do elektromechaniki: metrologia i przyrządy pomiarowe (działy o obrotomierzach/tachometrach)
  • Instrukcje obsługi (DTR) typowych obrotomierzy oraz mierników wielofunkcyjnych do UR
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki maszyn: podstawy pomiarów obrotów, drgań i temperatury

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego