KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 12.
Która z poniższych umów jest w polskim prawie cywilnym umową nienazwaną (nieuregulowaną w Kodeksie cywilnym)?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Franchising to umowa nienazwana – nie ma jej odrębnej regulacji w Kodeksie cywilnym i jest konstruowana na zasadzie swobody umów. Darowizna, dożywocie i leasing są w KC uregulowane jako umowy nazwane, więc nie spełniają wskazanego kryterium.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy podziału na umowy nazwane (takie, które mają własną regulację w Kodeksie cywilnym) oraz umowy nienazwane (tworzone w praktyce obrotu na podstawie zasady swobody umów). Właśnie to kryterium pozwala wskazać jedną poprawną odpowiedź.

Odpowiedź "Franchisingu." jest poprawna, ponieważ franchising (franczyza) w polskim prawie cywilnym jest co do zasady umową nienazwaną – brak w Kodeksie cywilnym przepisów, które wprost i kompleksowo ją definiują i regulują. W praktyce umowę tę konstruuje się, łącząc elementy różnych umów (np. licencyjnych, dystrybucyjnych, o współpracy) w granicach swobody umów.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo dotyczą umów nazwanych:

  • "Darowizny." – darowizna jest klasyczną umową cywilną uregulowaną w KC; jej istotą jest nieodpłatne przysporzenie na rzecz obdarowanego.
  • "Dożywocia." – dożywocie także jest uregulowane w KC; wiąże się z przeniesieniem własności nieruchomości w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania.
  • "Leasingu." – leasing ma własną regulację w KC (w tym wyróżnienie leasingu konsumenckiego), więc również jest umową nazwaną.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się franchising, warto pamiętać, że to typowy przykład umowy nienazwanej funkcjonującej w obrocie gospodarczym, podczas gdy darowizna, dożywocie i leasing są "klasycznymi" konstrukcjami opisanymi w KC.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Umowa nazwana to taka, którą Kodeks cywilny opisuje wprost: wskazuje jej typ, strony, elementy istotne i podstawowe skutki prawne. Dzięki temu łatwiej ustalić obowiązki stron oraz konsekwencje niewykonania umowy, bo istnieje szczegółowa regulacja ustawowa.
Umowa nienazwana nie ma odrębnej, kompleksowej regulacji w KC. Powstaje w praktyce obrotu na podstawie zasady swobody umów: strony mogą ukształtować stosunek prawny według swoich potrzeb, byle nie sprzeciwiał się on przepisom, naturze stosunku i zasadom współżycia społecznego.
Franchising (franczyza) nie jest w KC opisany jako osobny, nazwany typ umowy. W praktyce łączy elementy licencji (marka, know-how), zasad prowadzenia działalności i współpracy handlowej. Dlatego kwalifikuje się go jako umowę nienazwaną, konstruowaną w oparciu o swobodę umów.
Tak. Leasing ma w KC własny dział przepisów (art. 709¹ i następne), które opisują podstawowe elementy tej umowy. Dodatkowo przepisy przewidują szczególne rozwiązania dotyczące leasingu konsumenckiego, więc nie jest to konstrukcja "tylko z praktyki" jak typowe umowy nienazwane.
Tak, w polskim prawie cywilnym wyróżnia się leasing konsumencki. Oznacza to, że leasingobiorcą może być osoba fizyczna działająca jako konsument (np. na cele prywatne), a nie wyłącznie przedsiębiorca. To częsty "haczyk" w pytaniach testowych.
Szukaj kryterium: "uregulowana w KC czy nie?". Jeśli umowa ma w KC własny zestaw przepisów (np. darowizna, dożywocie, leasing), jest nazwana. Gdy chodzi o konstrukcję wykształconą w obrocie (np. franchising), zwykle jest nienazwana.
Najczęściej myli się praktykę rynkową z wymogiem prawnym: "franczyza = tylko dla firm" albo "leasing = tylko dla firm". W testach kluczowe jest, czy umowa ma regulację w KC oraz czy przepisy dopuszczają udział konsumenta (w leasingu – tak).
Swoboda umów oznacza, że strony mogą ułożyć umowę "pod potrzeby", nawet jeśli nie ma dla niej gotowego wzorca w KC. Muszą jednak mieścić się w granicach prawa i zasad współżycia społecznego. To właśnie ta zasada pozwala funkcjonować umowom nienazwanym, takim jak franchising.
Przy obsłudze klienta i wstępnej analizie spraw: łatwiej rozpoznać, jakiego typu relacja prawna występuje i jakie dokumenty mogą być potrzebne. Znajomość, że darowizna czy dożywocie są w KC uregulowane, pomaga też w zrozumieniu typowych obowiązków stron.
Najskuteczniej działa metoda "czy jest dział w KC?": darowizna i dożywocie mają klasyczne rozdziały, leasing ma własne przepisy numerowane od art. 709¹, a franchising nie ma odrębnej regulacji. Do tego warto kojarzyć cel: darowizna = nieodpłatnie, dożywocie = utrzymanie, leasing = używanie za raty, franczyza = marka i model biznesu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że franchising to umowa nienazwana – nie ma jej odrębnej regulacji w Kodeksie cywilnym i jest konstruowana na zasadzie swobody umów.

Źródła:

  • Kodeks cywilny (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.) – art. 353¹ (zasada swobody umów)
  • Kodeks cywilny (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.) – art. 709¹ i nast. (leasing) oraz art. 709¹⁴ (leasing konsumencki)
  • Kodeks cywilny (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.) – art. 888–902 (darowizna) oraz art. 908–916 (dożywocie)

Materiały:

  • Tekst Kodeksu cywilnego – dział zobowiązania i umowy nazwane
  • Podręcznik/kompendium z podstaw prawa cywilnego (z rozdziałem o umowach nazwanych i nienazwanych)
  • Notatki z zajęć o swobodzie umów i kwalifikacji umów w obrocie

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego