KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 32.
Która z technik graficznych jest przeciwwskazana dla podopiecznego ze znacznym ograniczeniem siły mięśni rąk i o niskim poziomie precyzji w zakresie motoryki małej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Linoryt zwykle wymaga wycinania matrycy dłutkami oraz wykonania równomiernego, dość silnego docisku podczas przenoszenia odbitki. Przy znacznym osłabieniu siły mięśni rąk i niskiej precyzji motoryki małej rośnie ryzyko braku kontroli narzędzia i przeciążenia, dlatego jest przeciwwskazany.

Pełne wyjaśnienie:

W terapii zajęciowej dobór techniki plastycznej powinien uwzględniać realne wymagania motoryczne zadania: siłę chwytu, stabilizację nadgarstka, kontrolę kierunku ruchu oraz potrzebny poziom precyzji. U osoby ze znacznym ograniczeniem siły mięśni rąk i niską precyzją motoryki małej należy unikać aktywności, które łączą jednocześnie: (1) pracę narzędziem o małej powierzchni kontaktu, (2) konieczność kontrolowanego nacisku i (3) zwiększone ryzyko urazu przy poślizgnięciu dłoni.

Odpowiedź "Linoryt." jest trafna, ponieważ jest to technika wymagająca przygotowania matrycy przez wycinanie (kontrolowane, kierunkowe ruchy dłutkiem) oraz zwykle wykonania odbitki z dociskiem. Przy słabej sile i niskiej precyzji łatwo o utratę kontroli narzędzia, nierówną pracę i przeciążenie dłoni, co czyni tę aktywność nieadekwatną lub ryzykowną bez daleko idących adaptacji.

Pozostałe techniki mogą być częściej dobierane w formie bardziej dostępnej, bo dają możliwość pracy z mniejszym wymaganiem siły albo z większą tolerancją na nieprecyzyjne ruchy (np. przez użycie większych formatów, pracy całą dłonią, docisku gąbką/wałkiem, prowadzenia ręki). To nie znaczy, że są zawsze "łatwe", ale zwykle łatwiej je dostosować: dobierając miękkie materiały, stabilizując podłoże i zmniejszając wymagany nacisk.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się znaczne osłabienie siły i niska precyzja, szukaj techniki, w której kluczowe są cięcie, precyzyjne prowadzenie narzędzia oraz silny, kontrolowany docisk. To zwykle będzie najbardziej przeciwwskazane w porównaniu z technikami opartymi o swobodny transfer, odbijanie lub działania powierzchniowe, które można uprościć i uczynić bezpieczniejszymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Linoryt to technika graficzna, w której przygotowuje się matrycę przez wycinanie wzoru w linoleum, a następnie wykonuje odbitkę przez przeniesienie farby z wypukłych fragmentów. W praktyce wymaga kontroli narzędzia tnącego i dość pewnego docisku podczas druku.
Przy osłabionej sile trudniej bezpiecznie wycinać matrycę i utrzymać stabilny nacisk. Pojawia się ryzyko poślizgnięcia dłuta, przeciążenia dłoni oraz frustracji z powodu braku kontroli. W terapii zajęciowej wybiera się wtedy techniki wymagające mniejszego nacisku lub łatwiejsze do adaptacji.
Szukaj słów opisujących możliwości ciała: "siła mięśni", "precyzja", "motoryka mała", "zakres ruchu", "drżenie", "ból". Potem porównaj je z wymaganiami czynności: czy zadanie wymaga cięcia, długiego chwytu, mocnego docisku, czy raczej swobodnego odciskania i pracy większym ruchem.
Techniki drukarskie często wymagają: stabilizacji nadgarstka, kontroli kierunku ruchu, planowania ruchu oraz docisku. Wersje terapeutyczne można upraszczać (większe narzędzia, miększe podłoże, prowadzenie ręki), ale techniki oparte na wycinaniu matrycy zwykle pozostają najbardziej wymagające siłowo i precyzyjnie.
Często tak, bo monotypia może opierać się na prostszym nanoszeniu farby i wykonaniu pojedynczego odbicia, bez etapu wycinania. W terapii można dobrać większe formaty, narzędzia o grubszym chwycie i ograniczyć wymagany nacisk. Ostateczna decyzja zależy jednak od stanu dłoni i celu terapeutycznego.
Pomagają m.in.: pogrubione uchwyty, lekkie narzędzia, stabilizacja kartki matą antypoślizgową, praca na stojaku, skrócenie czasu zadania oraz wybór materiałów wymagających mniejszego nacisku. Celem jest zmniejszenie obciążenia dłoni i zwiększenie kontroli, aby aktywność była bezpieczna i dawała poczucie sukcesu.
To trudność w wykonywaniu małych, dokładnych ruchów palców i dłoni: np. problem z prowadzeniem cienkiego narzędzia po linii, utrzymaniem stałego nacisku, kontrolą kierunku lub szybkim korygowaniem błędu. W terapii zajęciowej oznacza to konieczność doboru zadań bardziej tolerujących niedokładność albo wymagających większego ruchu.
Najczęściej uczniowie wybierają technikę "najbardziej znaną" zamiast przeanalizować jej wymagania, albo skupiają się tylko na precyzji, ignorując siłę i bezpieczeństwo. Częsty jest też błąd uogólnienia, że każda technika graficzna jest równie trudna, podczas gdy ich wymagania motoryczne potrafią się znacznie różnić.
Warto zrezygnować, gdy występuje duże osłabienie siły, niska kontrola ruchu, ryzyko poślizgnięcia narzędzia, nasilony ból lub szybka męczliwość dłoni. Wtedy lepiej wybrać aktywności, które można wykonać większym ruchem, mniejszym naciskiem i z mniejszym ryzykiem urazu, zachowując cel terapeutyczny.
Ucz się technik przez pryzmat funkcji: jakie mięśnie pracują, jaki chwyt dominuje, czy potrzeba nacisku i precyzji oraz jakie są ryzyka (skaleczenie, przeciążenie). Rób krótkie porównania technik (wymagania i możliwe adaptacje) i ćwicz uzasadnianie wyboru językiem terapii: bezpieczeństwo, dostosowanie, cel zajęć.
info

Około 38% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Linoryt zwykle wymaga wycinania matrycy dłutkami oraz wykonania równomiernego, dość silnego docisku podczas przenoszenia odbitki."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Linoryt" — opis techniki i etapów wykonania (wycinanie matrycy, druk wypukły). https://pl.wikipedia.org/wiki/Linoryt (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl): "Monotypia" — opis techniki jako wykonania pojedynczej odbitki z malowanej płyty. https://pl.wikipedia.org/wiki/Monotypia (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl): "Dekalkomania" — opis techniki transferu/odciskania wzoru. https://pl.wikipedia.org/wiki/Dekalkomania (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z terapii zajęciowej dotyczące doboru aktywności do dysfunkcji kończyny górnej
  • Materiały dydaktyczne z edukacji plastycznej opisujące techniki graficzne i ich wymagania manualne
  • Zalecenia ergonomiczne dotyczące pracy ręcznej (chwyt, nacisk, stabilizacja nadgarstka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego