Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2015



PYTANIE NR 14.
Która z wymienionych czynności jest wykonywana jako ostatnia podczas sporządzania leku według zamieszczonej recepty?
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną, co sugeruje, że jest używana w kontekście kwalifikacji zawodowych związanych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozcieńczenie wodą jest czynnością końcową, ponieważ woda pełni rolę rozcieńczalnika/uzupełnienia i dodaje się ją po wykonaniu etapów przygotowania składników stałych: roztarciu kwasu salicylowego, zwilżeniu talku glicerolem oraz ewentualnym dodaniu talku. Najpierw dąży się do jednorodnej masy, a dopiero potem rozcieńcza.

Pełne wyjaśnienie:

W recepturze aptecznej kolejność czynności dobiera się tak, aby zapewnić jednorodność i uniknąć problemów technologicznych (grudki, nierównomierne zwilżenie, straty substancji). W układzie obejmującym składniki stałe (np. kwas salicylowy, talk) oraz ciecz lepką (glicerol) i ciecz o małej lepkości (woda) typowa logika postępowania jest następująca:

  • Najpierw rozdrabnianie/ucieranie substancji stałej (tu: roztarcie kwasu salicylowego z częścią glicerolu). Ucieranie zmniejsza rozmiar cząstek i ułatwia równomierne rozproszenie w podłożu.
  • Następnie zwilżanie proszków (tu: zwilżenie talku glicerolem). Glicerol jako zwilżacz pomaga "związać" proszek i ogranicza pylenie, a także ułatwia równomierne połączenie z pozostałymi składnikami.
  • Dodanie talku (jeśli jest wyszczególnione jako osobny etap) następuje na etapie przygotowania fazy stałej/rozproszonej, przed ostatecznym ustawieniem konsystencji i objętości preparatu.
  • Rozcieńczenie wodą wykonuje się na końcu, ponieważ jest to etap ustawiający końcową postać/lepkość/objętość. Wcześniejsze dodanie wody mogłoby utrudnić dokładne roztarcie i zwilżenie proszków oraz sprzyjać powstawaniu grudek.

Dlatego odpowiedź "Rozcieńczenie wodą." jest poprawna jako czynność wykonywana ostatnia.

Pozostałe odpowiedzi opisują czynności przygotowawcze: "Roztarcie kwasu salicylowego z częścią glicerolu." to etap wstępny zapewniający rozdrobnienie i wprowadzenie do zwilżacza; "Zwilżenie talku glicerolem." dotyczy przygotowania proszku do równomiernego połączenia; "Dodanie talku." jest nadal elementem budowania fazy stałej, a nie finalnym ustawieniem parametrów preparatu. Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: najpierw uzyskuj jednorodność składników stałych i ich zwilżenie, a dopiero potem rozcieńczaj/uzupełniaj cieczą ostateczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza "rozcieńczenie wodą" w recepturze aptecznej?
To etap dodania wody jako rozcieńczalnika/uzupełnienia, aby uzyskać końcową konsystencję lub objętość leku. Zwykle wykonuje się go po przygotowaniu i jednorodnym połączeniu składników stałych oraz po ich zwilżeniu, żeby nie tworzyły się grudki i żeby mieszanina była jednolita.
Dlaczego wodę często dodaje się na końcu sporządzania leku?
Woda ma małą lepkość i może utrudniać prawidłowe ucieranie oraz zwilżanie proszków, jeśli doda się ją zbyt wcześnie. Dodanie jej na końcu pozwala najpierw uzyskać jednorodną masę (np. z glicerolem), a dopiero potem ustawić finalne parametry preparatu.
Jaką rolę pełni glicerol podczas sporządzania leku recepturowego?
Glicerol bywa stosowany jako zwilżacz i składnik ułatwiający rozprowadzanie proszków. Zmniejsza pylenie, pomaga równomiernie połączyć cząstki stałe z podłożem i ogranicza powstawanie grudek. Często jest używany na etapie wstępnym przed dodaniem wody.
Co daje roztarcie kwasu salicylowego z częścią glicerolu?
Roztarcie (ucieranie) rozdrabnia substancję stałą i poprawia jej równomierne rozproszenie w podłożu. Połączenie z częścią glicerolu pomaga zwilżyć cząstki i przygotować mieszaninę do dalszego łączenia ze składnikami pomocniczymi oraz do późniejszego rozcieńczenia wodą.
Dlaczego talk zwilża się glicerolem, a nie od razu wodą?
Zwilżanie lepkim zwilżaczem (np. glicerolem) ułatwia kontrolowane połączenie proszku i ogranicza jego pływanie po powierzchni oraz zbrylanie. Woda dodana zbyt wcześnie może sprzyjać powstawaniu grudek i utrudniać równomierne rozprowadzenie talku w preparacie.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy ustalaniu kolejności czynności w recepturze?
Typowe błędy to wybór "na oko" bez analizy roli składników, mylenie czynności wstępnych z końcowymi oraz przenoszenie jednej zapamiętanej sekwencji na różne postacie leku. Pomaga myślenie procesowe: najpierw jednorodność proszków i zwilżenie, potem rozcieńczanie.
Czy "dodanie talku" może być ostatnim etapem sporządzania leku?
Zależy od recepty i postaci leku, ale w wielu typowych układach talk jest wprowadzany przed ustawieniem finalnej konsystencji/objętości. Jeśli po dodaniu talku trzeba jeszcze uzupełnić lub rozcieńczyć preparat, to ostatnim etapem będzie właśnie uzupełnienie (np. wodą).
Jak rozpoznać w zadaniu, co jest czynnością końcową?
Szukaj czynności, która "ustawia" końcową postać preparatu: uzupełnienie do masy/objętości, rozcieńczenie, doprowadzenie do odpowiedniej konsystencji. Czynności takie jak ucieranie, zwilżanie czy dodawanie proszków zwykle są etapami przygotowawczymi.
Kiedy w recepturze wykonuje się zwilżanie proszków?
Zwilżanie wykonuje się na etapie wstępnym, zanim doda się rozcieńczalnik ostateczny. Celem jest równomierne pokrycie cząstek proszku i przygotowanie ich do połączenia z resztą składników. To szczególnie ważne, gdy proszek ma tendencję do pylenia lub zbrylania.
Jak przygotować się do pytań o kolejność czynności w recepturze na egzaminie?
Ćwicz na przykładach recept: rozpoznawaj role składników (substancja czynna, wypełniacz, zwilżacz, rozcieńczalnik) i układaj logiczną sekwencję działań. Pomaga zasada: najpierw rozdrobnienie i zwilżenie proszków, potem łączenie, a na końcu rozcieńczenie/uzupełnienie.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Najpierw dąży się do jednorodnej masy, a dopiero potem rozcieńcza."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii postaci leku (receptura apteczna)
  • Procedury wewnętrzne apteki dotyczące sporządzania leków recepturowych
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla technika farmaceutycznego z zakresu receptury
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego