Źrenica jest otworem w tęczówce, którego średnica zmienia się dzięki pracy mięśni tęczówki. Pełni ona rolę podobną do przysłony w aparacie: kontroluje, ile światła przechodzi przez układ optyczny oka, ale wpływa też na własności obrazowania.
Głębia ostrości a średnica źrenicy: w optyce obowiązuje zasada, że mniejsza apertura (węższy otwór) daje większą głębię ostrości. Przy zwężonej źrenicy do oka przechodzą głównie promienie bliższe osi optycznej, a mniej promieni skośnych. To zmniejsza wrażliwość obrazu na niewielkie rozogniskowanie i redukuje rozmycie, więc większy zakres odległości może być postrzegany jako ostry.
Stąd stwierdzenie "Im węższa źrenica, tym mniejsza głębia ostrości" jest sprzeczne z zasadą działania przysłony i jest właśnie tym, co "nie dotyczy" źrenicy (nie jest prawdziwą zasadą jej wpływu na widzenie).
Pozostałe stwierdzenia opisują realne funkcje źrenicy:
- "Reguluje ilość światła wchodzącego do oka." – to podstawowa funkcja: zwężenie w jasnym świetle i rozszerzenie w ciemności.
- "Optymalizuje ostrość obrazu w różnych warunkach." – zmiana średnicy może poprawiać jakość obrazu przez ograniczenie aberracji (np. sferycznych i chromatycznych) oraz zwiększenie kontrastu.
- "Im węższa źrenica, tym większa głębia ostrości." – to poprawny opis zależności optycznej, analogiczny do fotografii: mała przysłona = duża głębia ostrości.
W praktyce optometrycznej tę zależność wykorzystuje się m.in. w badaniu przez mały otwór (otwór stenopijny), który "zastępuje" zwężoną źrenicę i pomaga ocenić, czy spadek ostrości wynika głównie z refrakcji.
