KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 3.
Którą z wymienionych metod obróbki skrawaniem wykonuje się narzędziem przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia narzędzie do gwintowania, znane jako gwintownik, zamocowane w pokrętle ręcznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gwintowanie wykonuje się narzędziem przeznaczonym do nacinania gwintu, najczęściej gwintownikiem (dla gwintów wewnętrznych) lub narzynką (dla zewnętrznych). Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych metod: struganie realizuje się nożem strugarskim, przeciąganie przeciągaczem, a toczenie nożem tokarskim.

Pełne wyjaśnienie:

W obróbce skrawaniem kluczowe jest skojarzenie narzędzia z operacją technologiczną. Jeśli na rysunku przedstawiono narzędzie o geometrii typowej dla wykonywania gwintów (np. gwintownik: rowki wiórowe, zarys odpowiadający profilowi gwintu, część chwytowa do oprawki), to właściwą metodą jest gwintowanie. Gwintowanie polega na nacinaniu zarysu gwintu w otworze (gwint wewnętrzny) lub na zewnętrznej powierzchni wałka (gwint zewnętrzny) przy użyciu narzędzia o odpowiednim profilu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Struganie" dotyczy obróbki, w której ruch skrawania jest zwykle ruchem posuwisto-zwrotnym narzędzia lub przedmiotu (strugarka/dłutownica). Narzędzia do strugania mają inną postać (noże strugarskie/dłutownicze) i nie mają geometrii gwintu.
  • "Przeciąganie" realizuje się przeciągaczami – narzędziami wieloostrzowymi o stopniowo narastających zębach, używanymi do uzyskania dokładnych kształtów (np. wielowypustów, wpustów, otworów o specjalnym profilu). To inny typ narzędzia niż gwintownik i inny mechanizm skrawania.
  • "Toczenie" jest typowe dla tokarki, gdzie przedmiot obraca się, a nóż tokarski wykonuje ruch posuwowy. Narzędzia tokarskie (noże) mają pojedyncze ostrze i inny kształt. Gwint można co prawda wykonywać na tokarce nożem do gwintów, ale pytanie odwołuje się do narzędzia z rysunku – jeśli jest to narzędzie do nacinania gwintu (gwintownik/narzynka), to metoda to gwintowanie, nie ogólne toczenie.

Wskazówka egzaminacyjna: ucz się rozpoznawania narzędzi po cechach funkcjonalnych (rowki wiórowe, stożek wprowadzający, część chwytowa, zarys ostrzy), a nie tylko po ogólnym "podobieństwie" do wiertła czy frezu. To ogranicza pomyłki w zadaniach opartych na rysunkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gwintowanie to wykonywanie zarysu gwintu przez skrawanie materiału narzędziem o profilu gwintu. Najczęściej dotyczy gwintów wewnętrznych (gwintownik) oraz zewnętrznych (narzynka). W praktyce wymaga właściwego doboru średnicy otworu, smarowania i kontroli prostopadłości.
Gwintownik zwykle ma rowki wiórowe biegnące wzdłuż części roboczej, zarys ostrzy odpowiadający profilowi gwintu oraz część chwytową do oprawki/uchwytu. Często widać też stożkową część wprowadzającą (ułatwia rozpoczęcie nacinania gwintu).
Toczenie opisuje proces na tokarce, gdzie obraca się przedmiot, a narzędzie (nóż) skrawa powierzchnię. Gwintowanie opisuje wykonanie gwintu konkretnym narzędziem o profilu gwintu (np. gwintownik). Gwint można wykonać na tokarce, ale wtedy rozpoznanie narzędzia decyduje o nazwie operacji.
Do gwintów wewnętrznych najczęściej używa się gwintowników, a do gwintów zewnętrznych narzynek. W produkcji spotyka się też gwintowniki maszynowe, głowice gwinciarskie oraz metody bezwiórowe (np. wygniatanie), ale w zadaniach rozpoznawczych zwykle chodzi o klasyczne narzędzia skrawające.
Najczęściej myli się gwintownik z wiertłem lub rozwiertakiem, bo wszystkie mogą mieć kształt "walcowego narzędzia z rowkami". Różnica polega na profilu części roboczej: gwintownik ma zarys odpowiadający gwintowi, a wiertło tworzy otwór, nie nacinając zarysu gwintu.
Typowe błędy to: zły dobór średnicy otworu pod gwint, brak smarowania, rozpoczęcie pod kątem (krzywy gwint), zbyt duży moment bez cofania do łamania wióra oraz użycie tępego/uszkodzonego narzędzia. Skutkiem może być zerwanie gwintownika lub słaba jakość gwintu.
Przeciąganie stosuje się, gdy trzeba uzyskać bardzo dokładny profil otworu lub rowka (np. wielowypust, wpust, nietypowy kształt). Do tego używa się przeciągaczy o narastających zębach. Gwintowanie służy stricte do wykonywania gwintów, więc dobór metody zależy od wymaganego kształtu elementu.
Narzędzia do strugania/dłutowania to zwykle noże o prostej geometrii, przeznaczone do ruchu posuwisto-zwrotnego. Nie mają profilu gwintu ani wielu zębów stopniowanych jak przeciągacz. Jeśli na rysunku widać klasyczny nóż strugarski, właściwą metodą będzie struganie, a nie gwintowanie.
Nie. Gwintowanie można wykonywać ręcznie (np. gwintownikiem w pokrętce), a także maszynowo na wiertarce, frezarce lub centrum CNC, zależnie od serii i wymagań jakości. W mechatronice w naprawach często spotyka się gwintowanie ręczne, ale w produkcji częściej maszynowe.
Ćwicz kojarzenie: narzędzie → operacja → obrabiarka. Oglądaj zdjęcia/rysunki gwintowników, noży tokarskich, przeciągaczy i noży strugarskich, zapisuj cechy rozpoznawcze i typowe zastosowania. Na egzaminie najpierw identyfikuj narzędzie, dopiero potem wybieraj nazwę metody.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Gwintowanie wykonuje się narzędziem przeznaczonym do nacinania gwintu, najczęściej gwintownikiem (dla gwintów wewnętrznych) lub narzynką (dla zewnętrznych)."

Materiały:

  • Podręczniki i poradniki z obróbki skrawaniem (rozdziały o gwintowaniu i narzędziach do gwintów)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (sekcje: gwintowniki i ich odmiany)
  • Materiały dydaktyczne do kształcenia zawodowego: rozpoznawanie narzędzi i operacji obróbkowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego