W silniku bocznikowym prądu stałego uzwojenie wzbudzenia jest zasilane równolegle do twornika, a jego zadaniem jest wytworzenie strumienia magnetycznego w szczelinie powietrznej. Prędkość obrotowa takiego silnika zależy jakościowo od napięcia zasilania oraz od wartości strumienia wzbudzenia: gdy strumień maleje, silnik może wejść na wyższą prędkość, aby wytworzyć odpowiednią SEM przeciwelektromotoryczną w tworniku.
Dlatego odpowiedź "Przerwa w uzwojeniu wzbudzenia." jest poprawna: przerwa w obwodzie pola powoduje gwałtowny spadek prądu wzbudzenia, a więc osłabienie lub zanik strumienia. Przy niezmienionym napięciu zasilania układ elektromechaniczny dąży do nowego punktu pracy, co objawia się nagłym wzrostem prędkości. W praktyce jest to stan niebezpieczny (ryzyko rozbiegania), dlatego w napędach DC stosuje się nadzór zaniku wzbudzenia.
Pozostałe odpowiedzi nie opisują typowej przyczyny nagłego wzrostu prędkości w silniku bocznikowym:
- "Zwarcie w obwodzie twornika." zwykle powoduje bardzo duży prąd, spadek napięć na elementach obwodu, przegrzewanie i zadziałanie zabezpieczeń. Skutkiem jest spadek momentu użytecznego, silne iskrzenie lub wyłączenie, a nie stabilny wzrost prędkości.
- "Przerwa w obwodzie twornika." oznacza brak prądu twornika, czyli praktycznie brak momentu elektromagnetycznego. Silnik najczęściej zwalnia i zatrzymuje się (co najwyżej może chwilowo "dobiec" bez napędu z bezwładności), więc nie jest to przyczyna nagłego wzrostu prędkości podczas pracy napędowej.
- "Zwarcie w uzwojeniu komutacyjnym." dotyczy uzwojenia pomocniczego poprawiającego komutację. Taka usterka może pogorszyć komutację, zwiększyć iskrzenie i nagrzewanie, ale sama w sobie nie jest typowym mechanizmem powodującym nagły wzrost prędkości jak przy zaniku wzbudzenia głównego.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w silniku DC pojawia się objaw "nagle rosną obroty", w pierwszej kolejności rozważ usterki prowadzące do osłabienia pola (zanik wzbudzenia, przerwa w obwodzie wzbudzenia, utrata zasilania wzbudzenia).
