Umowa jednostronnie zobowiązująca to taka, w której obowiązek świadczenia (zobowiązanie) powstaje zasadniczo tylko po jednej stronie, a druga strona nie jest zobowiązana do świadczenia wzajemnego jako ekwiwalentu.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "Umowa darowizny.". Darowizna ma charakter nieodpłatny: darczyńca zobowiązuje się do przysporzenia na rzecz obdarowanego kosztem własnego majątku, natomiast obdarowany nie "płaci" za to świadczeniem wzajemnym. W ujęciu egzaminacyjnym jest to klasyczny przykład umowy jednostronnie zobowiązującej.
Pozostałe propozycje są typowo dwustronnie zobowiązujące:
- "Umowa sprzedaży." – sprzedawca ma obowiązek przenieść własność i wydać rzecz, a kupujący ma obowiązek zapłacić cenę. Obie strony mają więc świadczenia wzajemne.
- "Umowa najmu." – wynajmujący oddaje rzecz do używania (i często utrzymuje ją w stanie przydatnym), a najemca płaci czynsz. Obowiązki występują po obu stronach.
- "Umowa zlecenia." – co do zasady przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonych czynności, a dający zlecenie ma obowiązki związane m.in. ze współdziałaniem i rozliczeniami; w praktyce i w nauczaniu jest to ujmowane jako relacja wzajemnych obowiązków, a więc nie jest typowym przykładem umowy jednostronnie zobowiązującej.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się elementy "cena", "czynsz", "wynagrodzenie", to zwykle oznacza to umowę dwustronnie zobowiązującą (świadczenie za świadczenie). Gdy mowa o nieodpłatnym przysporzeniu – najczęściej będzie to darowizna i model jednostronny.
