KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 3.
Która z wypowiedzi terapeuty spełnia warunki konstruktywnej informacji zwrotnej w stosunku do podopiecznego, używającego słów wulgarnych wobec innych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna wypowiedź opisuje konkretne zachowanie (obrażanie/używanie wulgaryzmów), wskazuje jego skutek (psuje atmosferę) i zawiera jasną prośbę o zmianę. Nie etykietuje osoby ani nie grozi karą, dzięki czemu ma charakter konstruktywny i wspiera utrzymanie bezpiecznych zasad w grupie.

Pełne wyjaśnienie:

Konstruktywna informacja zwrotna w pracy terapeuty zajęciowego powinna być przede wszystkim konkretna, odnosić się do zachowania (a nie do "cech charakteru"), pokazywać wpływ tego zachowania na innych oraz kończyć się jasnym oczekiwaniem lub prośbą.

Wypowiedź: "Obraża Pan inne osoby, uważam, że to psuje atmosferę na zajęciach. Proszę przestać używać wulgarnych słów." spełnia te warunki, bo: (1) nazywa problematyczne zachowanie w kontekście sytuacji grupowej, (2) wskazuje konsekwencję dla przebiegu zajęć i klimatu grupy, (3) formułuje jednoznaczną prośbę o zaprzestanie wulgaryzmów. To sprzyja uczeniu norm komunikacji i nie eskaluje konfliktu.

Pozostałe wypowiedzi są mniej konstruktywne. Tekst "Jeśli nie zmieni Pan swojego zachowania, proszę już więcej nie przychodzić…" opiera się na groźbie wykluczenia; może przerwać zachowanie doraźnie, ale zwykle obniża współpracę i nasila opór. Wypowiedź "Pan przeklina cały czas… Dlaczego Pan zachowuje się tak niegrzecznie?" zawiera uogólnienie ("cały czas") i ocenę moralną ("niegrzecznie"), co wzmacnia defensywność zamiast zmiany. Komunikat "Jest Pan arogancki…" etykietuje uczestnika (cecha osoby), a nie opisuje zachowania; dodatkowo ponownie pojawia się wykluczenie z zajęć, co nie jest informacją zwrotną, tylko karą.

W praktyce warto pamiętać o schemacie: co się dziejejaki to ma wpływczego oczekuję. Taki komunikat jest jednocześnie stanowczy i szanujący godność podopiecznego, co jest kluczowe w relacji terapeutycznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Konstruktywna informacja zwrotna to komunikat, który opisuje konkretne zachowanie, pokazuje jego wpływ na zajęcia lub innych oraz wskazuje oczekiwaną zmianę. Nie ocenia osoby jako "złej", tylko pomaga jej zrozumieć, co ma zmienić i po co.
Reaguj krótko i stanowczo: nazwij zachowanie, opisz skutek i podaj oczekiwanie, np. "Gdy używasz wulgaryzmów, inni czują się atakowani i przerywamy pracę. Proszę mówić bez wulgaryzmów". Unikaj etykiet ("arogancki") i gróźb, które zwykle eskalują konflikt.
Opis zachowania jest zmienialny i daje jasną wskazówkę, co poprawić. Etykiety typu "jesteś arogancki" uderzają w tożsamość, wywołują wstyd lub złość i wzmacniają opór. W pracy terapeutycznej celem jest uczenie umiejętności i norm, a nie ocenianie osoby.
Najczęściej sprawdza się układ: sytuacja (kiedy/co się dzieje) + zachowanie (co dokładnie robi) + wpływ (na grupę, atmosferę, bezpieczeństwo) + prośba/oczekiwanie (co ma zrobić zamiast). Dzięki temu komunikat jest jasny i mniej oceniający.
Zwykle nie. Groźba wykluczenia jest formą kary i może chwilowo zatrzymać zachowanie, ale często zwiększa napięcie, opór i pogarsza relację. Jeśli konieczne są konsekwencje organizacyjne, lepiej najpierw zastosować jasne granice i rozmowę, a decyzje o wykluczeniu opierać na procedurach placówki.
Gdy pytanie ma ton oskarżający lub moralizujący ("dlaczego jesteś niegrzeczny?"). Taki styl uruchamia obronę i przerzucanie winy zamiast refleksji. Jeśli chcesz zrozumieć przyczyny, lepiej użyć neutralnych pytań po uspokojeniu sytuacji, np. "Co się stało, że użyłeś takich słów?".
Asertywność to stanowcze, ale szanujące podejście: mówisz o faktach, wpływie i granicach. Agresja zawiera etykiety, uogólnienia i poniżanie (np. "jesteś arogancki"). Na egzaminie szukaj wypowiedzi, które nie oceniają osoby, tylko kierują na zmianę konkretnego zachowania.
Najczęstsze błędy to: uogólnienia ("zawsze", "cały czas"), oceny osoby zamiast opisu zachowania, ironia, moralizowanie, groźby oraz brak jasnego oczekiwania. W efekcie uczestnik nie wie, co dokładnie zmienić, albo czuje się atakowany i odpowiada konfliktem.
Prośba powinna być konkretna i wykonalna: co ma przestać robić i co ma robić zamiast. Przykład: "Proszę nie używać wulgaryzmów podczas rozmów z innymi. Jeśli jest Pan zdenerwowany, proszę powiedzieć to bez obrażania". Unikaj niejasnych poleceń typu "proszę być grzecznym".
Ćwicz rozpoznawanie komunikatów: opis zachowania vs ocena osoby, wpływ vs moralizowanie, prośba vs groźba. Pomaga też praktyka scenek (role-play) oraz notowanie gotowych schematów wypowiedzi do sytuacji: wulgaryzmy, konflikt, odmowa współpracy, spóźnienia, przerywanie innym.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Poprawna wypowiedź opisuje konkretne zachowanie (obrażanie/używanie wulgaryzmów), wskazuje jego skutek (psuje atmosferę) i zawiera jasną prośbę o zmianę."

Źródła:

  • Center for Creative Leadership (CCL), "Situation-Behavior-Impact (SBI) Feedback Tool" (model informacji zwrotnej) – https://www.ccl.org/articles/leading-effectively-articles/situation-behavior-impact-feedback-tool/ (dostęp: 2026-03-05)
  • MindTools, "Giving Feedback" (zasady konstruktywnej informacji zwrotnej) – https://www.mindtools.com/ (strona tematyczna Giving Feedback; dostęp: 2026-03-05)
  • Psychology Today, materiały edukacyjne o informacji zwrotnej i komunikacji interpersonalnej (przegląd) – https://www.psychologytoday.com/ (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o komunikacji asertywnej w pracy pomocowej
  • Podręczniki/rozdziały o pracy z trudnym zachowaniem w grupie terapeutycznej
  • Modele informacji zwrotnej (np. "SBI": sytuacja–zachowanie–wpływ) – opracowania szkoleniowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego