KWALIFIKACJA GIW2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 8.
Którego klucza należy użyć do kontroli momentu dokręcenia strzemion SD?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment dokręcenia jest wielkością mierzalną (momentem siły), więc do jego kontroli używa się narzędzia pomiarowego: klucza dynamometrycznego. Klucze imbusowy, francuski i płaski służą do dokręcania/odkręcania, ale nie zapewniają odczytu ani nastawy wymaganego momentu.

Pełne wyjaśnienie:

Kontrola momentu dokręcenia oznacza sprawdzenie, czy połączenie śrubowe zostało dokręcone z określoną wartością momentu (zadaną nastawą lub odczytem). Do tego potrzebne jest narzędzie, które mierzy albo ogranicza moment przyłożony do śruby/nakrętki.

Taką funkcję spełnia klucz dynamometryczny: pozwala ustawić wymagany moment lub odczytać wartość podczas dokręcania, co umożliwia powtarzalność montażu i ogranicza ryzyko przekroczenia dopuszczalnych obciążeń gwintu.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo nie służą do kontroli momentu:

  • Klucz imbusowy (do gniazd sześciokątnych) przenosi moment, ale zwykle nie ma mechanizmu pomiaru/nastawy.
  • Klucz francuski ma regulowaną szczękę i jest wygodny "uniwersalnie", jednak nie umożliwia wiarygodnej kontroli momentu (łatwo o poślizg i zmienną dźwignię).
  • Klucz płaski jest podstawowym narzędziem do dokręcania, ale działa "na wyczucie" operatora; nie daje informacji, czy osiągnięto wymagany moment.

W praktyce technicznej (także w warunkach podziemnych) dobór właściwego momentu dokręcenia ma znaczenie dla bezpieczeństwa i trwałości: zbyt mały moment sprzyja luzowaniu, a zbyt duży może doprowadzić do uszkodzenia gwintu lub elementu mocowanego. Dlatego do kontroli stosuje się klucz dynamometryczny oraz dba o jego sprawdzenie/kalibrację zgodnie z wymaganiami organizacji pracy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moment dokręcenia to miara "siły skręcającej" przyłożonej do śruby lub nakrętki (moment siły). Określa, jak mocno dociskane są łączone elementy. Zbyt mały moment sprzyja luzowaniu, a zbyt duży może uszkodzić gwint lub elementy złączne.
Do kontroli momentu dokręcenia stosuje się klucz dynamometryczny, bo pozwala ustawić wymaganą wartość lub ją odczytać. Zwykłe klucze (płaski, francuski, imbusowy) przenoszą moment, ale nie zapewniają wiarygodnej kontroli jego wartości.
Klucz płaski umożliwia dokręcanie, ale nie mierzy momentu. Bez skali lub mechanizmu "klik" operator ocenia dokręcenie subiektywnie ("na wyczucie"), co daje duże rozrzuty. Kontrola wymaga narzędzia pomiarowego lub ograniczającego moment.
W typowym zastosowaniu nie. Klucz francuski jest regulowany, ale nie ma mechanizmu pomiaru/nastawy momentu i łatwo o poślizg szczęk na łbie śruby, co zniekształca "wyczucie" dokręcenia. Do zadanego momentu używa się klucza dynamometrycznego.
Zbyt duży moment może spowodować zerwanie lub rozciągnięcie śruby, uszkodzenie gwintu, deformację elementów łączonych albo pęknięcie podkładek/uchwytów. W efekcie połączenie może stać się mniej bezpieczne mimo "mocnego" dokręcenia, bo materiał pracuje poza zakresem dopuszczalnym.
Zbyt mały moment zwiększa ryzyko luzowania połączenia pod wpływem drgań i obciążeń zmiennych. Może to prowadzić do powstawania szczelin, przemieszczeń elementów, przyspieszonego zużycia, a w środowisku górniczym także do wzrostu ryzyka awarii osprzętu i konieczności częstszych poprawek montażu.
Klucz dynamometryczny "klik" ma nastawę momentu. Gdy podczas dokręcania osiągniesz ustawioną wartość, mechanizm wewnętrzny zadziała (zwykle słychać i czuć "klik"), sygnalizując osiągnięcie momentu. Dzięki temu można powtarzalnie dokręcać wiele połączeń do tej samej wartości.
Kontrola momentu jest potrzebna wszędzie tam, gdzie dokumentacja, instrukcja lub praktyka utrzymania ruchu wymaga określonej siły docisku i powtarzalności, np. przy montażu elementów obudowy, uchwytów, obejm i połączeń narażonych na drgania. Pozwala ograniczyć luzowanie i uszkodzenia gwintów.
Typowe błędy to: dokręcanie po "kliku" dalej, używanie klucza do odkręcania (gdy nie jest do tego przeznaczony), zła nastawa skali, trzymanie za niewłaściwe miejsce rękojeści oraz brak okresowej kontroli/kalibracji. Każdy z nich zwiększa niepewność uzyskanego momentu.
W praktyce jest to mało wiarygodne, bo "wyczucie" zależy od długości klucza, tarcia w gwincie, smarowania, pozycji ciała i doświadczenia. Przy wymaganiach technologicznych lub bezpieczeństwa stosuje się klucz dynamometryczny, aby wynik był mierzalny i powtarzalny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że moment dokręcenia jest wielkością mierzalną (momentem siły), więc do jego kontroli używa się narzędzia pomiarowego: klucza dynamometrycznego.

Źródła:

  • ISO 6789-1:2017, Hand torque tools — Requirements and test methods for design conformance testing
  • ISO 6789-2:2017, Hand torque tools — Requirements and test methods for calibration and determination of measurement uncertainty

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe i procedury zakładowe dotyczące montażu oraz kontroli połączeń śrubowych
  • Materiały dydaktyczne z podstaw budowy maszyn: połączenia śrubowe i dobór narzędzi
  • Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) urządzeń/elementów, w których występują strzemiona i śruby

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego