KWALIFIKACJA ELE2 - WRZESIEŃ 2015 (test 2)

PYTANIE NR 28.
Którego łącznika należy użyć do sterowania oświetleniem klatki schodowej w przypadku zastosowania automatu schodowego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Automat schodowy załącza oświetlenie na określony czas po podaniu krótkiego sygnału sterującego. Dlatego do jego wyzwalania stosuje się łącznik dzwonkowy (chwilowy), który podaje impuls. Łączniki schodowy i krzyżowy służą do sterowania bez automatu, a "hotelowy" nie jest tu właściwym rozwiązaniem.

Pełne wyjaśnienie:

Automat schodowy (często realizowany jako przekaźnik czasowy) służy do tego, aby po naciśnięciu przycisku włączyć oświetlenie na zadany czas, a następnie je samoczynnie wyłączyć. Kluczowe jest to, że wejście sterujące automatu jest zwykle impulsowe: urządzenie ma "zobaczyć" krótkie zadziałanie, które uruchamia odmierzanie czasu.

Dlatego właściwym osprzętem do sterowania w takim układzie jest łącznik dzwonkowy, czyli łącznik chwilowy (monostabilny). Taki łącznik zwiera obwód tylko w czasie nacisku i po puszczeniu wraca do stanu spoczynkowego. To dokładnie odpowiada potrzebie automatu: impuls → załączenie oświetlenia → podtrzymanie przez automat przez nastawiony czas.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Łącznik krzyżowy stosuje się jako element pośredni w układach wielopunktowego sterowania oświetleniem opartych o łączniki schodowe (układ bez automatu czasowego). On przełącza tory, a nie daje krótkiego impulsu do automatu.
  • Łącznik schodowy (dwukierunkowy) umożliwia włączanie/wyłączanie jednego obwodu z dwóch miejsc. Jest bistabilny (zmienia stan przełączenia), więc nie jest typowym przyciskiem do wyzwalania automatu schodowego.
  • Łącznik hotelowy odnosi się do rozwiązań sterowania oświetleniem zależnych od obecności (np. karta) lub specyficznych układów w obiektach hotelowych; nie jest standardowym elementem do impulsowego wyzwalania automatu schodowego w klatce schodowej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się automat schodowy, myśl "czasówka + impuls". Wtedy najczęściej szukasz odpowiedzi typu przycisk/łącznik chwilowy, a nie łączników schodowych/krzyżowych, które realizują przełączanie bez automatyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Automat schodowy to urządzenie (najczęściej przekaźnik czasowy) do sterowania oświetleniem, które po podaniu sygnału włącza lampy na ustawiony czas, a potem je wyłącza. Stosuje się go np. na klatkach schodowych, aby nie zostawiać światła włączonego na stałe.
Najczęściej stosuje się łącznik dzwonkowy, czyli przycisk chwilowy (monostabilny). Działa tak, że zwiera obwód tylko podczas nacisku i generuje krótki impuls sterujący, który uruchamia odmierzanie czasu przez automat schodowy.
Łącznik schodowy jest łącznikiem bistabilnym (przełącza stan i pozostaje w nim), zaprojektowanym do sterowania z dwóch miejsc bez automatyki. Automat schodowy zwykle wymaga impulsu, a nie trwałego przełączenia, więc łącznik schodowy nie jest typowym wyborem.
Łącznik krzyżowy służy do przełączania torów w układach sterowania oświetleniem z wielu miejsc (w połączeniu z łącznikami schodowymi). Łącznik dzwonkowy to przycisk chwilowy, który nie przełącza na stałe, tylko podaje krótki sygnał do urządzenia sterującego (np. automatu).
Łącznik krzyżowy stosuje się, gdy chcesz sterować jednym obwodem oświetlenia z więcej niż dwóch miejsc bez użycia automatu czasowego. Montuje się go między dwoma łącznikami schodowymi. Nie jest to typowy element do sterowania przekaźnikiem czasowym.
Wskazówką są sformułowania typu "automat schodowy", "czasowe załączanie oświetlenia", "przycisk w wielu punktach" oraz fakt, że światło ma zgasnąć samo. Wtedy sterowanie najczęściej odbywa się impulsowo, czyli krótkim naciśnięciem przycisku.
Częsty błąd to wybór łącznika schodowego "bo jest schodowa klatka", czyli kierowanie się nazwą zamiast funkcją. Inny błąd to mylenie układu schodowego/krzyżowego (przełączanie) z automatyką czasową (impuls + podtrzymanie przez automat).
Tak, w praktyce montuje się wiele przycisków (np. na każdym piętrze), aby z każdego miejsca można było wyzwolić automat. Wszystkie przyciski realizują tę samą funkcję: podanie impulsu sterującego. Szczegóły łączenia zależą od schematu producenta urządzenia.
Automat schodowy ogranicza zużycie energii i zwiększa wygodę: światło włącza się tylko na czas potrzebny do przejścia, a potem gaśnie samo. Zmniejsza to ryzyko pozostawienia oświetlenia na stałe oraz upraszcza sterowanie w wielu punktach (przyciski na kondygnacjach).
Warto umieć skojarzyć nazwę z funkcją: schodowy (sterowanie z 2 miejsc), krzyżowy (z wielu miejsc), dzwonkowy (chwilowy impuls), a także rozumieć, kiedy pojawia się automatyka (np. automat schodowy). Pomaga analiza schematów podłączeń z instrukcji producentów.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że automat schodowy załącza oświetlenie na określony czas po podaniu krótkiego sygnału sterującego.

Źródła:

  • F&F Filipowski – karta katalogowa/instrukcja automatu schodowego (np. seria AS), opis wejścia sterującego przyciskiem chwilowym: https://www.fif.com.pl/pl/produkty (dalsza nawigacja do produktu "automat schodowy") - dostęp 2026-03-01
  • Eaton – materiały produktowe do przekaźników czasowych/automatów schodowych, schematy podłączeń z przyciskiem (push button): https://www.eaton.com/pl/pl-pl/catalog/controls-drives-automation-sensors/timers.html - dostęp 2026-03-01
  • Legrand – katalog osprzętu instalacyjnego, opis łączników: schodowy, krzyżowy oraz przyciski (dzwonkowe) jako łączniki chwilowe: https://www.legrand.pl/pro/ - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Instrukcje producentów automatów schodowych (schematy podłączeń i opis wejścia sterującego)
  • Podręczniki do instalacji elektrycznych w budownictwie (osprzęt łączeniowy i sterowanie oświetleniem)
  • Katalogi/osprzęt instalacyjny producentów (opis łączników: schodowy, krzyżowy, dzwonkowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego