KWALIFIKACJA BUD2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 21.
Którego materiału należy użyć na rozpory drewnianego zabezpieczenia wykopu wąsko-przestrzennego przedstawionego na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny drewnianego zabezpieczenia wykopu wąsko-przestrzennego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozpory w drewnianej obudowie wykopu przenoszą siły ściskające między przeciwległymi ściankami, dlatego typowo stosuje się elementy okrągłe (wałki/okrąglaki) o odpowiedniej średnicy. Przekroje bali obrzynanych lub okorki dotyczą innych zastosowań i nie są typowym materiałem na rozpory.

Pełne wyjaśnienie:

W drewnianym zabezpieczeniu wykopu wąskoprzestrzennego elementem, który "rozpycha" obudowę i utrzymuje stały rozstaw ścian wykopu, jest rozpora (często nazywana też stemplem poprzecznym w obudowie). Taki element pracuje głównie osiowo na ściskanie, dlatego dobiera się go tak, aby był odporny na wyboczenie i uszkodzenia w warunkach budowy.

Odpowiedź "Wałków o średnicy 140÷160 mm" jest właściwa, ponieważ okrąglaki/wałki są powszechnie stosowane jako rozpory: mają korzystny kształt do przenoszenia ściskania, a średnica rzędu kilkunastu centymetrów odpowiada typowym rozwiązaniom dla lekkich obudów drewnianych wykopów wąskoprzestrzennych.

Pozostałe propozycje są mylące z następujących powodów:

  • "Bali obrzynanych o przekroju 50×200 mm" – to przekrój typowy dla elementów belkowych lub desek o większej wysokości, częściej kojarzonych z ryglami, podwalinami albo okładzinami; jako rozpora może być stosowany tylko w określonych rozwiązaniach, ale nie jest to wybór typowy dla rozpór w pokazanym układzie.
  • "Okorków o szerokości 140÷160 mm" – okorki (elementy z korą) mają mniej przewidywalne właściwości i geometrię; w konstrukcjach tymczasowych, gdzie liczy się pewność pracy elementu rozporowego, nie są standardowym materiałem na rozpory.
  • "Bali obrzynanych o przekroju 50×160 mm" – podobnie jak wyżej: przekrój prostokątny może pasować do innych części obudowy (np. rygle/elementy dociskowe), ale w pytaniu chodzi konkretnie o materiał na rozpory, gdzie typowo wskazuje się okrąglaki o określonej średnicy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy rozpór, skup się na funkcji elementu (ściskanie, ryzyko wyboczenia, praca między ścianami wykopu), a dopiero potem porównuj formaty drewna. To ułatwia odróżnienie rozpór od elementów okładzinowych i rygli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozpora to element poprzeczny, który przenosi ściskanie i utrzymuje stały rozstaw między przeciwległymi ściankami obudowy wykopu. Dzięki rozpieraniu obudowy ogranicza się parcie gruntu i ryzyko zbliżania się ścian wykopu do siebie.
Okrąglaki dobrze pracują osiowo na ściskanie i mają korzystną geometrię pod kątem wyboczenia. Są też szybkie w montażu i typowe w lekkich rozwiązaniach drewnianych. W praktyce ważne jest, by średnica i jakość drewna zapewniały odpowiednią sztywność.
Rozpora łączy przeciwległe strony obudowy i "rozpycha" ją w poprzek wykopu. Rygiel zwykle biegnie wzdłuż ściany wykopu, a okładzina (deski/bale) stanowi powierzchnię oporową przy gruncie. Najprościej: rozpora działa poprzecznie, pozostałe elementy pracują przy ścianie.
Częsty błąd to dobór elementu "na oko" lub z przyzwyczajenia (np. deski/bale), bez uwzględnienia pracy osiowej i ryzyka wyboczenia. Innym błędem jest wybór elementów o niejednorodnej geometrii (np. z korą), co utrudnia pewne oparcie i docisk w węzłach.
W niektórych rozwiązaniach technologicznych mogą, ale nie jest to wybór "domyślny". Kluczowe jest, czy dany przekrój i układ oparcia zapewniają odpowiednią nośność i sztywność oraz czy element jest zgodny z projektem/technologią robót. Na egzaminie liczy się typowe przyporządkowanie materiału do funkcji.
W praktyce chodzi o wykop o niewielkiej szerokości, wykonywany np. pod przyłącza lub instalacje, gdzie praca odbywa się w ograniczonej przestrzeni. Taki wykop częściej wymaga obudowy i rozpór, bo ściany są blisko siebie, a ryzyko osunięcia ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa.
Cieśla często wykonuje konstrukcje tymczasowe z drewna, w tym obudowy i stemplowania wykopów. Trzeba umieć dobrać elementy, rozumieć ich funkcję i wykonać montaż bezpiecznie. To przekłada się na jakość robót ziemnych i bezpieczeństwo ludzi pracujących w wykopie.
Istotne są: brak znacznych pęknięć osłabiających element, odpowiednia prostość (mniejsze ryzyko wyboczenia), właściwy przekrój/średnica oraz możliwość pewnego oparcia na elementach obudowy. W warunkach budowy liczy się też odporność na uszkodzenia mechaniczne i zawilgocenie.
Najpierw zidentyfikuj na rysunku, który element jest rozporą (poprzecznie między ścianami). Potem dopasuj odpowiedź, kierując się funkcją elementu (ściskanie) i typowym materiałem (okrąglak/wałek). Unikaj wyboru na podstawie samego "ładnego" przekroju prostokątnego.
Tak. Zabezpieczanie wykopów i praca w wykopach należą do obszarów silnie powiązanych z BHP. Nawet jeśli pytanie dotyczy materiału, w praktyce dobór i montaż rozpór wpływa na stateczność obudowy i bezpieczeństwo pracowników. Szczegóły wymagają odniesienia do właściwych przepisów i projektu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Rozpory w drewnianej obudowie wykopu przenoszą siły ściskające między przeciwległymi ściankami, dlatego typowo stosuje się elementy okrągłe (wałki/okrąglaki) o odpowiedniej średnicy."

Materiały:

  • Podręczniki do robót ziemnych i zabezpieczania wykopów (działy: obudowy/stemplowania/rozpory)
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące robót ziemnych i prac w wykopach
  • Instrukcje technologiczne robót ziemnych stosowane na budowach (IT, specyfikacje wykonania i odbioru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego