KWALIFIKACJA ELE8 + ELE9 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 29.
Którego narzędzia należy użyć do demontażu łożysk silnika wciągarki?
Ilustracja przedstawia cztery różne narzędzia, które mogą być używane w kontekście demontażu łożysk silnika wciągarki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do demontażu łożysk z wału silnika wciągarki stosuje się narzędzie zapewniające osiowe, równomierne ściąganie z pasowania (typowo ściągacz do łożysk). W zadaniu prawidłowe narzędzie wskazano jako "Rys. 4.", ponieważ odpowiada ono narzędziu przeznaczonemu do bezpiecznego zdejmowania łożysk.

Pełne wyjaśnienie:

Demontaż łożysk silnika wciągarki powinien być wykonany w sposób kontrolowany, tak aby nie uszkodzić wału, oprawy, bieżni łożyska ani elementów sąsiednich. Łożyska są zwykle osadzone na pasowaniu, więc do ich zdjęcia potrzebne jest narzędzie, które wytworzy siłę wzdłuż osi i rozłoży ją możliwie równomiernie.

W praktyce serwisowej najczęściej stosuje się ściągacz do łożysk (mechaniczny lub hydrauliczny), ponieważ:

  • pozwala "ściągnąć" łożysko z wału bez podważania,
  • zmniejsza ryzyko przekoszenia i zadziorów na wale,
  • ogranicza ryzyko pęknięcia elementów koszyka/biżni przy nieprawidłowym uderzaniu,
  • ułatwia zachowanie zasad BHP (mniej działań improwizowanych).

Odpowiedź "Rys. 4." jest poprawna, bo wskazuje narzędzie właściwe do demontażu łożysk (narzędzie do ściągania z pasowania). Pozostałe rysunki są błędne, jeśli przedstawiają narzędzia nieprzeznaczone do zdejmowania łożysk, np. narzędzia do pobijania, podważania lub prace montażowe. Takie podejście może prowadzić do:

  • uszkodzenia powierzchni wału (wżery, zadziory),
  • zniszczenia nowego łożyska podczas późniejszego montażu (przenoszenie siły przez niewłaściwą bieżnię),
  • zwiększenia drgań i hałasu po uruchomieniu wciągarki,
  • zagrożeń dla obsługi (odpryski, zsunięcie narzędzia, uraz dłoni/oczu).

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o łożyska szukaj odpowiedzi, która oznacza narzędzie działające jak "ściąganie" (a nie "wybijanie"). Jeśli na ilustracji widać ramiona chwytające za bieżnię/element i śrubę centralną dociskającą do końca wału, to jest typowy znak ściągacza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz do łożysk to narzędzie, które pozwala zdjąć łożysko z wału lub z gniazda przez kontrolowane, osiowe przykładanie siły. Dzięki temu ogranicza ryzyko przekoszenia, uszkodzeń wału i uderzeń w bieżnie, co jest szczególnie ważne w serwisie silników wciągarek.
Najczęściej rozpoznasz je po ramionach/chwytakach obejmujących element oraz po śrubie centralnej, która opiera się o koniec wału i "ściąga" łożysko. Charakterystyczna jest symetria i możliwość równomiernego przyłożenia siły, bez podważania.
Uderzenia mogą uszkodzić bieżnie, spowodować zadzior na wale, a nawet doprowadzić do mikropęknięć. To zwiększa ryzyko drgań, hałasu i przedwczesnej awarii po montażu nowego łożyska. Bezpieczniejsza jest metoda kontrolowanego ściągania.
Ryzyko obejmuje odpryski i odskok narzędzia, przygniecenie dłoni, skaleczenia ostrymi krawędziami oraz urazy oczu. Dlatego stosuje się okulary ochronne, rękawice, stabilne podparcie demontowanego elementu oraz narzędzia przeznaczone do ściągania z pasowań.
Ściągacz mechaniczny sprawdza się przy mniejszych siłach i łatwiejszym dostępie do łożyska. Hydrauliczny wybiera się przy ciasnych pasowaniach, większych łożyskach lub gdy potrzebna jest większa, równomierna siła. Zasada jest ta sama: kontrolowane ściąganie w osi.
Najpierw sprawdź prawidłowe oparcie ściągacza i osiowość siły. W praktyce stosuje się też metody wspomagające, np. kontrolowane podgrzanie elementu osadzenia (zgodnie z procedurą i BHP). Nie należy improwizować podważaniem, bo łatwo uszkodzić wał.
Najczęściej uszkadzany jest wał (zadziory, wżery), oprawa/gniazdo łożyska oraz elementy osłonowe. Skutkiem bywa problem z późniejszym montażem, niewspółosiowość, większe drgania i skrócenie żywotności nowego łożyska, co w urządzeniach dźwigowych jest krytyczne.
Typowe błędy to wybór narzędzi "na siłę" (młotek, przecinak), mylenie narzędzi montażowych z demontażowymi oraz nieuwzględnienie, że łożysko jest na pasowaniu. W testach obrazkowych pomaga szukanie śruby centralnej i ramion chwytających.
Zależy od stanu łożyska i wymagań serwisowych, ale w utrzymaniu ruchu często wymienia się łożyska na nowe, aby ograniczyć ryzyko awarii. Jeśli łożysko było zdejmowane w sposób niekontrolowany, mogło ulec niewidocznym uszkodzeniom, co dyskwalifikuje je w praktyce.
Ucz się zestawów: ściągacze, prasy, klucze, przyrządy do pomiaru i smarowania. Dla łożysk kluczowe są narzędzia do ściągania i do osadzania (tuleje, prasa). Pomaga tworzenie fiszek ze zdjęciem i krótką funkcją oraz analiza typowych błędów BHP.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Do demontażu łożysk z wału silnika wciągarki stosuje się narzędzie zapewniające osiowe, równomierne ściąganie z pasowania (typowo ściągacz do łożysk)."

Źródła:

  • SKF, "Rolling bearings" (katalog/kompendium), rozdział "Mounting and dismounting" (dismounting bearings) – PDF/online: https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings
  • Schaeffler (FAG/INA), materiały techniczne "Mounting and dismounting of rolling bearings" – strona produktowo-poradnikowa: https://www.schaeffler.com/content.schaeffler.com/en/
  • NSK, poradnik techniczny (training/technical resources) dotyczący montażu i demontażu łożysk – dział zasobów: https://www.nsk.com/

Materiały:

  • Instrukcje producentów łożysk dotyczące montażu i demontażu (działy: mounting/dismounting)
  • Materiały szkoleniowe z mechaniki maszyn: pasowania i połączenia wał–piasta
  • Podręczniki BHP dla prac mechanicznych (ochrona oczu, dłoni, zabezpieczenie elementów wirujących)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego