KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 45.
Którego środka gaśniczego nie należy stosować w celu zduszenia płomieni wydobywających się z urządzenia elektrycznego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Piana gaśnicza nie powinna być używana do tłumienia płomieni wydobywających się z urządzenia elektrycznego, zwłaszcza gdy może ono pozostawać pod napięciem. Jest środkiem wodnym, który może przewodzić prąd i zwiększać ryzyko porażenia oraz zwarcia. Do takich pożarów częściej stosuje się CO2 lub proszek.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku pożaru urządzenia elektrycznego kluczowe jest bezpieczeństwo osoby gaszącej oraz ograniczenie ryzyka porażenia prądem i powstania zwarcia. Dlatego nie należy stosować piany gaśniczej do "zduszenia płomieni" wydobywających się z urządzenia, jeżeli istnieje możliwość, że elementy instalacji są pod napięciem. Piana jest środkiem na bazie wody, a środki wodne (woda/piana) mogą tworzyć przewodzącą ścieżkę, co zwiększa zagrożenie porażeniem oraz może pogorszyć sytuację przez dodatkowe uszkodzenia elektryczne.

Odpowiedź "Dwutlenku węgla" jest niepoprawna jako wskazanie środka zakazanego, ponieważ CO2 jest typowo używany do gaszenia urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Działa głównie przez ograniczenie dostępu tlenu i nie pozostawia osadu, co bywa korzystne w serwisie elektroniki. Trzeba jednak pamiętać o zasadach bezpieczeństwa (m.in. wentylacja, ryzyko odmrożeń przy wylocie).

Odpowiedź "Proszku gaśniczego" także nie jest właściwą odpowiedzią na pytanie "czego nie stosować", ponieważ gaśnice proszkowe są często stosowane do różnych typów pożarów, w tym tam, gdzie występują urządzenia elektryczne. Minusem jest duże zabrudzenie i ryzyko wtórnych uszkodzeń sprzętu (pył, korozja, problemy z czyszczeniem), ale nie jest to powód, by uznać je za środek, którego "nie należy" użyć z uwagi na porażenie tak jak w przypadku piany.

Odpowiedź "Halonu" bywa myląca: historycznie środki halonowe były kojarzone z gaszeniem urządzeń elektrycznych (czyste gaszenie), jednak ich użycie jest współcześnie silnie ograniczane. W samym kontekście BHP i doboru środka pod kątem przewodnictwa, halon nie jest typowym przykładem środka zakazanego jak piana, stąd nie stanowi poprawnej odpowiedzi w tym pytaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz "urządzenie elektryczne" i pytanie o środek, którego nie stosować, w pierwszej kolejności analizuj, czy środek jest wodny (woda/piana/mgła wodna). To najczęstsza pułapka, bo intuicyjnie kojarzymy je z szybkim gaszeniem, a w elektryce liczy się przede wszystkim ryzyko porażenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piana jest środkiem wodnym, który może przewodzić prąd. Przy urządzeniu mogącym być pod napięciem zwiększa to ryzyko porażenia i zwarcia. W praktyce najpierw dąży się do odłączenia zasilania, a gdy to niemożliwe, wybiera się środki typowo stosowane do urządzeń elektrycznych, np. CO2 lub proszek.
Najczęściej wskazuje się gaśnice CO2 oraz proszkowe, ponieważ nie są środkami wodnymi i ograniczają ryzyko porażenia. CO2 ma zaletę braku osadu (mniej sprzątania i mniejsze ryzyko uszkodzeń elektroniki), a proszek jest skuteczny, ale może silnie zabrudzić i uszkadzać delikatne układy.
Jeśli to możliwe i bezpieczne, tak — odłączenie zasilania znacząco zmniejsza ryzyko porażenia oraz ogranicza możliwość ponownego zapłonu od elementów pod napięciem. W sytuacji awaryjnej priorytetem jest bezpieczeństwo ludzi: gdy nie da się odłączyć prądu, stosuje się środki odpowiednie do urządzeń elektrycznych i zachowuje dystans.
Środek przewodzący może utworzyć "drogę" dla przepływu prądu między urządzeniem a osobą gaszącą lub innymi elementami instalacji. To zwiększa ryzyko porażenia, a także może wywołać zwarcie i dodatkowe uszkodzenia. Środki wodne (w tym piana) są pod tym względem bardziej ryzykowne przy instalacjach elektrycznych.
Pod kątem porażenia prądem proszek bywa stosowany przy urządzeniach elektrycznych, ale dla samej elektroniki jest problematyczny. Proszek wnika w obudowy, osiada na płytkach i złączach, utrudnia czyszczenie oraz może powodować wtórne awarie. Dlatego w pracowniach często preferuje się CO2, jeśli jest dostępny i sytuacja na to pozwala.
CO2 gasi głównie przez ograniczenie dostępu tlenu i nie jest środkiem wodnym. Dodatkowo nie pozostawia osadu, co jest istotne przy sprzęcie elektronicznym (mniejsze ryzyko zabrudzeń i uszkodzeń). Trzeba jednak stosować go zgodnie z zasadami bezpieczeństwa, np. uważać na strumień zimnego gazu i zapewnić wentylację.
Halon jest pojęciem kojarzonym historycznie z "czystym" gaszeniem, ale współcześnie jego stosowanie jest silnie ograniczane. Na egzaminach może się pojawiać jako odpowiedź-dystraktor. W praktyce ważniejsze jest rozumienie zasady: unika się środków wodnych przy sprzęcie pod napięciem, a dobiera się środek przeznaczony do urządzeń elektrycznych.
W treści bywa użyte sformułowanie "urządzenie elektryczne", "rozdzielnica", "zasilacz" lub "szafa sterownicza" bez informacji o odłączeniu prądu. Wtedy w domyśle istnieje ryzyko, że napięcie nadal występuje. W pytaniach testowych to sygnał, aby nie wybierać środków wodnych (woda/piana) jako właściwego sposobu gaszenia.
Najczęstszy błąd to wybór piany lub wody, bo intuicyjnie kojarzą się z szybkim gaszeniem. Drugi błąd to kierowanie się "czystością" gaszenia zamiast bezpieczeństwem (porażenie, zwarcie). Trzeci błąd to nieuwzględnienie, że pytanie dotyczy zakazu ("nie należy stosować"), a nie najlepszego środka.
Skup się na zasadach: (1) najpierw bezpieczeństwo i odłączenie zasilania, (2) nie używaj środków wodnych przy ryzyku napięcia, (3) kojarz typowe środki: CO2 i proszek, (4) pamiętaj o skutkach ubocznych (proszek brudzi, CO2 wymaga ostrożności). Rozwiązuj testy i rób fiszki z ograniczeń stosowania.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Piana gaśnicza nie powinna być używana do tłumienia płomieni wydobywających się z urządzenia elektrycznego, zwłaszcza gdy może ono pozostawać pod napięciem."

Materiały:

  • Instrukcje producentów gaśnic (oznaczenia, przeznaczenie, ograniczenia stosowania)
  • Szkolenia BHP i ppoż. dla pracowników pracowni elektrycznych/elektronicznych
  • Materiały dydaktyczne o doborze gaśnic do rodzaju pożaru oraz zagrożeń elektrycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego