KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 29.
Którego układu gaz-ciecz, dotyczy przemiana izobaryczna przedstawiona na wykresie p-v pomiędzy punktami 3 i 4?
Ilustracja przedstawia wykres p-v, który jest typowym diagramem używanym w termodynamice do analizy przemian gazowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przemiana izobaryczna na wykresie p‑v ma stałe ciśnienie, a o tym, czy jest to ciecz, para wilgotna, para nasycona sucha czy para przegrzana, decyduje położenie odcinka względem kopuły nasycenia. Odcinek 3–4 leży w obszarze pary po stronie przegrzania, więc dotyczy pary przegrzanej.

Pełne wyjaśnienie:

Przemiana izobaryczna oznacza, że w trakcie procesu ciśnienie pozostaje stałe (p = const). Na wykresie p‑v taki proces przedstawia się jako odcinek przebiegający przy jednym poziomie ciśnienia, a zmienia się objętość właściwa (v).

W zadaniu trzeba nie tylko rozpoznać, że proces jest izobaryczny, ale przede wszystkim ustalić, w jakim obszarze stanu czynnika znajduje się odcinek między punktami 3 i 4. W termodynamice wody i pary kluczowa jest tzw. kopa nasycenia (obszar ograniczony krzywymi nasycenia), która rozdziela:

  • fazę ciekłą (po stronie cieczy, przed osiągnięciem stanu nasycenia),
  • parę wilgotną (mieszaninę cieczy i pary pod kopułą nasycenia),
  • parę nasyconą suchą (na granicy kopuły – jako stan nasycenia po stronie pary),
  • parę przegrzaną (poza kopułą, po stronie pary przy większej temperaturze niż temperatura nasycenia dla danego ciśnienia).

Skoro odcinek 3–4 na załączonym wykresie p‑v znajduje się poza obszarem nasycenia, po stronie pary, to odpowiada stanowi pary przegrzanej. W tym obszarze czynnik jest jednofazową parą, a nie mieszaniną cieczy i pary.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Pary nasyconej suchej" dotyczy stanu dokładnie na granicy nasycenia; nie opisuje odcinka przebiegającego w obszarze przegrzania.
  • "Pary wilgotnej" dotyczy mieszaniny cieczy i pary, czyli obszaru pod kopułą nasycenia; nie pasuje do obszaru poza kopułą.
  • "Fazy ciekłej" dotyczy cieczy (zwykle po lewej stronie kopuły); gdy punkty leżą po stronie pary, nie można tego przypisać do cieczy.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o "jaki układ gaz‑ciecz" zawsze najpierw ustal, czy punkt/odcinek leży w kopule nasycenia (para wilgotna), na jej granicy (para nasycona sucha) czy poza nią (para przegrzana lub ciecz).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przemiana izobaryczna to proces, w którym ciśnienie jest stałe (p=const), a zmienia się objętość właściwa v. Na wykresie p‑v rozpoznasz ją po odcinku przebiegającym przy jednym poziomie ciśnienia; o rodzaju fazy decyduje położenie odcinka względem kopuły nasycenia.
Para nasycona sucha leży na granicy kopuły nasycenia (stan nasycenia po stronie pary). Para przegrzana leży poza kopułą, po stronie pary: dla tego samego ciśnienia ma temperaturę wyższą od temperatury nasycenia i zwykle większą objętość właściwą.
Para wilgotna to mieszanina dwóch faz: pary (gaz) i kropelek wody (ciecz). Właśnie dlatego jest to układ gaz‑ciecz. Na wykresach stanów obszar pary wilgotnej znajduje się pod kopułą nasycenia, między linią cieczy nasyconej a linią pary nasyconej.
Kopuła nasycenia rozdziela obszary stanów wody i pary. Wewnątrz kopuły jest para wilgotna (mieszanina), na granicach są stany nasycenia, a poza kopułą występuje albo ciecz (po lewej), albo para przegrzana (po prawej). To klucz do rozwiązywania takich zadań.
Faza ciekła (ciecz sprężona lub ciecz bliska nasycenia) leży zwykle po lewej stronie kopuły nasycenia i charakteryzuje się małą objętością właściwą. Jeśli punkty procesu są po tej stronie, układ nie jest gaz‑ciecz w sensie mieszaniny, tylko jednofazową cieczą.
Tak. Proces przy stałym ciśnieniu może przebiegać wewnątrz kopuły nasycenia, np. podczas wrzenia przy p=const. Wtedy mimo stałego ciśnienia zmienia się udział pary w mieszaninie (suchość), a objętość właściwa rośnie. Warunkiem jest położenie odcinka procesu w obszarze dwufazowym.
Parę przegrzaną spotyka się za przegrzewaczem w kotle lub w układach, gdzie parę dodatkowo podgrzewa się po odparowaniu. Jest korzystna m.in. dlatego, że ogranicza kondensację w przewodach i maszynach parowych. W zadaniach egzaminacyjnych odpowiada obszarowi po prawej stronie kopuły nasycenia.
Najczęstsze błędy to: pomijanie położenia względem kopuły nasycenia, utożsamianie każdej izobary z obszarem nasycenia oraz mylenie "suchej nasyconej" z "przegrzaną". Pomaga nawyk: najpierw ustal obszar (ciecz/mieszanina/para), dopiero potem nazwij proces i fazę.
"Para nasycona sucha" to para w stanie nasycenia, która nie zawiera kropelek cieczy (nie jest wilgotna). W praktyce to graniczny stan końca odparowania przy danym ciśnieniu. Na wykresach odpowiada punktowi na linii pary nasyconej; tuż za tą linią zaczyna się obszar pary przegrzanej.
Najpierw sprawdź, czy odcinek 3–4 jest przy stałym ciśnieniu (izobara). Następnie zobacz, czy odcinek leży: pod kopułą (para wilgotna), na granicy (para nasycona sucha) czy poza kopułą po stronie pary (para przegrzana). Dopiero wtedy wybierz odpowiedź.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przemiana izobaryczna na wykresie p‑v ma stałe ciśnienie, a o tym, czy jest to ciecz, para wilgotna, para nasycona sucha czy para przegrzana, decyduje położenie odcinka względem kopuły nasycenia."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przemiana izobaryczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przemiana_izobaryczna (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Para przegrzana" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Para_przegrzana (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Para nasycona" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Para_nasycona (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z termodynamiki technicznej (rozdział: wykresy stanów, para wodna)
  • Tablice pary wodnej i opis kopuły nasycenia (materiały dydaktyczne do termodynamiki)
  • Ćwiczenia z odczytu przemian na wykresach p‑v oraz T‑s dla wody i pary

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego