W pracy z trzyletnim dzieckiem w spektrum autyzmu szczególnie ważne jest budowanie poczucia przewidywalności. Nagłe zmiany planu (np. "niespodzianka" w postaci nieplanowanego wyjścia) mogą być trudne, ponieważ dziecko może potrzebować czasu na przygotowanie się do przejścia między aktywnościami, nowego miejsca, bodźców i nowych zasad.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź o unikaniu niespodzianek?
Nieplanowane wyjścia często oznaczają zmianę otoczenia, dźwięków, zapachów i wymagań społecznych. Przy ograniczonej tolerancji na niepewność może to skutkować wzrostem napięcia, protestem, wycofaniem lub "trudnym zachowaniem". Zapowiadanie i uprzedzanie zmian to jedna z podstawowych strategii wspierających.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Informowanie o zaplanowanych zajęciach z wyprzedzeniem – to działanie wspierające, bo pomaga dziecku zrozumieć kolejność zdarzeń i przygotować się na przejścia.
- Kierowanie krótkich i jasnych komunikatów – proste instrukcje zmniejszają ryzyko nieporozumień, przeciążenia informacyjnego i frustracji.
- Chwalenie za starania – pozytywne wzmocnienie zwiększa prawdopodobieństwo powtarzania pożądanych zachowań i buduje motywację, o ile pochwała jest konkretna i adekwatna.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się para "niespodzianka/nieplanowana zmiana" versus "zapowiadanie/struktura/jasne komunikaty/pochwała", w kontekście ASD najczęściej właściwe jest unikanie nagłych zmian, a preferowanie struktury i przewidywalności.
