KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 20.
Którego z symboli należy użyć na schemacie wielokreskowym w celu oznaczenia łącznika schodowego?
Ilustracja przedstawia cztery symbole elektryczne, które mogą być używane w schematach wielokreskowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łącznik schodowy na schemacie wielokreskowym oznacza się symbolem zestyku przełącznego (SPDT): jeden styk wspólny przełącza połączenie na jeden z dwóch styków stałych. Taki symbol pokazuje zmianę toru prądowego między dwoma przewodami korespondencyjnymi, czego nie ma łącznik jednobiegunowy ani krzyżowy.

Pełne wyjaśnienie:

Łącznik schodowy służy do sterowania jednym odbiornikiem (najczęściej punktem oświetleniowym) z dwóch różnych miejsc. Z punktu widzenia schematu jest to przełącznik, a nie zwykły włącznik: jego styk ruchomy (wspólny) może połączyć się z jednym z dwóch styków stałych.

Dlatego na schemacie wielokreskowym właściwy jest symbol odpowiadający zestykowi przełącznemu (SPDT). Rozpoznasz go po tym, że ma trzy punkty przyłączeniowe: jeden "wspólny" oraz dwa wyjścia, między którymi następuje przełączenie. To dokładnie odzwierciedla działanie łącznika schodowego w obwodzie z dwoma przewodami korespondencyjnymi.

Dlaczego pozostałe symbole nie pasują?

  • Symbol z pojedynczym stykiem zwiernym odpowiada typowemu łącznikowi jednobiegunowemu (dwa zaciski). Taki element tylko rozłącza/złącza jeden tor i nie ma funkcji przełączania na dwa wyjścia.
  • Symbol przedstawiający dwa tory przełączane jednocześnie może odpowiadać rozwiązaniom wielotorowym (np. odmianom osprzętu do sterowania dwoma obwodami), ale nie jest to klasyczny, pojedynczy przełącznik SPDT do układu schodowego.
  • Symbol z "krzyżowaniem" połączeń odnosi się do łącznika krzyżowego, używanego do rozbudowy sterowania na trzy i więcej miejsc. Ma on inną funkcję: zamienia pary przewodów korespondencyjnych, a nie przełącza wspólny styk na jedno z dwóch wyjść.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli element ma działać jak "wybór jednej z dwóch dróg" (przełączenie), szukaj symbolu przełącznego. Jeśli ma tylko "włączyć/wyłączyć" jeden tor, będzie to symbol styku zwiernego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łącznik schodowy to przełącznik pozwalający sterować jednym obwodem (np. lampą) z dwóch miejsc. Działa tak, że styk wspólny przełącza się na jeden z dwóch przewodów korespondencyjnych, dzięki czemu światło można włączać i wyłączać z dwóch lokalizacji.
Szukaj symbolu zestyku przełącznego (SPDT): ma jeden styk wspólny oraz dwa styki stałe, do których może dołączyć styk ruchomy. Graficznie widać "wybór" jednego z dwóch połączeń, a nie tylko proste zwarcie/rozwarcie.
SPDT oznacza przełącznik z jednym biegunem i dwoma możliwymi torami połączenia. W łączniku schodowym jeden zacisk jest wspólny, a dwa pozostałe to wyjścia na przewody korespondencyjne. W danej chwili połączony jest zawsze tylko jeden z nich.
Łącznik jednobiegunowy ma zwykle dwa zaciski i tylko rozłącza lub załącza jeden tor prądowy. Łącznik schodowy ma trzy zaciski i przełącza styk wspólny pomiędzy dwoma wyjściami, co umożliwia sterowanie z dwóch miejsc w układzie schodowym.
Łącznik schodowy realizuje przełączenie styk wspólny–jedno z dwóch wyjść (SPDT) i stosuje się go na końcach układu. Łącznik krzyżowy montuje się "pośrodku" przy sterowaniu z 3+ miejsc i zamienia tory przewodów korespondencyjnych.
Dwa łączniki schodowe stosuje się, gdy chcesz sterować jednym punktem świetlnym z dwóch miejsc, np. na dole i na górze schodów albo przy dwóch wejściach do korytarza. Wtedy każdy łącznik działa jako przełącznik SPDT w tym samym obwodzie.
Tak. Jeden zacisk jest wspólny (często oznaczany jako "COM"), a dwa pozostałe to wyjścia na przewody korespondencyjne. W zależności od położenia klawisza, zacisk wspólny łączy się z jednym albo z drugim wyjściem.
Najczęstsze pomyłki to: branie symbolu łącznika jednobiegunowego za schodowy (bo "wygląda jak włącznik"), mylenie schodowego z krzyżowym oraz sugerowanie się liczbą kresek zamiast funkcją przełączania. Warto zawsze szukać cechy: 3 styki i przełączenie.
Schemat wielokreskowy przedstawia obwody i połączenia w sposób bardziej "rozdzielony" niż jednokreskowy: osobno pokazuje się poszczególne żyły/tory. Dzięki temu łatwiej zidentyfikować funkcje łączników i sposób prowadzenia przewodów w układach schodowych i krzyżowych.
Najskuteczniej: (1) powiąż symbol z funkcją (zwarcie vs przełączenie vs zamiana torów), (2) ćwicz na krótkich schematach oświetlenia sterowanego z 2 i 3 miejsc, (3) porównuj liczbę zacisków: 2 dla jednobiegunowego, 3 dla schodowego, 4 dla krzyżowego.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że łącznik schodowy na schemacie wielokreskowym oznacza się symbolem zestyku przełącznego (SPDT): jeden styk wspólny przełącza połączenie na jeden z dwóch styków stałych.

Źródła:

  • PN-EN 60617: Symbole graficzne stosowane w schematach (zakres: symbole zestyków i łączników) – odniesienie normatywne wskazane w treści kontekstu
  • IEC 60617 (International Electrotechnical Commission): Graphical symbols for diagrams – baza symboli (odniesienie ogólne do standardu międzynarodowego)

Materiały:

  • Norma PN-EN 60617 (symbole graficzne w schematach)
  • Podręczniki do podstaw elektrotechniki i instalacji elektrycznych budynków (dział: łączniki oświetleniowe)
  • Karty katalogowe producentów osprzętu instalacyjnego pokazujące schematy połączeń łączników schodowych i krzyżowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego