KWALIFIKACJA PGF8 - STYCZEŃ 2020 (test 2)

PYTANIE NR 31.
Którego z wymienionych narzędzi należy użyć, aby uzyskać kształty zawieszek przedstawione na ilustracji?
Ilustracja przedstawia dwa projekty zawieszek reklamowych, które mogą być używane w kontekście promocji wody butelkowanej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wykrojnik służy do wykrawania (sztancowania) powtarzalnych kształtów w papierze, kartonie lub tworzywie, więc pozwala uzyskać zawieszki o określonym konturze jak na ilustracji.
Falcerka wykonuje zgięcia, kalander wygładza/zgniata materiał, a rakla rozprowadza farbę w sitodruku.

Pełne wyjaśnienie:

Do uzyskania powtarzalnych, precyzyjnych kształtów zawieszek (np. z kartonu) stosuje się wykrojnik używany w procesie wykrawania/sztancowania. Wykrojnik (forma wykrawająca) ma przygotowany kontur ostrzy, dzięki czemu po dociśnięciu do arkusza wycina element o zaprojektowanym obrysie. To typowe rozwiązanie w produkcji materiałów reklamowych i opakowaniowych, gdy potrzebne są setki lub tysiące identycznych kształtów.

Odpowiedź "Falcerki" jest błędna, ponieważ falcerka służy do falcowania, czyli zaginania arkuszy (np. ulotek, folderów). Falcowanie zmienia geometrię przez zgięcia, ale nie wycina konturu zewnętrznego elementu.

Odpowiedź "Kalandra" również nie pasuje: kalander wykorzystuje walce do wygładzania, prasowania lub modyfikacji struktury i połysku materiału (papieru, folii, tkanin). To obróbka powierzchni/właściwości, a nie narzędzie do uzyskania wyciętego kształtu zawieszki.

Odpowiedź "Rakli" dotyczy innego etapu technologii – rakla jest narzędziem używanym głównie w sitodruku do przeciągania farby przez siatkę na podłoże. Pomaga w nanoszeniu farby, ale nie służy do wycinania kształtów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu chodzi o "kształty" elementów papierowych/tekturowych, najpierw rozważ procesy cięcia i wykrawania (wykrojnik), a dopiero potem procesy zaginania (falcowanie) lub uszlachetniania powierzchni (kalandrowanie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykrojnik to narzędzie (forma) do wykrawania/sztancowania, które pozwala wycinać z arkuszy papieru, kartonu lub folii powtarzalne kształty o zadanym konturze. Stosuje się go m.in. do zawieszek, etykiet, elementów POS i opakowań, gdy liczy się szybkość i powtarzalność.
Jeśli widać gotowe elementy o nieregularnym zewnętrznym obrysie (konturze), zwykle oznacza to cięcie/wykrawanie, czyli sztancowanie wykrojnikiem. Falcowanie daje zagięcia i przetłoczenia, ale nie zmienia zewnętrznego kształtu arkusza na "wyciętą" zawieszkę.
Falcerka służy do zaginania (falcowania) arkuszy w określonych miejscach, np. pod ulotki składane. Mechanicznie wykonuje zgięcia, a nie cięcie konturu. Zawieszka o określonym kształcie wymaga wycięcia obrysu, więc potrzebny jest wykrojnik lub inne narzędzie tnące.
Kalander to urządzenie walcowe służące do wygładzania, prasowania i modyfikacji powierzchni materiału (np. papieru lub folii), często w celu uzyskania określonego połysku, grubości lub gładkości. Nie służy do wycinania kształtów, tylko do obróbki powierzchni i właściwości.
Rakla to narzędzie używane m.in. w sitodruku do przeciągania farby przez matrycę/siatkę na podłoże. Jej zadaniem jest nanoszenie farby, a nie wycinanie. Kształt zawieszki uzyskuje się przez cięcie lub wykrawanie, więc rakla dotyczy innego etapu produkcji (druk), nie wykańczania.
Najczęściej sztancuje się papier i karton o różnych gramaturach, ale także niektóre folie i tworzywa stosowane w elementach reklamowych. Wybór materiału wpływa na trwałość zawieszki, możliwość wykonania otworu, odporność na zagięcia i wygląd. Kluczowa jest powtarzalność kształtu w serii.
Częsty błąd to mylenie procesów: zagięcia (falcowanie) traktuje się jak "nadanie formy", choć nie wycina konturu. Inny błąd to wybór narzędzi od druku (np. rakla), gdy pytanie dotyczy obróbki po druku. Warto zawsze pytać: czy efekt wymaga cięcia, zgięcia czy obróbki powierzchni.
Wykrojnik przewiduje się zawsze wtedy, gdy zawieszka ma niestandardowy kontur (np. obrys produktu, zaokrąglenia, charakterystyczny kształt) lub powtarzalny otwór/wycięcie. Na etapie projektu planuje się linię cięcia i ewentualnie bigowania, aby produkcja była możliwa i powtarzalna.
Trzeba przygotować projekt z wyraźnie wydzieloną linią cięcia (kontur wykrojnika) oraz ewentualnymi liniami bigu/perforacji, zwykle na osobnej warstwie. Należy też uwzględnić spady i margines bezpieczeństwa dla tekstu. Szczegóły zależą od wymagań drukarni/introligatorni.
Nie. Choć najczęściej dotyczy papieru i kartonu, wykrojniki (lub rozwiązania o podobnej funkcji) mogą być stosowane także do wybranych folii i tworzyw używanych w reklamie. Ograniczeniem są grubość, twardość i właściwości materiału oraz technologia, jaką dysponuje wykonawca.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sztancowanie" — opis procesu wykrawania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sztancowanie (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Falcerka" — przeznaczenie urządzenia do falcowania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Falcerka (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Kalander" — zastosowanie kalandra w obróbce materiałów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kalander (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podstawy poligrafii i introligatorstwa (rozdziały o obróbce po druku: sztancowanie, bigowanie, perforacja)
  • Instrukcje/kompendia drukarni dotyczące przygotowania plików pod wykrojnik (linie cięcia/bigu/perforacji)
  • Materiały szkoleniowe z technologii druku (opis narzędzi: falcerka, kalander, rakla w sitodruku)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego