KWALIFIKACJA PGF8 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 30.
Którego z wymienionych narzędzi należy użyć, aby uzyskać kształt zawieszki przedstawionej na ilustracji?
Ilustracja przedstawia zawieszkę na drzwi z napisem "DO NOT DISTURB" oraz "BITTE NICHT STÖREN".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać konkretny, powtarzalny kształt elementu (np. zawieszki) z arkusza, stosuje się wykrojnik – narzędzie do wykrawania konturu. Falcerka służy do zaginania (falcowania), kalander do wygładzania/kalibrowania, a rakla jest narzędziem używanym w sitodruku do przeciągania farby.

Pełne wyjaśnienie:

W produkcji materiałów reklamowych (np. zawieszek, etykiet, tagów) uzyskanie dokładnego konturu elementu najczęściej realizuje się przez wykrawanie. Do tego celu służy wykrojnik (często nazywany też sztancą) – narzędzie, które działa jak forma tnąca: po dociśnięciu do podłoża (papier, karton, czasem folia) wycina powtarzalny kształt zgodny z zaprojektowanym obrysem.

Dlaczego odpowiedź "wykrojnik" pasuje do pytania? Ponieważ pytanie dotyczy uzyskania kształtu zawieszki. W praktyce oznacza to operację, w której materiał jest wycinany do pożądanego konturu. Wykrojnik zapewnia dużą powtarzalność, szybkość i czyste krawędzie przy produkcji seryjnej.

Pozostałe narzędzia odnoszą się do innych etapów produkcji i dlatego nie służą do nadawania kształtu przez wycięcie:

  • Falcerka jest maszyną do falcowania, czyli zaginania arkuszy (np. ulotki składane na pół, w "Z", w "C"). Zmienia geometrię przez zgięcia, ale nie wycina konturu.
  • Kalander wykorzystuje walce do wygładzania, ujednolicania grubości lub nadawania określonej powierzchni (zależnie od materiału i procesu). To obróbka powierzchniowa/kształtująca, a nie wykrawanie konturu elementu.
  • Rakla to narzędzie używane głównie w sitodruku (oraz w niektórych technikach aplikacji), służące do przeciągania farby/pasty przez siatkę. Nie jest narzędziem do cięcia ani wykrawania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się potrzeba uzyskania nietypowego kształtu z arkusza (kontur, otwór, wycięcie), szukaj pojęć związanych z wykrawaniem/sztancowaniem. Gdy chodzi o składanie – wybieraj falcowanie, a gdy o proces druku (np. sitodruk) – narzędzia typu rakla.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykrojnik to narzędzie (forma tnąca) używane do wykrawania powtarzalnych kształtów z papieru, kartonu lub innych materiałów. Stosuje się go m.in. do zawieszek, etykiet, opakowań i elementów z otworami. Daje powtarzalny kontur i przyspiesza produkcję seryjną.
Jeśli opis dotyczy uzyskania konkretnego konturu (wycięcia kształtu, wykonania otworu, zaokrąglenia narożników) z arkusza, zwykle chodzi o wykrawanie/sztancowanie. Wtedy właściwe będzie narzędzie typu wykrojnik, a nie maszyny do składania czy druku.
Falcerka służy do falcowania, czyli zaginania arkuszy w określone linie (np. na pół lub w "Z"). To zmienia układ zgięć, ale nie wycina materiału. Kształt zawieszki (kontur) powstaje przez cięcie/wykrawanie, a nie przez zaginanie.
Kalander to urządzenie walcowe używane do obróbki materiału przez docisk i przejście między walcami. Efektem może być wygładzenie, ujednolicenie grubości lub nadanie odpowiedniej powierzchni. Nie jest to narzędzie do wycinania konturów, więc nie zastąpi wykrojnika.
Rakla to narzędzie używane głównie w sitodruku do przeciągania farby przez matrycę (siatkę) na podłoże. Jest związana z nanoszeniem farby, a nie z wycinaniem. W pytaniach o kształt elementu (np. zawieszki) rakla zwykle będzie dystraktorem.
Wykrojnikiem często wykonuje się zawieszki, metki, etykiety o niestandardowym kształcie, elementy POS, wkładki, a także opakowania kartonowe. Tam, gdzie liczy się powtarzalny kontur i szybkość produkcji, wykrawanie jest rozwiązaniem praktycznym i jakościowym.
Najczęstszy błąd to mylenie operacji: uczniowie wybierają maszynę do składania (falcerkę) albo narzędzie drukarskie (raklę), bo kojarzą je z "produkcją". Warto zawsze zadać sobie pytanie: czy chodzi o cięcie konturu, czy o druk, czy o zaginanie?
Najczęściej wykrojniki kojarzy się z papierem i kartonem, ale w praktyce mogą pracować także z innymi materiałami (zależnie od technologii i urządzeń), np. wybranymi foliami czy laminatami. Kluczowa cecha pozostaje ta sama: wykrawanie powtarzalnego kształtu.
Przy krótkich seriach lub prototypach często używa się plotera tnącego albo prostego cięcia, bo nie trzeba przygotowywać formy. Wykrojnik jest opłacalny i szybki przy większej liczbie sztuk, gdy liczy się powtarzalność i wydajność w produkcji introligatorskiej.
Ucz się przez skojarzenie "proces → narzędzie": wykrawanie → wykrojnik, zaginanie → falcerka, sitodruk → rakla. Pomaga też przegląd zdjęć maszyn i przykładów wyrobów (zawieszki, ulotki składane, nadruki sitowe). Na egzaminie szukaj słów-kluczy: kształt, kontur, zgięcie, nadruk.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aby uzyskać konkretny, powtarzalny kształt elementu (np. zawieszki) z arkusza, stosuje się wykrojnik – narzędzie do wykrawania konturu.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wykrojnik" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wykrojnik (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Falcerka" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Falcerka (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Rakla" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Rakla (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw poligrafii i introligatorstwa (działy: wykrawanie/sztancowanie, falcowanie, uszlachetnianie)
  • Instrukcje producentów maszyn: sztance/wykrojniki, falcerki, kalandry (sekcje: przeznaczenie i zastosowanie)
  • Materiały dydaktyczne z technologii druku (np. sitodruk – rola rakli)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego