KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 22.
Której końcówki należy użyć do montażu elementów za pomocą śrub torx?
Ilustracja przedstawia cztery różne końcówki wkrętaków, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Końcówka do śrub Torx ma grot w kształcie sześcioramiennej gwiazdy i jest oznaczana literą "T" z numerem rozmiaru (np. T30). Taki bit pasuje do gniazda Torx i pozwala przenieść większy moment bez "wyskakiwania". Końcówki PH, PZ lub płaska nie dopasują się do gniazda Torx.

Pełne wyjaśnienie:

Śruby z gniazdem Torx mają charakterystyczne wgłębienie w kształcie sześcioramiennej gwiazdy. Do ich montażu (wkręcania i wykręcania) należy dobrać końcówkę wkrętakową, której grot ma dokładnie ten sam profil. W praktyce narzędziowej końcówki Torx są oznaczane literą T oraz numerem rozmiaru (np. T10, T20, T30), dlatego końcówka opisana jako T30 jest właściwym wyborem dla śrub Torx w tym rozmiarze.

Torx jest popularny w mechatronice, bo zapewnia lepsze przenoszenie momentu niż końcówki krzyżowe i ogranicza zjawisko "cam-out" (tendencję do wysuwania się końcówki z gniazda pod obciążeniem). Dzięki temu łatwiej uzyskać powtarzalny moment dokręcania i zmniejszyć ryzyko zniszczenia gniazda śruby.

Wariant Torx Security (tamper resistant) ma dodatkowy element zabezpieczający w gnieździe (pin), a odpowiadająca mu końcówka ma otwór w środku. Taka końcówka nadal jest końcówką Torx – różni się tylko możliwością pracy także ze śrubami zabezpieczonymi. Dlatego wybór końcówki oznaczonej jako Torx (np. T30) spełnia wymaganie "do śrub torx".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Końcówka Phillips (PH) ma profil krzyżowy i pasuje do śrub z gniazdem PH, a nie do gwiazdy Torx. Próba użycia jej w Torx grozi uszkodzeniem gniazda.
  • Końcówka Pozidriv (PZ) również jest krzyżowa, ale ma inny kształt niż PH; nadal nie pasuje do Torx i może prowadzić do poślizgu oraz zniszczenia łba śruby.
  • Końcówka płaska lub innego typu nie zapewni dopasowania do profilu Torx, przez co nie przeniesie poprawnie momentu i zwiększy ryzyko uszkodzeń.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz oznaczenie T + numer albo grot w kształcie "gwiazdki", myśl o Torx; jeśli jest PH lub PZ, to końcówki krzyżowe do innych gniazd.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gniazdo Torx to wgłębienie w łbie śruby w kształcie sześcioramiennej gwiazdy. Zapewnia dużą powierzchnię kontaktu z końcówką, dzięki czemu łatwiej przenieść moment dokręcania i zmniejszyć ryzyko ześlizgnięcia się bitu w porównaniu z gniazdami krzyżowymi.
Końcówkę Torx rozpoznasz po grocie w kształcie "gwiazdki" oraz oznaczeniu literą T i numerem rozmiaru (np. T20, T30). W wariancie zabezpieczonym (Security/TR) widać dodatkowo otwór w środku grota, ale nadal jest to system Torx.
PH i PZ to końcówki krzyżowe o innym profilu niż Torx, więc nie dopasowują się do gniazda "gwiazdy". W praktyce skutkuje to poślizgiem, niszczeniem gniazda śruby i szybszym zużyciem bitu. W montażu mechatronicznym może to też utrudnić uzyskanie właściwego momentu.
Oznaczenie T30 informuje, że jest to końcówka systemu Torx w rozmiarze 30. Numer odpowiada wielkości profilu i musi pasować do rozmiaru gniazda w śrubie. Użycie zbyt małego lub zbyt dużego rozmiaru zwiększa ryzyko uszkodzenia łba śruby i pogorszenia przenoszenia momentu.
Tak. Końcówka Torx Security (często spotkasz też oznaczenie TR) ma otwór w środku, aby ominąć pin w śrubie zabezpieczonej. Ponieważ profil "gwiazdy" pozostaje Torx, taka końcówka zwykle pasuje również do standardowych śrub Torx bez pina, co czyni ją bardziej uniwersalną w serwisie.
Śruby Torx są częste w obudowach elektroniki, panelach sterowania, napędach oraz elementach, gdzie liczy się pewne przeniesienie momentu i mniejsze ryzyko "wyskakiwania" końcówki. W serwisie urządzeń automatyki Torx bywa standardem, dlatego warto mieć komplet rozmiarów.
Zły rozmiar (np. T25 zamiast T30) powoduje gorsze dopasowanie, poślizg i "wycieranie" profilu w śrubie. Często kończy się to obrobieniem gniazda, trudnym demontażem i koniecznością wymiany elementu złącznego. W montażu może też zaburzyć kontrolę momentu dokręcania.
Najpierw rozpoznaj kształt gniazda: krzyż (PH/PZ), gwiazda (Torx), sześciokąt (imbus/Hex), pojedyncza szczelina (płaska). Następnie dopasuj oznaczenie bitu do gniazda. Na egzaminie zwracaj uwagę na litery (PH, PZ, T) i charakterystyczny profil grota.
Profil Torx ma większą powierzchnię styku i jest zaprojektowany tak, aby ograniczać wypychanie końcówki z gniazda pod obciążeniem. Dzięki temu można przyłożyć większy moment przy mniejszym ryzyku poślizgu. W praktyce oznacza to mniej uszkodzeń łbów śrub i stabilniejszą pracę narzędzia.
Tak, bo istnieją inne systemy o "gwiaździstym" wyglądzie. Aby uniknąć pomyłki, porównaj liczbę i kształt ramion oraz sprawdź oznaczenie na bicie (dla Torx to zwykle T + numer). W praktyce mechatronika najczęściej spotyka Torx, PH, PZ i imbus.
info

Około 72% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Końcówka do śrub Torx ma grot w kształcie sześcioramiennej gwiazdy i jest oznaczana literą "T" z numerem rozmiaru (np. T30)."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): "Torx" – opis profilu, oznaczeń i zastosowań, https://en.wikipedia.org/wiki/Torx (dostęp: 2026-02-27)
  • Wiha: strona informacyjna o systemach wkrętów/bitów (Torx i Torx TR), https://www.wiha.com/pl/pl/narzedzia/porady/rodzaje-gniazd-wkretow/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Bosch Professional: poradnik/opis doboru bitów i typów gniazd (w tym Torx), https://www.bosch-professional.com/pl/pl/professional-knowledge/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Karty katalogowe i opisy producentów końcówek wkrętakowych (PH, PZ, Torx, Hex)
  • Instrukcje narzędziowe dotyczące doboru bitu i momentu dokręcania
  • Podstawowe podręczniki/kompendia z technik montażu mechanicznego w mechatronice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego