W metrologii technicznej pomiar bezpośredni oznacza taki sposób wyznaczenia wielkości, w którym wynik uzyskuje się przez bezpośredni odczyt ze wskazania przyrządu pomiarowego. Typowe przykłady z warsztatu samochodowego to pomiar średnicy (np. sworznia tłokowego, tłoka) albo grubości (np. pierścienia) za pomocą suwmiarki, mikrometru czy czujnika zegarowego – w tych przypadkach mierzy się wielkości liniowe.
Objętość cylindra jest natomiast wielkością pochodną. W praktyce nie odczytuje się jej "wprost" z typowego przyrządu do pomiarów warsztatowych. Najczęściej objętość wyznacza się pośrednio na podstawie pomiarów wielkości liniowych (np. średnicy cylindra i skoku tłoka) oraz wykonania obliczeń. To właśnie cecha rozstrzygająca: konieczność przeliczenia z innych pomiarów oznacza metodę pośrednią, a nie bezpośrednią.
Dlatego odpowiedź "Objętości cylindra." pasuje do pytania o wielkość, której nie da się zmierzyć metodą bezpośrednią w typowym ujęciu metrologicznym.
- "Grubości pierścienia." – to wielkość liniowa, możliwa do bezpośredniego zmierzenia i odczytania.
- "Średnicy sworznia tłokowego." – średnica jest klasycznym przykładem pomiaru bezpośredniego.
- "Średnicy tłoka." – również jest to pomiar bezpośredni (odczyt z przyrządu), nawet jeśli wymaga właściwego miejsca i techniki pomiaru.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się objętość, pole lub inne wielkości pochodne, zwykle są one wyznaczane z obliczeń, a nie mierzone bezpośrednio.
