KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023 (test 2)

PYTANIE NR 29.
Której z wymienionych instrukcji należy użyć, tworząc program dla sterownika PLC w języku LD, aby była możliwość uzależnienia procesu sterowania od daty i czasu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zależność sterowania od daty i godziny wymaga dostępu do czasu rzeczywistego sterownika, czyli RTC. Timery (TOF, TP, TONR) służą do odmierzania odcinków czasu od zdarzenia (opóźnień/impulsów/podtrzymania), ale nie dostarczają informacji o bieżącej dacie ani godzinie.

Pełne wyjaśnienie:

Aby "uzależnić proces sterowania od daty i czasu", program musi znać bieżącą datę i godzinę (np. 2026-02-28, 14:30). Taką informację zapewnia zeg ar czasu rzeczywistego (RTC – Real‑Time Clock), który jest elementem systemowym sterownika lub modułem sprzętowym i pozwala odczytać aktualny czas kalendarzowy.

Odpowiedź "Zegara RTC" jest poprawna, bo tylko RTC odnosi sterowanie do kalendarza (data, godzina, minuta), co umożliwia np. start o określonej godzinie, blokadę pracy w weekendy albo zmianę trybu po północy.

Pozostałe propozycje to funkcje typowo kojarzone z timerami w PLC. Ich rola polega na odmierzaniu czasu od momentu wystąpienia warunku w logice drabinkowej:

  • "Zegara TOF" dotyczy zwłoki przy wyłączeniu (opóźnia zanik sygnału wyjściowego po zaniku wejścia). To nie jest data/godzina, tylko czas trwania zwłoki.
  • "Zegara TP" wytwarza impuls o zadanym czasie trwania po zboczu/aktywowaniu wejścia. Nadal nie daje informacji, która jest godzina lub jaki jest dzień.
  • "Zegara TONR" (timer z podtrzymaniem/retencją, zależnie od platformy) zlicza czas aktywnego warunku i może pamiętać stan, ale wciąż jest to licznik czasu względnego, a nie zegar kalendarzowy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się słowa "data", "godzina", "dzień tygodnia", "kalendarz", "harmonogram", szukaj RTC/czasu systemowego. Jeśli mowa o "opóźnieniu", "czasie impulsu" lub "zwłoce", wtedy właściwe są timery (TON/TOF/TP i ich odmiany).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
RTC (Real-Time Clock) to zegar czasu rzeczywistego sterownika, który przechowuje i udostępnia aktualną datę i godzinę. Dzięki temu program może porównywać czas kalendarzowy (np. godz. 06:00) i na tej podstawie sterować procesem.
Timery odliczają czas względny od chwili spełnienia warunku (np. opóźnienie 5 s). Nie wiedzą, która jest godzina ani jaki jest dzień. RTC dostarcza czas kalendarzowy, więc nadaje się do harmonogramów i sterowania według daty/godziny.
Najczęściej odczytuje się wartości czasu systemowego/RTC (rok, miesiąc, dzień, godzina) i porównuje z progami w logice LD. Potem wynik porównania steruje cewką/wyjściem lub ustawia bity trybu pracy (np. "tryb nocny").
RTC stosuje się do harmonogramów (start/stop o godzinie), rozróżniania zmian produkcyjnych, blokad weekendowych, raportowania zdarzeń z timestampem oraz do przypomnień serwisowych. To funkcje oparte o kalendarz, a nie o opóźnienia sekundowe.
TOF to funkcja timera realizująca zwłokę przy wyłączeniu: po zaniku sygnału wejściowego wyjście pozostaje aktywne jeszcze przez zadany czas. Jest to przydatne np. do "dobiegu" wentylatora, ale nie dostarcza daty ani godziny.
TP to timer impulsowy: po aktywacji warunku generuje impuls na wyjściu o określonej długości. Używa się go np. do krótkiego sterowania elektrozaworem lub sygnałem startowym. Nie służy do sterowania według daty i czasu kalendarzowego.
Nie. TONR (w zależności od platformy: timer retencyjny/podtrzymujący) nadal mierzy czas trwania stanu lub kumuluje odmierzony czas. Nawet jeśli "pamięta" wynik po zaniku zasilania, nie jest to informacja o bieżącej dacie i godzinie.
Najczęstszy błąd to wybór timera, bo kojarzy się z "czasem", mimo że pytanie dotyczy daty/godziny. Drugi błąd to brak rozróżnienia: RTC daje czas kalendarzowy, a timery dają opóźnienia i impulsy. Warto zawsze szukać słów "data" i "godzina".
Timer wybierasz, gdy sterowanie ma zależeć od upływu czasu od zdarzenia: opóźnij start silnika o 3 s, wygeneruj impuls 200 ms, utrzymaj wyjście przez 10 s po zaniku wejścia. RTC jest do harmonogramów i zdarzeń "o godzinie".
Ułóż mapę skojarzeń: RTC = data/godzina/kalendarz; timery = opóźnienia/impulsy. Przećwicz proste układy LD: zwłoka załączenia, zwłoka wyłączenia, impuls oraz warunek "jeśli godzina >= …". Na egzaminie czytaj uważnie słowa kluczowe.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Zależność sterowania od daty i godziny wymaga dostępu do czasu rzeczywistego sterownika, czyli RTC."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (zakres: języki LD oraz funkcje/bloki, w tym elementy czasowe)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do IEC 61131-3 (LD, FBD, ST) z rozdziałem o funkcjach czasowych
  • Dokumentacja producenta sterownika PLC używanego na zajęciach (opis RTC i timerów)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: program LD wykorzystujący RTC do harmonogramu oraz timery do opóźnień

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego