KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 17.
Który ciągnik należy dobrać do przyczepy o ładowności 15 ton?
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego doboru ciągnika do przyczepy o
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla przyczepy o ładowności 15 t korzysta się z przedziału 14–16 t, dla którego tabela zaleca 77–100 kW.
Przeliczamy moc: 110 KM ÷ 1,36 ≈ 81 kW, więc mieści się w zakresie. 75 KM to za mało, a 156 KM i 206 KM przekraczają górną granicę.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór ciągnika do przyczepy opiera się na dopasowaniu mocy ciągnika do ładowności przyczepy według tabel doborowych. Dla ładowności 15 ton wybiera się w tabeli przedział 14–16 t, któremu odpowiada zalecany zakres 77–100 kW. W zadaniu moce ciągników podano w koniach mechanicznych, więc trzeba wykonać przeliczenie na kW.

Stosujemy zależność z arkusza: 1 kW = 1,36 KM, czyli aby otrzymać kW z KM, liczymy KM ÷ 1,36:

  • "Ursus 11054 o mocy 110 KM": 110 ÷ 1,36 ≈ 81 kW. To wartość w środku zalecanego zakresu 77–100 kW, więc jest to właściwy dobór do przyczepy 15 t.
  • "Ursus C-380 o mocy 75 KM": 75 ÷ 1,36 ≈ 55 kW. To poniżej dolnej granicy, więc przy pracy z 15 t rośnie ryzyko przeciążenia silnika i układu napędowego, większego zużycia paliwa oraz szybszego zużycia podzespołów.
  • "MTZ Belarus 1523.4 o mocy 156 KM": 156 ÷ 1,36 ≈ 115 kW. To powyżej górnej granicy zakresu, czyli przewymiarowanie – zwykle oznacza wyższy koszt zakupu i eksploatacji bez uzasadnienia dla tej ładowności.
  • "John Deere 6195M o mocy 206 KM": 206 ÷ 1,36 ≈ 151 kW. To również zbyt duża moc względem zaleceń tabeli dla 15 t.

W praktyce najbezpieczniej i najbardziej ekonomicznie jest wybierać ciągnik mieszczący się w zalecanym przedziale. "Zapas mocy" ma sens tylko w ramach zakresu (np. bliżej górnej granicy w trudniejszych warunkach), natomiast duże przekroczenie górnego limitu jest zwykle nieopłacalne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się przelicznik: 1 kW = 1,36 KM. Gdy moc jest w KM i potrzebujesz kW, liczysz KM ÷ 1,36. Warto na końcu sprawdzić sens wyniku: kW powinno wyjść mniejsze liczbowo niż KM.
To zalecany przedział mocy ciągnika dla przyczep o ładowności mieszczącej się w tym przedziale. Oznacza, że ciągnik dobrany do takiej przyczepy powinien mieć moc (w kW) nie mniejszą niż 77 i nie większą niż 100, aby praca była bezpieczna i ekonomiczna.
Tabele doborowe zwykle podają przedziały, a nie pojedyncze wartości. Ponieważ 15 t leży między 14 t a 16 t, wybiera się wiersz 14–16 t. To typowy sposób pracy z danymi technicznymi: najpierw dopasuj przedział, dopiero potem porównuj parametry maszyn.
Zapas mocy ma sens, ale w granicach zalecanego zakresu z tabeli. Duże przekroczenie górnej granicy oznacza zwykle wyższe koszty zakupu i eksploatacji bez realnej potrzeby przy danej ładowności. Na egzaminie liczy się dobór zgodny z tabelą, a nie intuicja.
Zbyt mała moc powoduje pracę w przeciążeniu: spadek prędkości roboczej, częstsze redukcje biegów, wyższe zużycie paliwa i temperatury pracy. W dłuższym czasie rośnie ryzyko awarii i przyspieszonego zużycia układu napędowego, sprzęgła oraz elementów przeniesienia napędu.
Najczęściej myli się jednostki i porównuje same wartości w KM bez przeliczenia na kW, mimo że tabela jest w kW. Drugim typowym błędem jest wybór "najmocniejszej" opcji, bo wydaje się bezpieczniejsza, zamiast sprawdzić, czy mieści się w zalecanym przedziale.
Możesz wykonać szybkie dzielenie: 110 ÷ 1,36 ≈ 80. Jeśli wynik jest około 80 kW, to mieści się w 77–100 kW. W praktyce warto zapamiętać przybliżenie: kW ≈ KM × 0,74, co daje podobny wynik kontrolny.
Górna granica bywa korzystna, gdy praca odbywa się w trudniejszych warunkach: teren pagórkowaty, grząskie drogi polne, częste ruszanie z obciążeniem lub większe opory toczenia. Nadal jednak celem jest pozostanie w zalecanym przedziale, a nie znaczące przekroczenie mocy.
Najpierw znajdź w lewej kolumnie przedział ładowności, w którym mieści się Twoja przyczepa. Następnie w prawej kolumnie odczytaj odpowiadający mu zakres mocy w kW. Na końcu porównaj moce ciągników (po przeliczeniu jednostek) i wybierz tę, która mieści się w zakresie.
Zwykle nie, bo tabela jest podana w treści zadania (często jako ilustracja). Trzeba umieć ją zinterpretować i zastosować: dobrać właściwy przedział, wykonać przeliczenie KM–kW oraz wybrać odpowiedź zgodną z zalecanym zakresem. To sprawdza praktyczne czytanie danych technicznych.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dla przyczepy o ładowności 15 t korzysta się z przedziału 14–16 t, dla którego tabela zaleca 77–100 kW.Przeliczamy moc: 110 KM ÷ 1,36 ≈ 81 kW, więc mieści się w zakresie."

Źródła:

  • NIST Special Publication 811: 2008 Edition (Guide for the Use of the International System of Units (SI)), sekcja dot. jednostek i konwersji (moc/horsepower), 2008
  • BIPM: The International System of Units (SI Brochure), definicja wata (W) jako jednostki mocy, wydanie aktualne na stronie BIPM – https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Koń mechaniczny" – opis jednostki i relacji do kW, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%84_mechaniczny (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i katalogi producentów (parametry mocy w kW/KM)
  • Materiały dydaktyczne do ROL.2 z zakresu eksploatacji i doboru maszyn
  • Tablice i tabele doborowe dla zestawów transportowych w rolnictwie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego