KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 6.
Który element nie jest częścią sprzęgła ciernego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło cierne tworzą elementy służące do okresowego łączenia i rozłączania silnika ze skrzynią biegów, m.in. docisk ze sprężyną, tarcza oraz element wyciskowy. Wał napędowy silnika (element układu napędowego/wał silnika) nie jest częścią samego sprzęgła, tylko przekazuje moment poza nim.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgło cierne w typowym samochodzie służy do chwilowego rozłączenia silnika od skrzyni biegów oraz do płynnego przeniesienia momentu obrotowego podczas ruszania i zmiany biegów. Dlatego jego elementy to te, które bezpośrednio realizują docisk i tarcie oraz sterowanie rozłączaniem.

Odpowiedź "Wał napędowy silnika." jest poprawna, ponieważ wał (rozumiany jako element napędowy silnika/układu przeniesienia napędu) nie stanowi części składowej sprzęgła ciernego. Sprzęgło jest zespołem montowanym pomiędzy silnikiem a skrzynią biegów, natomiast wał jest elementem, który moment obrotowy przenosi dalej w układzie napędowym, ale nie odpowiada za funkcję cierną sprzęgła.

"Sprężyna dociskowa." jest elementem związanym z dociskiem (np. sprężyna talerzowa lub rozwiązania sprężynowe w docisku). Jej zadaniem jest wytworzenie siły docisku, dzięki której tarcza sprzęgła może przenosić moment przez tarcie.

"Łożysko wyciskowe." (łożysko oporowe) jest typowym elementem układu rozłączania sprzęgła. Przenosi nacisk z mechanizmu sterowania (np. wysprzęglika) na element sprężynujący docisku podczas wciskania pedału sprzęgła.

"Sprężyna centralna." w praktyce bywa używana jako określenie sprężyny talerzowej docisku lub sprężyn tłumiących w piaście tarczy (zależnie od konstrukcji). W obu przypadkach jest to element spotykany w zespołach sprzęgła, a nie element wału napędowego. Na egzaminie warto kierować się funkcją: jeśli element uczestniczy w docisku/rozłączaniu/tłumieniu drgań skrętnych tarczy, to należy do sprzęgła.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zdecyduj, czy dana część jest wewnątrz zespołu sprzęgła (tarcza, docisk, element wyciskowy), czy należy do napędu poza sprzęgłem (wały, półosie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W typowym sprzęgle ciernym spotkasz elementy realizujące tarcie i rozłączanie: tarczę sprzęgła, zespół docisku (np. sprężyna talerzowa), oraz element wyciskowy (łożysko oporowe). Zależnie od konstrukcji dochodzą elementy sterowania (wysprzęglik, widełki).
Sprzęgło jest zespołem między silnikiem a skrzynią biegów, który ma łączyć i rozłączać napęd przez tarcie. Wał jest elementem przeniesienia napędu (przekazuje moment), ale nie odpowiada za docisk ani tarcie, więc nie zalicza się do części sprzęgła.
Łożysko wyciskowe (oporowe) przenosi nacisk z mechanizmu sterowania na element sprężynujący docisku podczas wciskania pedału sprzęgła. Umożliwia płynne rozłączanie sprzęgła przy jednoczesnym ruchu obrotowym elementów, ograniczając tarcie i hałas.
Zadaj sobie pytanie, czy element bierze udział w docisku, tarciu lub rozłączaniu (wtedy to część sprzęgła), czy tylko przenosi moment dalej (wały, półosie, przeguby). Na egzaminie ta "granica funkcji" zwykle pozwala szybko wybrać poprawną odpowiedź.
Za docisk odpowiada zespół docisku i element sprężynujący (najczęściej sprężyna talerzowa, czasem określana jako sprężyna centralna). To one wytwarzają siłę, która dociska tarczę do powierzchni współpracujących, dzięki czemu moment obrotowy przenosi się przez tarcie.
Nie zawsze w tej samej formie. W wielu konstrukcjach spotyka się sprężynę talerzową w docisku, a w tarczy sprzęgła sprężyny tłumiące drgania skrętne. Nazwy potoczne mogą się różnić, dlatego warto kojarzyć element po funkcji: sprężyna = docisk lub tłumienie.
Bo wszystkie części są fizycznie blisko siebie przy połączeniu silnik–skrzynia, a testy używają podobnie brzmiących nazw. Pomaga zasada: sprzęgło to element "włącz/wyłącz" i tarcie; wał to element "przenieś moment dalej". Jeśli brak funkcji tarcia/rozłączania, to nie sprzęgło.
Typowe objawy to hałas przy wciskaniu lub puszczaniu pedału sprzęgła, szorstka praca i czasem drgania. Łożysko pracuje podczas rozłączania, więc dźwięk często zmienia się właśnie po wciśnięciu pedału. W praktyce często wymienia się je razem z kompletem sprzęgła.
Najczęściej wtedy, gdy przebieg i zużycie sugerują, że docisk i element wyciskowy są również bliskie końca pracy, albo gdy demontaż skrzyni jest pracochłonny. Wymiana kompletu (tarcza + docisk + łożysko/oprawa) ogranicza ryzyko ponownej rozbiórki po krótkim czasie.
Podobne są zadania o identyfikacji elementów układu napędowego i sterowania: rozrusznik, alternator, półosie, przeguby, koło zamachowe, wysprzęglik. Warto ćwiczyć rozróżnianie "co przenosi moment", "co rozłącza napęd" i "co steruje", bo to często pojawia się w testach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Sprzęgło cierne tworzą elementy służące do okresowego łączenia i rozłączania silnika ze skrzynią biegów, m.in. docisk ze sprężyną, tarcza oraz element wyciskowy."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło" – opis funkcji i ogólnej budowy sprzęgła, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Sprzęgło cierne" – charakterystyka sprzęgła ciernego i elementów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_cierne (dostęp: 2026-03-01)
  • SKF (Aftermarket): materiały o łożysku wyciskowym/oporowym sprzęgła (opis roli elementu w układzie sprzęgła), https://www.skf.com/pl/products/automotive/aftermarket (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji motoryzacyjnych: budowa i obsługa sprzęgieł
  • Instrukcje serwisowe producentów (procedury demontażu/montażu sprzęgła)
  • Katalogi/poradniki producentów części (np. zestawy sprzęgła i opis elementów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego