KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 28.
Który element silnika indukcyjnego uległ uszkodzeniu, jeżeli na skutek tego uszkodzenia silnik wpadł w wibracje?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nadmierne wibracje silnika indukcyjnego bardzo często mają przyczynę mechaniczną.
Uszkodzone łożysko podpierające wał powoduje luz, pogorszenie osiowania i niestabilną pracę wirnika, co objawia się drganiami. Zabezpieczenie termiczne, osłona przewietrznika i tabliczka znamionowa nie są typowymi źródłami wibracji.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku indukcyjnym wibracje (zwłaszcza narastające w trakcie pracy) są typowym objawem usterki mechanicznej układu wirującego. Elementem, który bezpośrednio odpowiada za prawidłowe podparcie i prowadzenie wału, są łożyska. Gdy łożysko jest zużyte, ma nadmierny luz, jest uszkodzone bieżniami lub uległo zatarciu, wał nie jest prowadzony stabilnie. Skutkiem mogą być: wzrost drgań, hałas, ocieranie wirnika, a czasem także wzrost temperatury w okolicy łożysk.

Odpowiedź "Łożysko, w którym osadzony jest wał." jest więc poprawna, ponieważ to właśnie łożyska mają kluczowy wpływ na centryczność i płynność ruchu obrotowego wirnika oraz na przenoszenie obciążeń promieniowych i osiowych.

Pozostałe propozycje nie pasują do objawu "silnik wpadł w wibracje":

  • "Zabezpieczenie termiczne uzwojeń stojana." dotyczy ochrony przed przegrzaniem. Jego uszkodzenie może skutkować brakiem zadziałania lub fałszywym wyłączaniem, ale nie jest typową bezpośrednią przyczyną wibracji.
  • "Osłona przewietrznika stojana." jest elementem osłonowym. Jej uszkodzenie mogłoby powodować hałas lub problemy z bezpieczeństwem/ochroną mechanizmu, jednak sama w sobie nie jest typowym źródłem drgań całego silnika (wyjątki wymagałyby dodatkowych informacji, np. ocierania o wirujące części).
  • "Tabliczka znamionowa." ma funkcję informacyjną i nie wpływa na dynamikę ruchu.

W praktyce, gdy pojawiają się wibracje, elektryk/automatyk utrzymania ruchu zwykle zaczyna od kontroli: stanu łożysk, mocowania silnika do fundamentu, osiowości sprzęgła oraz stanu wirnika (np. niewyważenia). To pozwala szybko zawęzić przyczynę usterki i zaplanować serwis.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej są to przyczyny mechaniczne: zużyte łożyska, niewyważenie wirnika, niewspółosiowość sprzęgła, poluzowane mocowanie silnika lub uszkodzenie elementów przeniesienia napędu. W praktyce zaczyna się od sprawdzenia łożysk i mocowania, bo to najczęstsze i najszybsze do weryfikacji.
Łożysko prowadzi wał i utrzymuje wirnik w prawidłowym położeniu. Gdy pojawia się luz lub zatarcie, wał "pracuje" nierówno, rośnie bicie i siły dynamiczne. To przenosi się na obudowę jako drgania, często z towarzyszącym hałasem i wzrostem temperatury w okolicy oprawy łożyskowej.
Usterki uzwojeń częściej dają objawy elektryczne: wzrost prądu, nierównomierne obciążenie faz, zadziałanie zabezpieczeń, przegrzewanie. Wibracje typowo nasilają się przy prędkości obrotowej i mogą zmieniać się z obciążeniem mechanicznym. W praktyce pomocne są pomiary prądu i oględziny/odsłuch łożysk.
Typowe objawy to: głośniejsza praca (szum, chrobot), wzrost temperatury w okolicy łożysk, wyczuwalny luz promieniowy/osiowy wału, ślady przegrzania smaru lub wycieki. Czasem pojawia się też ocieranie i charakterystyczne zmiany dźwięku przy zmianie obciążenia.
Nie, tabliczka znamionowa pełni funkcję informacyjną (parametry, typ, napięcie, prąd). Jej uszkodzenie może utrudnić identyfikację silnika i dobór zabezpieczeń, ale nie wpływa na dynamikę ruchu. W pytaniach egzaminacyjnych to typowy "dystraktor" odciągający uwagę od przyczyn mechanicznych.
Zwykle nie jest główną przyczyną drgań całego silnika. Może natomiast powodować hałas lub drgania lokalne, gdy jest luźna albo ociera o element wirujący. Aby uznać ją za przyczynę, potrzebne byłyby dodatkowe informacje (np. widoczne tarcie, uszkodzenie wentylatora, brakujące elementy mocujące).
Najpierw zapewnij bezpieczeństwo i sprawdź mocowanie (śruby, fundament), stan sprzęgła/osiowość, a następnie łożyska (hałas, temperatura, luz). Dopiero potem warto przejść do pomiarów prądu i testów elektrycznych. Taka kolejność jest praktyczna, bo najczęstsze usterki wibracyjne są mechaniczne.
Gdy szybko narastają, pojawia się nietypowy metaliczny dźwięk, rośnie temperatura łożysk lub wyczuwalne jest "bicie" wału. Wtedy ryzyko uszkodzeń wtórnych (wirnik, stojan, sprzęgło, fundament) rośnie bardzo szybko. W praktyce często wymaga to natychmiastowego wyłączenia i przeglądu.
Częsty błąd to automatyczne łączenie każdej usterki silnika z uzwojeniami lub zabezpieczeniami, bez rozpoznania objawu mechanicznego. Drugi błąd to wybór elementu "widocznego" (osłona, tabliczka), bo łatwo go sobie wyobrazić. Warto myśleć: wibracje → układ wirujący → łożyska/wał/wirnik.
Ucz się objawowo: dopasuj symptom (wibracje, grzanie, hałas, spadek momentu) do typowych przyczyn mechanicznych i elektrycznych. Przećwicz też nazewnictwo części silnika (wirnik, stojan, wał, łożyska, wentylator) oraz typowe czynności serwisowe, np. kontrolę luzu i smarowania.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zabezpieczenie termiczne, osłona przewietrznika i tabliczka znamionowa nie są typowymi źródłami wibracji.

Źródła:

  • PN-EN IEC 60034-1:2011 (lub nowsza) Maszyny elektryczne wirujące — Część 1: Dane znamionowe i właściwości (kontekst budowy i terminologii)
  • PN-EN 60034-14:2006 Maszyny elektryczne wirujące — Część 14: Drgania mechaniczne niektórych maszyn o wysokości osi 56 mm i większej — Pomiar, ocena i dopuszczalne wartości (kontekst oceny drgań)
  • ISO 10816 (seria) Mechanical vibration — Evaluation of machine vibration by measurements on non-rotating parts (kontekst diagnostyki wibracyjnej)

Materiały:

  • Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) silników indukcyjnych danego producenta
  • Materiały szkoleniowe z diagnostyki wibracyjnej maszyn wirujących
  • Normy dotyczące drgań maszyn elektrycznych (dla kontekstu pomiarów i oceny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego