KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 34.
Który fragment programu obróbkowego opisuje ruch narzędzia z punktu 1 do 3 zgodnie z przedstawionym rysunkiem?
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny elementu mechanicznego oraz fragmenty programu obróbkowego CNC.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ruch z punktu 1 do 3 jest ruchem po łuku (interpolacja kołowa), więc właściwy blok programu powinien używać komendy G03 oraz podać współrzędne punktu końcowego (X, Z) i parametry geometrii łuku (np. przesunięcie środka I, K).
Wskazany fragment odpowiada takiej trajektorii z rysunku.

Pełne wyjaśnienie:

W programowaniu CNC opis przejścia narzędzia między punktami może dotyczyć ruchu liniowego (najczęściej G01) albo ruchu po łuku (interpolacja kołowa, najczęściej G02/G03). Jeśli na rysunku tor narzędzia z punktu 1 do 3 jest łukiem, to poprawny fragment programu powinien zawierać polecenie interpolacji kołowej.

Komenda G03 w typowej konwencji sterowań CNC oznacza ruch po łuku w określonym kierunku (zależnym od przyjętej płaszczyzny pracy). Dodatkowo w bloku ruchu muszą znaleźć się:

  • X i Z – współrzędne punktu końcowego ruchu (tu: przejście do punktu 3),
  • I i K – parametry opisujące geometrię łuku w płaszczyźnie XZ (najczęściej przesunięcie środka okręgu względem punktu startu w osiach X oraz Z).

Fragment "N10 G03 X100.0 Z-45.0 I0.0 K-45.0" spełnia te warunki: zawiera interpolację kołową (G03), wskazuje punkt końcowy (X100.0, Z-45.0) oraz podaje parametry łuku (I0.0, K-45.0), co pozwala odtworzyć tor zgodny z rysunkiem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne (typowe powody):

  • Opcje z ruchem liniowym (np. G00/G01) nie odtworzą łuku – wygenerują odcinek prosty lub szybki dojazd.
  • Opcja z innym kierunkiem interpolacji kołowej (np. G02 zamiast G03) może wykonać łuk w przeciwną stronę niż pokazano na rysunku.
  • Opcje z niepasującymi parametrami końca łuku (inne X/Z) albo z innymi parametrami geometrii (I/K) dadzą łuk o innym środku/promieniu, więc tor nie przejdzie przez właściwe punkty.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj w bloku łuku dwie rzeczy jednocześnie – zgodność punktu końcowego (X, Z) z punktem docelowym oraz to, czy parametry (I, K) tworzą geometrię łuku zgodną z rysunkiem. Pominięcie znaków "-" to jedna z najczęstszych przyczyn błędów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Interpolacja kołowa to ruch narzędzia po łuku okręgu zamiast po linii prostej. W kodach CNC najczęściej realizuje się ją komendami G02/G03, a geometria łuku wynika z punktu końcowego (np. X, Z) oraz parametrów łuku (np. I, K lub R – zależnie od sterowania).
Wskazówką jest rysunek trajektorii: jeśli przejście między punktami jest narysowane jako krzywizna/fragment okręgu, potrzebujesz interpolacji kołowej. W programie będzie to zwykle G02 lub G03, a nie G01. Dodatkowo pojawią się parametry definiujące łuk (np. I/K albo R).
X i Z podają współrzędne punktu końcowego ruchu w odpowiednich osiach. Dla tokarek typowo pracuje się w płaszczyźnie XZ, więc para X/Z opisuje, dokąd narzędzie ma dojechać. W ruchu po łuku (G02/G03) X i Z nadal określają koniec łuku, a nie środek.
W wielu sterowaniach I i K opisują położenie środka okręgu dla interpolacji kołowej w płaszczyźnie XZ: I dotyczy osi X, a K osi Z. Najczęściej są to wartości przyrostowe (offsety) liczone od punktu startu łuku. Dokładna konwencja zależy jednak od sterowania, dlatego warto znać zasady z instrukcji maszyny.
Znak liczby determinuje kierunek w danej osi. Jeśli pomylisz "-45" z "45", narzędzie pojedzie w przeciwną stronę, a łuk będzie w innym miejscu. To może zmienić zarówno położenie punktu końcowego, jak i środek łuku, co w praktyce grozi błędnym wymiarem albo kolizją w programie.
W wielu systemach CNC da się zadać łuk promieniem R, ale zależy to od sterowania i od tego, czy łuk jest jednoznaczny (czasem są dwa możliwe łuki o tym samym promieniu). W zadaniach egzaminacyjnych często spotyka się zapis I/K, bo jednoznacznie wskazuje środek okręgu i ułatwia kontrolę geometrii.
Porównaj trzy elementy: (1) czy jest interpolacja kołowa (G03), (2) czy współrzędne końcowe X/Z odpowiadają punktowi 3, (3) czy parametry łuku (I/K lub R) tworzą łuk o właściwym środku i przebiegu jak na rysunku. Jeśli któryś element nie pasuje, odpowiedź jest błędna.
Najczęstsze pomyłki to: wybór "na pamięć" bez analizy kierunku w danej płaszczyźnie, ignorowanie I/K (skupienie tylko na X/Z), mylenie płaszczyzny obróbki oraz nieuwzględnienie znaków liczb. W efekcie program tworzy łuk w przeciwną stronę albo o innym promieniu niż na rysunku.
N10 to numer bloku (linia programu). Ułatwia czytanie, wyszukiwanie i wprowadzanie poprawek, bo można szybko odwołać się do konkretnego miejsca w programie. Sam numer bloku zwykle nie wpływa na geometrię ruchu, ale jest ważny organizacyjnie i często spotykany w zadaniach egzaminacyjnych.
Ćwicz łączenie geometrii z kodem: rozpoznawaj odcinek (G01) i łuk (G02/G03), zapisuj współrzędne punktów końcowych oraz interpretuj parametry łuku (I/K lub R). Pomaga też symulator CNC z wizualizacją ścieżki, bo szybko pokazuje, jak zmiana jednego parametru zmienia tor narzędzia.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • ISO 6983-1:2009, Industrial automation systems and integration — Numerical control of machines — Program format and definitions of address words — Part 1 (adresy i format programu NC)

Materiały:

  • Dokumentacja i instrukcja programowania sterowania CNC używanego w pracowni (sekcja: interpolacja kołowa, G02/G03)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/centrum kształcenia dotyczące G-kodów i ruchów narzędzia
  • Ćwiczenia na symulatorze CNC z wizualizacją toru narzędzia (weryfikacja łuków w płaszczyźnie XZ)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego